یک‌شنبه ۲ مهر ۱۳۹۶
بر خط: 2589
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

7508 بازدید

تولد
جعفر سبحانی در 28 شوال المکرم 1347 ق (20 فروردین 1308 ش) در تبریز در خانواده علم و تقوا و فضیلت دیده به جهان گشود. پدر بزرگوارش، زاهد وارسته، مرحوم آیت‌الله حاج شیخ محمد حسین سبحانی خیابانی، یکی از عالمان و فقیهان تبریز بود که بیش از 50 سال به کار تدریس، تألیف، راهنمایی مردمان و پرورش شاگردان اشتغال داشت.

شروع به تحصیل
جعفر سبحانی، پس از فراغت از تحصیلات ابتدایی، در مکتب‌خانه مرحوم میرزا محمود فاضل فرزند فاضل مراغی از شاگردان شیخ اعظم انصاری به فراگیری متون ادب پارسی پرداخت و کتاب‌هایی مانند: گلستان، بوستان، تاریخ معجم، نصاب الصبیان، ابواب الجنان و غیره را فرا گرفت.
سپس در 14 سالگی (1361 ق) رهسپار مدرسه علمیه طالبیه تبریز گردید و به آموختن مقدمات علوم و سطوح پرداخت. علوم ادبی را نزد مرحومان: حاج شیخ حسن نحوی و شیخ علی اکبر نحوی، و بخشی از مطول، منطق منظومه و شرح لمعه را در محضر علامه بزرگوار میرزا محمد علی مدرس خیابانی صاحب ریحانة‌الأدب (م 1373 ق) بیاموخت و این همه پنج سال (تا 1365 ق) به طول انجامید.
جعفر سبحانی، در آن زمان سخت مشغول تعلیم و تعلم (دروس مقدمات) و مباحثه و تألیف بود. یادگار قلمی ایشان از آن زمان (با اینکه نوجوانی 17 ساله بود) دو کتاب است که هم اینک موجود می‏باشد:. معیار الفکر (در منطق)، 2. مهذب البلاغة (در علم معانی، بیان و بدیع).

مهاجرت به حوزه علمیه قم
دگرگونی در آذربایجان و ظهور فرقه دمکرات به رهبری پیشه‏ور و غلام یحیی (در شهریور 1325 ش) و تشکیل حکومت وابسته به شوروی، عرصه را برای تحصیل تنگ کرد و به همین جهت، استاد لازم دید محیط تحصیل را عوض کرده و رهسپار حوزه علمیه قم گردد. لذا در مهر ماه 1325 شمسی وارد قم شد و به تکمیل سطوح، همت گماشت. باقیمانده فرائد الاصول را نزد مرحوم آیت‌الله حاج میرزا محمد مجاهدی تبریزی (1327 ـ 1379 ق) و آیت‌الله حاج میرزا احمد کافی (1318 ـ 1412 ق) آموخت و کفایة الاصول را هم نزد مرحوم آیت‌الله‌العظمی گلپایگانی (م 1414 ق) بیاموخت.

