پنجشنبه ۵ اسفند ۱۳۹۵
بر خط: 2303
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

4422 بازدید

مفهوم لغوى حضانت
حضانت به معناى نگهدارى چیزى مى باشد؛ همچون پرنده ایى که از تخمهایش در زیر بال خود نگهدارى مى کند «و حضن الطائر بیضه یحضنه» (1) و به زنى که سرپرستى طفل بر عهده اوست، حاضنه اطلاق مى شود «و حاضنة الصبى: التى تقوم علیه فى تربیته» (2)

مفهوم فقهى حضانت
از تعریف فقهاء در مورد حضانت مى توان گفت که مفهوم فقهى آن از معناى لغوى دور نشده است. شهید ثانى در تعریف حضانت مى گوید:
حضانت به فتح حا، سرپرستى بر طفل و دیوانه و انجام آنچه که به مصلحت وى است از قبیل نگهدارى و گذاردن در رختخواب و برداشتن و شستن لباس او و مانند آن مى باشد. (3)
دکتر وهبه الزحیلى در تعریف حضانت مى نویسد: حضانت، شرعا تربیت فرزند به دست کسى است که حق حضانت از آن اوست. و یا به تربیت و نگهدارى کسى مانند کودک خردسال و بزرگسال دیوانه اى که به خاطر درک ضعیف، به تنهایى نمى تواند امورش را اداره کند - حضانت گفته مى شود -. به این صورت که شؤون آنها را رعایت کرده و تدبیر طعام و لباس و خواب و نظافت و شستشوى آنان و لباسشان و مانند آن را در سن معین عهده دار شود. (4)

مفهوم حقوقى حضانت
قانون تعریفى از «حضانت» ارائه نداده است، حتى قانون مدنى که بیشترین مباحث حضانت را مطرح کرده است نیز از کنار آن گذشته است. به عقیده برخى از حقوقدانان حضانت عبارت است از:
«اقتدارى که قانون به منظور نگهدارى و تربیت اطفال به پدر و مادر آنان اعطا کرده است.» (5)
در تعریف «حضانت» دو عنصر دیده مى شود یکى نگهدارى و دیگرى تربیت. از این رو نباید گمان کرد که واژه «سرپرست» مترادف با «حضانت» نیست بلکه با مفهوم «نگهدارى» نیز مطابقت دارد؛ چرا که «نگهدارى» یکى از عناصر حضانت است نه تمام آن. عنصر دیگر حضانت، «تربیت» است، به همین سبب عنوان «سرپرستى» در تمام ابعادش شامل هر دو عنصر حضانت مى شود. برخى از حقوقدانان کفالت (سرپرستى) را به عنوان مترادف «حضانت» در صدر عنوان بحث آورده اند. (6) و عنوان بحث حضانت در قانون مدنى نیز «نگاهدارى و تربیت اطفال» مى باشد.

پى نوشت ها:
1) شیخ فخرالدین الطریحى، مجمع البحرین، انتشارات مرتضوى، تهران، چاپ سوم، 1375، ج 6، ص 237؛ ابن منظور، لسان العرب، دار صادر، بیروت، چاپ اول، 1997م، ج 2، ص 105.
2) شیخ فخرالدین الطریحى، پیشین، ص 238.
3) زین الدین بن على العاملى (شهید ثانى)، مسالک الافهام، مؤسسة المعارف الاسلامیه، قم، چاپ اول، 1416 ق، ج 8، ص 421.
4) وهبة الزحیلى، الفقه الاسلامى و ادلته، دار الفکر، دمشق، چاپ چهارم، 1418 ق، ج 10، ص 7295.
5) ناصر کاتوزیان، حقوق مدنى (خانواده)، شرکت انتشار، چاپ چهارم، ج 2، ص 139؛ نیز ر. ک: سید حسن امامى، حقوق مدنى، کتابفروشى اسلامیه، تهران، چاپ یازدهم، 1375، ج 5، ص 187.
6) وهبة الزحیلى، پیشین، ص 7295.

منابع:
1. ماهنامه رواق اندیشه، سال 1381، شماره 8، نوشته سید مهدى میرداداشى

مطالب

تعداد: 2

تاریخ انتشار
عنوان
بازدید
نظر