دوشنبه ۸ خرداد ۱۳۹۶
بر خط: 4425
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

6844 بازدید

با وجود تعاریف گوناگونی که در این زمینه، توسط افراد و مؤسسات گوناگون ارائه شده؛ اما هنوز تعریف واحدی به‌دست نیامده است. برای مثال کمیته‌ی انگلیسی کالکات، حریم خصوصی را حق افراد برای حمایت شدن در مقابل وارد شدن به امور زندگی افراد و خانواده‌های‌شان، با ابزار مستقیم فیزیکی یا به‌وسیله‌ی نشر اطلاعات می‌داند.
همچنین در سال 1990 یکی از قضات دادگاه عالی ایالات متحده‌ی امریکا، به نام لوئیس براندیس، این حق را این‌گونه تعریف کرد: «حق افراد برای تنها بودن».
نکته‌ای که در این‌گونه تعریف‌ها به چشم می‌خورد، آن است که افراد بشر دارای نوعی حق هستند و آن حق خلوت و داشتن روابط خصوصی است. پذیرش و شناخت حریم خصوصی به‌عنوان یک حق، ریشه در تاریخ دارد. در انجیل، قوانین یهود و سوگند بقراط، از این حق سخن به میان آمده است. در سال 1361 میلادی یک قاضی انگلیسی حکم دستگیری کسانی را صادر کرد که دزدانه به خانه‌ی افراد سرک می‌کشیدند.
در سال 1765 میلادی، لرد کامدن انگلیسی، قانونی را وضع کرد که بر اساس آن برای مصادره‌ی یادداشت و مکتوبات افراد داشتن مجوز الزامی شد.
در سال 1858 قانونی وضع شد که انتشار مسائل خصوصی را ممنوع کرد.
در سال 1889 در نروژ انتشار اطلاعات مربوط به افراد و امور خصوصی آن‌ها ممنوع اعلام شد.
در ادیان مختلف نیز می‌توان محترم شمردن حریم خصوصی افراد را یافت.
دین اسلام از 1400 سال پیش برای شأن و منزلت انسانی ارزش قائل شده است و حریم خصوصی را به رسمیت شناخته است. این در حالی است که مدعیان حقوق بشر هنوز در اصل این حق به توافق نرسیده‌اند. اهمیت حریم خصوصی افراد در اسلام، چندان مهم است که می‌توان آیاتی از قرآن را با این مضمون یافت. برای مثال در آیات 27 و 28 سوره‌ی نور می‌خوانیم:
«ای اهل ایمان! هرگز به خانه‌هایی غیر از خانه‌ی خودتان وارد نشوید؛ مگر این‌که با ایشان انس بگیرید و بر اهل آن سلام کنید. این برای شما بهتر است. باشد که متذکر شوید.
اگر در خانه‌ای کسی نبود وارد نشوید تا این‌که به شما اجازه‌ی ورود داده شود و اگر به شما گفته شد بازگردید، برگردید که این برای شما پاکیزه‌تر است و خدا به آنچه انجام می‌دهید آگاه است».
همچنین در آیه‌ی 12 سوره‌ی حجرات آمده است:
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از ظن و گمان در مورد یکدیگر بپرهیزید که بعضی از ظن‌ها گناه است و در کار یکدیگر تجسس و کنجکاوی نکنید».
در دو آیه‌ی اول، به وضوح برای حریم انسان احترام قائل شده است، که روشن‌ترین مصداق آن حریم، خانه‌ی افراد می‌باشد که کسی حق ورود به آن و کشف اسرار را بدون اجازه‌ی صاحب‌خانه ندارد.
در آیه‌ی آخر نیز کنجکاوی و تجسس در امور دیگران ممنوع شده است که می‌توان وارد شدن به حریم خصوصی افراد را از بارزترین مصادیق این تجسس دانست.

حریم خصوصی از منظر اسناد بین‌الملل و قانون
اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر، مصوب 1948، در ماده‌ی 21 اعلام می‌کند: «حریم خصوصی، خانواده، مکاتبات، آبرو و حیثیت افراد نباید مورد تعرض و مزاحمت واقع شود».
همچنین علاوه بر کنوانسیون‌ها و اعلامیه‌های بین‌المللی، اسناد منطقه‌ای نیز حیثیت و اسرار زندگی خصوصی انسان را مورد حمایت قرار می‌دهند که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به اعلامیه‌ی حقوق بشر اسلامی 1990 قاهره اشاره کرد که در آن با تأکید بر خلیفة‌الله بودن انسان، ملاک برتری را تنها تقوا می‌داند و بر حمایت از زندگی شخص، و حریم خصوصی انسان تأکید می‌کند.
از دیگر کنوانسیون‌ها می‌توان به کنوانسیون حقوق بشر اروپایی، بیانیه‌ی 1968 تهران، کنوانسیون شورای اروپا راجع به آزادی‌های اساسی، مصوب1950 و کنوانسیون شورای اروپا راجع به حق حریم خصوصی در 1995 اشاره کرد.
باید دانست که روابط شخصی بین افراد، حریم خصوصی آن‌ها محسوب می‌شود و این حریم محترم است و کسی که آن را هتک کند، مجرم شناخته می‌شود.
حریم خصوصی افراد در دولت جمهوری اسلامی ایران مصون است و هیچ‌کس حق ورود به آن را ندارد؛ مگر در دو مورد: تزاحم حریم خصوصی با حقوق دیگران و یا تزاحم حریم خصوصی با مصالح عمومی. بدیهی است که جواز این مداخلات با تشخیص مراجع ذی‌صلاح قضایی و احراز عنوان، مقدور می‌باشد. در این زمینه در اصل 22 قانون اساسی مقرر می‌دارد: «حیثیت، جان، حقوق، مسکن و شغل اشخاص از تعرض مصون است؛ مگر در مواردی که قانون تجویز کند».
در این‌جا هر چند به صراحت در مورد حریم خصوصی افراد سخنی به میان نیامده است، اما اطلاق حقوق، ظاهرا این حق را هم در بر می‌گیرد.
اصل 25 قانون اساسی نیز هر گونه تجسس را ممنوع دانسته است که در نقض حریم خصوصی افراد، در بسیاری از موارد مفهوم تجسس احراز می‌شود.
در قانون مجازات اسلامی، بند الف ماده ی 640 آمده است: «هر کس نوشته، طرح، نقاشی، تصویر، فیلم و... و به‌طور کلی هر چیز که عفت و اخلاق عمومی را جریحه‌دار کند، برای تجارت یا توزیع به نمایش عمومی بگذارد، به مجازات حبس از سه ماه تا یک سال و جزای نقدی از یک میلیون و پانصدهزار ریال تا شش میلیون ریال و تا 74 ضربه شلاق، یا به یک یا دو مجازات مذکور محکوم خواهد شد».
و اگر اشخاص برای تهدید خانواده و برهم زدن امنیت اجتماعی دست به چنین اقداماتی بزنند، مجازات‌های سنگین‌تری در انتظار آنان است؛ تا آن‌جا که ممکن است به عنوان مفسدفی‌الارض به اعدام محکوم شوند.

منبع:
- لاله‌رنگ، فاطمه. «جایگاه حریم خصوصی از منظر قانون». 4ghad.com




مطالب

تعداد: 13

تاریخ انتشار
عنوان
بازدید
نظر