اساتید
جعفر سبحانی پس از تکمیل سطوح عالیه در 1369 ق، به درسهای خارج فقه و اصول راه یافت و به خوشه چینی از محضر بزرگان زیر پرداخت:
1. مرحوم آیت‌الله‌العظمی بروجردی (1292 ـ 1380 ق) که در آن روزها مبحث وقت از کتاب صلاة را تدریس می‏فرمود.
2. مرحوم آیت‌الله حاج سید محمد حجت کوهکمری (1301 ـ 1372 ق) که در آن زمان تدریس خارج بیع را آغاز کرده بود.
مرحوم آیت‌الله‌العظمی بروجردی، شاگردان خویش را با آرای قدما، فتاوای اهل سنت، و نیز تتبع در اسناد و فهم روایات و ریشه‏یابی مسائل آشنا می‏ساخت و درس مرحوم آیت‌الله حجت نیز، از نظر دسته‏بندی مطالب و نتیجه‏گیری، امتیاز خاصی داشت.
3. مرحوم آیت‌الله‌العظمی امام خمینی(ره) (1320 ـ 1409 ق) که در آن زمان بحث استصحاب را مطرح می‌فرمودند. شیخ جعفر تا پایان دوره اول درس اصول حضرت امام، به درس ایشان حاضر گشت. آنگاه بر آن شد تا مجموع درس های ایشان را به دقت ضبط کند و تحریر نماید. این کار در ضمن 7 سال (1330 تا 1337 ش) انجام گرفت و در همان زمان به چاپ رسید.
چاپ این کتاب به وسیله وی مایه شگفتی بود. چرا که در آن زمان 28 بهار بیشتر از عمر وی نمی‏گذشت و سبک نگارش کتاب هم به عربی شیوا و سلیس بود.
جعفر سبحانی به غیر از تحصیل دروس فقه و اصول، به آموختن فلسفه و کلام و تفسیر نیز اشتغال داشت. وی از دوران نوجوانی به مسائل فکری و عقلی کشش بسیار زیادی داشت و به شخصیتهای متفکر و اساتید منطق و معقول ارجی شایان می‏نهاد. از همین رو در تبریز به محضر مرحوم آیت‌الله حاج سید محمد بادکوبه‏ای (م 1390 ق) شتافت و از او شرح قواعد العقائد علامه را بیاموخت. سپس در حوزه علمیه قم مطالعات فلسفی خویش را با شرکت در درس‌های منطق و فلسفه علامه سیدمحمدحسین طباطبائی (م 1402 ق) تکمیل کرد و در سال‌های 1328 تا 1330 ش شرح منظومه و پس از آن بخش اعظم اسفار را نزد ایشان فراگرفت و همزمان، در جلسه شبهای پنجشنبه و جمعه علامه طباطبائی، که در آن فلسفه مادی به نقد کشیده می‏شد و نگارش کتاب ارزشمند «اصول فلسفه و روش رئالیسم» توسط استاد شهید آیت‌الله مطهری حاصل آن جلسات بود، شرکت جست و پس از پایان این دوره به خواست حضرت استاد علامه، کتاب اصول فلسفه را به عربی باز گرداند که اولین جلد آن با تقریظ علامه طباطبائی به چاپ رسید.

تدریس
جعفر سبحانی، از زمان تحصیل (1362 ق/1322 ش) به تدریس مقدمات می‏پرداخت و پس از آنکه به حوزه علمیه قم آمد (18 سالگی) کار تدریس را ادامه داد و پس از زمانی چند نیز به تدریس سطوح پرداخت.
آیت¬الله سبحانی نزدیک به 7 سال مطول، چند دوره معالم و لمعتین، 7 دوره فرائد شیخ انصاری (در 21 سال)، چند دوره مکاسب و کفایه، و پنج مرتبه شرح منظومه (در 10 سال) را تدریس نمود. سال 1394 ق (1354 ش) نیز بر اثر اصرار فضلا و طلاب علاقمند حوزه، درس خارج فقه و اصول را تشکیل داد که تا کنون ادامه دارد.
درس خارج اصول ایشان یکی از شاخص‌ترین حلقه‏های درسی حوزه به شمار می‏رود و از مزایای آن این است که هر روز درس معظم له زیر نظر ایشان به چاپ می¬رسد و بیش از 600 نفر در آن شرکت می‏نمایند.
ایشان در طول بیش از 20 سال تدریس منظم خارج فقه، تا کنون مباحث مختلفی را بحث نموده است که عبارتند از: کتب زکات، حدود، دیات، قضاء، مضاربه (دو بار)، مکاسب محرمه، خیارات، ارث، طلاق، نکاح، خمس و بسیاری از فضلای حوزه به ضبط درس های ایشان پرداخته‏اند، که برخی از آنها نیز به چاپ رسیده است.
همچنین آیت¬الله سبحانی سالیان درازی کتاب عمیق اسفار را برای گروه بسیاری تدریس نموده است که پاره‏ای از آنان اکنون خود از اساتید فلسفه به شمار می‏روند. ایشان به غیر از تدریس منظم فقه، اصول و فلسفه در حوزه علمیه، سالیان دراز به آموزش عقاید، رجال، درایه، تاریخ اسلام و تشیع، ملل و نحل، تفسیر و ادبیات پرداخته و در هر یک از آن‌ها آثار مفید و متعددی را به جامعه اسلامی تقدیم نموده است.

شرکت در تأسیس مجله مکتب اسلام
در سال‌های 1337 و 1338 ش خلأ فکری بر جوانان کشورمان حاکم بود و غالب محلات کشور وابسته به دولت فاسد بودند و کمتر مجله‏ای بود که به طور مستقیم و غیر مستقیم به تخریب بنیان‌های اخلاقی و فرهنگی نپردازد. از همین رو استاد و گروهی از فضلای حوزه تصمیم گرفتند تا شالوده بنای یک مجله وزین فکری اسلامی را بریزند، و این‌چنین بود که مجله «درس‌هایی از مکتب اسلام» تأسیس شد.
روزهای نخست تصور نمی‏رفت که مجله مزبور تا این اندازه مورد استقبال جامعه مذهبی کشور قرار گیرد، اما به مرور زمان مجله سراسر ایران را فرا گرفت و در برخی اوقات با تیراژ بیش از صد هزار منتشر گردید. استاد در این مجله با نگارش تاریخ اسلام و تفسیر قرآن آثار ماندگاری از خویش به یادگار نهاد و هم اکنون نیز صاحب امتیاز آن بوده و مجله تحت سر پرستی ایشان به حیات علمی خود ادامه می‏دهد.

شرکت در تدوین قانون اساسی
استاد سبحانی از روز نخست در مبارزات حق طلبانه روحانیت بر علیه رژیم فاسد شرکت داشت و نامش هماره در ذیل اعلامیه‏های مدرسین حوزه علمیه قم دیده می‏شد. ایشان پس از پیروزی انقلاب اسلامی که ثمره شیرین مجاهدات روحانیت و مردم مسلمان ما بود برای شرکت در انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی، احساس وظیفه نمود و به امر و ترغیب امام خمینی قدس سره از استان آذربایجان شرقی کاندید شد و با آرای میلیونی مردم استان به عنوان نماینده اول انتخاب شد. در تنظیم قانون اساسی هم از نظر تعبیر و هم از نظر محتوا تأثیر بسزایی داشت و مرحوم آیت‌الله شهید دکتر بهشتی رسما از تریبون مجلس از دقت و ژرف نگری ایشان تقدیر به عمل آورد.

بنیانگذار تفسیر موضوعی قرآن
از هنگامی که پایه مجله مکتب اسلام گذاشته شد، نگارش تفسیر قرآن بر عهده آیت‌الله سبحانی قرار گرفت و استاد در طول سالیان متمادی به نگارش تفسیر قرآن پرداخت و از این رهگذر به ترجمه و توضیح سوره‏های: توبه، رعد، فرقان، لقمان، حجرات، حدید، صف و منافقین توفیق یافت.
در خور ذکر است که آیت‌الله سبحانی پس از گذشت زمانی چند به ضرورت تفسیر موضوعی قرآن پی برد و به این نتیجه رسید که: قرآن مجید در موضوعات گوناگون به بحث و بررسی پرداخته است، اما آیات هر موضوع، در محل واحدی گرد نیامده و چه بسا آیات یک موضوع در سوره‏های مختلف پخش شده است و نتیجه گیری کلی از آیات قرآنی درباره هر عنوان، در گرو آن است که آیات در جای واحدی جمع آوری شود و آنگاه با ملاحظه مجموع آیات، و احیانا با پرتو گیری از تبیینات حضرات معصومین(ع)، دیدگاه قرآن مشخص شود.
البته نخستین کسی که این باب را به روی ما و دانشمندان گشود، مرحوم علامه مجلسی است که در کتاب ارزشمند بحار الانوار در هر باب، آیات آن را گرد آورده و به صورت کوتاه مانند تفسیر بیضاوی و یا طبرسی تفسیر کرده است.
استاد در این راستا به بررسی و تفسیر آیات عقاید اسلامی پرداخت و در این مورد تفسیر بی‌همانند «مفاهیم‌القرآن» را در 7 جلد به رشته تألیف کشید، که از همان زمان انتشار مورد تقدیر دانشمندان جهان اسلام قرار گرفت. برخی از کسانی که بر این کتاب تقریظ نگاشته‏اند عبارتند از حضرات آیات: سیدمحمدباقر صدر، علامه طباطبائی، شیخ محمدتقی شوشتری، محمدجواد مغنیه، سیدمرتضی عسکری و دیگران.
استاد بزرگوار پس از چندی به نیاز شدید جامعه فارسی زبان به این گونه تفاسیر آگاه شد و بر آن شد تا با استفاده از کتاب فوق، نخستین تفسیر موضوعی قرآن به زبان فارسی را نگارش دهد که به فضل الهی به نوشتن کتاب «منشور جاوید قرآن»، توفیق یافت که تاکنون 14 جلد آن در تفسیر موضوعات مختلف قرآن مجید چاپ و منتشر شده است.

پاسخ به پرسش‌های دینی
از بدو تأسیس مجله مکتب اسلام، پرسشهای مختلفی از سوی جوانان و دانشجویان به دفتر مجله می‏رسید که خواهان پاسخ بودند. لذا ستونی در مجله با نام «پرسش و پاسخ» گشایش یافت که به سؤال‌های علمی و دینی مردم پاسخ می‏داد.
جواب این سؤال‌ها از آغاز بر عهده آیت‌الله سبحانی و آیت‌الله مکارم شیرازی بود، که بعدها در 4 جلد با نام «پرسش‌ها و پاسخ‌ها» چاپ و منتشر شد. پس از آن نیز پرسش‌های گوناگونی از نقاط مختلف کشور و نیز مراکز فرهنگی اسلامی جهان به دست حضرت استاد می‏رسید که خود باعث بر تألیف کتاب ارزنده «پرسش‌ها و پاسخ‌ها» از سوی ایشان شد.
هم‌اینک نیز ایشان به طور مرتب به پاسخگویی مشکلات دینی مردم می‏پردازد و شبهه‏زدایی از اذهان جوانان را یکی از مهمترین وظایف خویش می‏داند و معتقد است که باید مرکزی منظم برای رفع اشکالات دینی مردم به وجود آید. پرسشهایی که در این کتاب پاسخ گفته شده است، بیشتر پرسشهای کلامی و فلسفی، تاریخی، تفسیری، اجتماعی می‏باشد و خود نوعی دائرة المعارف به شمار می‏رود.

دگرگونی در برنامه درسی حوزه
پس از انقلاب اسلامی، ضرورت تحول و دگرگونی در برنامه‏های درسی حوزه و دانشگاه بیش از پیش احساس شد و برای رفع نیاز طلاب و دانشجویان مراکزی تأسیس گردید. شورای مدیریت حوزه علمیه قم برای پر کردن خلأهای نظام درسی حوزه به فکر تدوین متون آموزشی در برخی از رشته‏های علوم اسلامی بر آمد، و برای این کار از فکر و اندیشه استاد سبحانی بهره گرفت.
استاد نیز در مدتی در 4 رشته از علوم اسلامی: رجال، عقاید، فرق و مذاهب دست به تألیف کتاب زد، که به تصدیق اهل فن هر یک از آنها در نوع خود بهترین است. در رشته عقاید، کتاب «المحاضرات فی الالهیات» را در 4 جلد، و در باب مذاهب اسلامی نیز کتاب وزین «بحوث فی الملل و النحل» را در 7 جلد به رشته نگارش درآرود، که هم اینک همراه دو کتاب دیگر ایشان «کلیات فی علم الرجال» و «اصول الحدیث و أحکامه» جزو کتاب‌های درسی رسمی طلاب و فضلای حوزه علمیه قرار گرفته و چند بار نیز ترجمه و تلخیص گردیده است.
کتاب وزین «الالهیات» مبسوطترین و مشروحترین کتاب کلامی است که به آرای دیروز و امروز متکلمان اسلامی نظر دارد و دقت در کتاب ارجمند «بحوث فی الملل و النحل» نشانگر رنج بسیار مؤلف در تدوین این کتاب است که با مراجعه به مصادر گوناگون به نگارش عقاید پرداخته و در نوشتن عقاید هر فرقه‏ای، به کتاب‌های خود آنها مراجعه کرده و به نقل قول دیگران اکتفا نکرده است.

ایجاد رشته تخصصی کلام اسلامی
از زمانی که پایه تأسیس رشته‏های تخصصی: تبلیغ، تفسیر و کلام در حوزه علمیه قم گذاشته شد، سرپرستی این رشته به عهده آیت‌الله سبحانی نهاده شد و ایشان با کمال دلسوزی به سرپرستی دانشجویان و داوطلبان این رشته پرداخته است.
آموزش این رشته و تخصص آن در آن چهار سال به طول می‏انجامد و ارزش علمی آن برابر دکتراست. دانشجویان پس از چهار سال برنامه فوق تخصصی دارند و سرانجام تدریس کتابهای فلسفی و کلامی را بر عهده می‏گیرند.

دفاع از کیان تشیع
استاد سبحانی از دیر زمان به دفاع از باورهای عقیدتی شیعه پرداخته و در این راستا کتاب‌های فراوانی را به نگارش در آورده است. وی اولین گام را با نگاشتن کتاب «تفسیر صحیح آیات مشکله قرآن» در نقد کتاب «تفسیر آیات مشکله قرآن» برداشت و پس از آن با احساس ضرورت، به نقد کتاب محرف «32 سال» پرداخت.
در سال‌های بعد برای روشن ساختن عقاید شیعه برای غیر شیعیان و تفهیم علمی آن برای دیگران به نوشتن کتاب‌هایی پیرامون مسئله امامت، خلافت پیامبر، بداء، توسل، شفاعت، رجعت، امامان دوازده‌گانه، مجموعه اعتقادات شیعه، شخصیت‌های شیعی و نقش فرهنگ شیعی در پیشبرد تمدن اسلامی و تاریخ تشیع پرداخت.

مبارزه با وهابیگری
از آن روز که نغمه شوم وهابیت در سرزمین اسلامی حجاز طنین افکند و پیروان متحجر و خشک سر آن به حمله و سرکوب دیگر مذاهب اسلامی پرداختند، عده بسیاری از دانشمندان بزرگ مسلمان به نقد و رد این آیین پوشالی پرداختند و به خوبی از عهده بر آمدند.
یکی از آنان که در سالیان اخیر به مبارزه‏ای پیگیر با عقاید خرافی آنان پرداخته و کتابهایش موج جدیدی از بیدارگری اسلامی را در کشورهای مسلمان ایجاد کرده، آیت‌الله سبحانی است. ایشان با تألیف کتابهایی نظیر: الوهابیة فی المیزان، آیین وهابیت، التوحید و الشرک فی القرآن الکریم، الشفاعة و مفهومها، التوسل، خرافات و ترهات این دسته بی منطق را روشن ساخته و بسیاری را از خطر گمراهی بازداشته و سبب هدایت گروه بیشماری از جوانان متدین به خصوص در مغرب و سودان گردیده و موجب صیانت آنان از فرو افتادن به دامان وهابیت شده است.

تقدیر از علما و دانشمندان
آیت‌الله جعفر سبحانی به دانشمندان و عالمان راستین شیعه عشق می‏ورزد و از خدمات دینی آنان تجلیل و تکریم بسیار می‏نماید. ایشان از هنگام تأسیس مجله «مکتب اسلام» در سال 1338 تا کنون به شرح حال دانشمندانی که بدرود حیات می‏گویند، پرداخته است، که اگر تمام آن مقالات در مجموعه‏ای گردآوری شود خود کتابی بزرگ خواهد شد.
نیز ایشان برای هر یک از عالمانی که از دنیا می‏روند نماز لیلةالدفن می‏خواند، خود را مقید به شرکت در تشییع جنازه ایشان می‏داند و آنان را در ثواب قرائت و ختم قرآن هر ماهه خویش شریک می‏گرداند.
ایشان از سر ترویج علم و دانش بر بسیاری از کتاب‌های معاصران و پیشینیان خود مقدمه نگاشته و برخی از کتاب‌هایش مانند: تهذیب الاصول را به بعضی از عالمان اهدا کرده، و بر ده‌ها کتاب که از سوی نویسندگان جوان حوزه علمیه نگاشته شده، تقریظ نوشته است.
استاد سبحانی کتابخانه ارزشمند خویش را برای استفاده دیگر محققان و مؤلفان، وقف مؤسسه امام صادق(ع) کرده و ساعت‌ها وقت خود را در اختیار آنان می‏نهد و هم به هنگام نقل و نقد گفتار عالمان در درس خویش از آنان با احترام بسیار یاد می‏کند و با فروتنی به رد سخن ایشان می‏پردازد.

شرکت در مجامع فرهنگی
آیت‌الله سبحانی به عنوان یکی از چهره‏های شاخص اندیشمند حوزه علمیه قم در قسمتی از کنگره‏های علمی داخلی و بیشتر مجامع علمی خارجی شرکت جسته و در تمام آن‌ها به ایراد سخنرانی و ارائه مقاله پرداخته است.
ایشان به عنوان رئیس کنفرانس علوم و مفاهیم قرآن برگزیده شده و در کنگره‏هایی مانند: کنگره جهانی امام رضا علیه‌السلام (4 بار)، کنفرانس وحدت اسلامی (7 بار)، کنفرانس تقریب مذاهب، کنگره جهانی شیخ مفید، کنگره نهج البلاغه، کنگره جهانی شیخ انصاری، سمینار بزرگداشت علامه طباطبایی (در تبریز و کازرون)، سمینار نماز و کنفرانس اسلام و مسائل پزشکی و غیره در ایران شرکت فعال داشته است.
او در بسیاری از کنگره‏ها که شرکت کنندگان عرب‌زبان بسیارند مقید است به عربی فصیح‏سخن گوید و پیوسته تذکر می‏دهد که یک دانشمند اسلامی باید بر زبان عربی تسلط کافی داشته باشد، هم درست بنویسد و هم صحیح بخواند و سخن گوید.
ایشان در نگارش عربی می‏کوشد که مانند دیگر ادیبان عرب قلم زند و در این راه رنج بسیار بر خود می‏پسندد و مطالعه آثار ادیبان معاصر عرب را در یکی از کارهای همیشگی خود قرار داده است و لذا بیشتر کتاب‌هایش در لبنان تجدید چاپ شده و در سطح کشورهای عربی منتشر شده و مورد استقبال اندیشمندان عرب قرار گرفته است.

تألیفات
استاد سبحانی در طول سالیان دراز تدریس، تربیت شاگردان بسیار، بزرگداشت شعایر دینی، سخنرانی در مجامع فرهنگی، نگارش مقالات متعدد در مجلات معتبر علمی، مصاحبه‏های فراوان، تبلیغ ارزش‌های مذهبی، بنیاد مؤسسات تحقیقاتی و تأسیس مجلات علمی، به تألیفات بسیار در زمینه‏های مختلف دینی همچون: تفسیر، حدیث، فقه، اصول، کلام، تاریخ، فلسفه، ملل و نحل، رجال، درایه، علوم ادبی، دفاع از ساحت تشیع، نقد وهابیت و موضوعات دیگر نگاشته است، که ما مهمترین آنها را به ترتیب موضوعی فهرست می‏کنیم:

الف: تفسیر قرآن
ایشان دارای در هر دو روش تفسیری ترتیبی و موضوعی دارای اثر هستند که به معرفی آثار در هر دو روش می‌کنیم:

الف/1 (تفاسیر ترتیبی):
1. تفسیر سوره رعد به نام قرآن و اسرار آفرینش؛
2. تفسیر سوره فرقان به نام سیمای انسان کامل در قرآن؛
3. تفسیر سوره توبه؛
4. تفسیر سوره منافقون به نام دوست‌نماها؛
5. تفسیر سوره حدید به نام قرآن و معارف عقلی؛
6. تفسیر سوره حجرات به نام سیستم اخلاقی اسلام؛
7. تفسیر سوره لقمان به نام مربی نمونه.

الف/2 (تفسیر موضوعی):
1. منشور جاوید قرآن در 14 جلد: جلد 1: شامل موضوعات: یکتا پرستی، نیکی به والدین، احترام جان انسان، فرزند کشی، مبارزه با فساد جنسی، حمایت از یتیم، عدالت در گفتار، ابعاد قسط و عدل، بعد جهانی جامعه، شکر و سپاس، اسراف و تبذیر، تعصب، زبان در قرآن، قلب و فؤاد، قانونمندی جامعه و تاریخ، سنت‏های تغییر ناپذیر؛ جلد 2: مبانی توحید از دیدگاه قرآن؛ جلد 3: جهاد، هجرت، حق و باطل، اخلاص، نور و ظلمت، عوامل گمراهی، نعمت‏های جاویدان، وجدان، امید و ترس، روح، تأویل، عمل صالح، نسل صالح، خدافراموشی، وسوسه‏های شیطان در تدبیر پیامبران، محکم و متشابه، راسخان در علم، تأویل در مقابل تنزیل، قرآن و یاران پیامبر. جلد 4: نفاق و سر گذشت منافقان، شناخت انسان.
جلد 5: دلایل عصمت پیامبر اسلام، مقامات پیامبران و ولایت تکوینی آنان، امام در قرآن ‏و عصمت ایشان؛ جلد 6: زندگانی پیامبر اکرم(ص) در قرآن (از ولادت تا بنیان مسجد قبا و تغییر قبله)؛ جلد 7: زندگانی پیامبر اکرم(ص) در قرآن (از هجرت تا وفات).
جلد 8: شفاعت، توبه، احباط و تکفیر، آگاهی سوم؛ جلد 9: جهان برزخ، تجسم اعمال، معاد جسمانی و روحانی، کیفرها و پاداش‌ها؛ جلد 10: پیامبران در قرآن. جلد 11 و 12: داستان پیامبران؛ جلد 13 و 14: تحلیل زندگانی پیامبران در قرآن.
2. مفاهیم القرآن در 7 جلد: جلد 1: معالم التوحید فی القران الکریم که مربوط به مسائل مربوط به شرک و توحید است؛ جلد 2: حکومت اسلامی، برنامه‏ها و ویژگیها (نگارش: جعفر الهادی)، البته این کتاب تحت عنوان مبانی حکومت اسلامی توسط آقای داود الهامی به فارسی ترجمه شده است؛ جلد 3: رسالت جهانی، امی بودن، خاتمیت و زندگی پیامبر اکرم (ص) در قرآن. جلد 4: اجر رسالت، معجزات و کرامات و شفاعت پیامبر اکرم(ص) در قرآن؛ ج 5: عصمت پیامبران و امامان، عدالت صحابه و اطاعت سلطان جائر در قرآن؛ جلد 6: اسماء و صفات الهی؛ جلد 7: شخصیت و زندگی پیامبر اکرم(ص).
3. اصالت روح از نظر قرآن؛
4. التوحید و الشرک فی القرآن الکریم؛
5. شورا در قرآن و نهج‌البلاغه؛
6. احمد موعود انجیل؛
7. مکتب وحی (مفهوم امی بودن پیامبر(ص))؛
8. خاتمیت از نظر قرآن و حدیث و عقل ترجمه رضا استادی.

ب: علوم قرآنی
بخش دیگری از آثار آیت‌الله سبحانی مربوط به علوم قرآنی است که به حق جای چنین آثاری در میان کتب درسی حوزویان خالی و تا چندی پیش حوزه از نبود چنین منابعی رنج می‌برد گرچه بعد از آثار آیت‌الله معرفت و آیت‌الله سبحانی باب تألیف گشوده شد و اهمیت چنین آثاری برای حوزویان روشن شد، لذا آیت‌الله سبحانی به مانند آثار دیگرش همیشه پیش‌گام در عرصه نوآوری در علوم و تألیف آثار جدید بوده‌اند و آثار ذیل جزو اولین آثار در حوزه علوم قرآنی در میان حوزیان است:
1. مرزهای اعجاز که ترجمه بخشی از تفسیر البیان مرحوم آیت‌الله‌العظمی خوئی است.
2. برهان رسالت که پیرامون قرآن و وجه اعجاز است.

ج: کلام
آثار کلامی استاد آیت‌الله سبحانی عبارتند از: 1. شناخت صفات خدا؛ 2. آشنایی با اصول اسلام؛ 3. جهان‌بینی اسلامی (دیدگاه اسلام درباره هستی، دنیا، انسان در جهان). 4. الهیات و معارف اسلامی: 1. خدا و نظام آفرینش، 2. خدا و صفات جمال و جلال، 3. خدا و پیامبران، 4. خدا و پیامبر اسلام، 5. خدا و امامت، 6. خدا و معاد، نگارش و تنظیم: رضا استادی؛ 5. نیروی معنوی پیامبران. 6. رسالت جهانی پیامبران (نبوت عامه)... فی ظل اصول الإسلام (شامل بحثهای: توحید، شرک، بدعت، شفاعت، توسل، زیارت، حب اهل بیت(ع)، زندگی انبیاء پس از مرگ و امکان اتصال با آنان نگارش به قلم: استاد جعفر الهادی، الالهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل (4 جلد)، نگارش به قلم: حسن مکی عاملی).
8. معاد انسان و جهان؛ 9. راه خداشناسی؛ 10. مصدر الوجود؛ 11. جبر و اختیار (نگارش: علی ربانی گلپایگانی)؛ 12. حسن و قبح عقلی (نگارش: ربانی گلپایگانی)؛ 13. توسل (به عربی ترجمه شده است)؛ 14. البداء فی الکتاب و السنة؛ 15. آگاهی سوم (پیرامون علم غیب ائمه اطهار(ع))؛ 16. رهبری امت؛ 17. پیشوایی از نظر اسلام (امامت و خلافت)؛ 18. سرنوشت از دیدگاه قرآن و حدیث و عقل؛ 19. شفاعت از دیدگاه قرآن و حدیث و عقل؛ 20. کاوش‌هایی پیرامون ولایت؛ 21. مفهوم العبادة فی الکتاب و السنة؛ 22. رؤیة الله؛ 23. الزیارة.

د: فلسفه
1. اصول‌الفلسفة (ترجمه جلد اول درس‌های علامه طباطبایی)؛ 2. فلسفه اسلامی و اصول دیالکتیک؛ 3. نظریةالمعرفة با نگارش حسن مکی عاملی؛ 4. سرنوشت از دیدگاه علم و فلسفه؛ 5. شناخت در فلسفه اسلامی؛ 6. هستی‌شناسی در مکتب صدرالمتألهین؛ 7. تحلیلی از فلسفه مارکس؛ 8. نیروی محرک تاریخ.

ه: فقه
1. المواهب فی أحکام المکاسب، نگارش سیف‌الله یعقوبی؛ 2. المختار فی أحکام الخیار؛ 3. نظام الارث فی الشریعةالإسلامیة الغراءله نگارش سیدمحمدرضا پیغمبر‌پور؛ 4. نظام الطلاق فی الشریعة الإسلامیة الغراء؛ 6. نظام المضاربة فی الشریعة الغراء؛ 7. کتاب الخمس؛ 8. قاعدتان فقهیتان: لاضرر و لاضرار به نگارش: حسن مکی عاملی. 9. الاعتصام بالکتاب و السنة (پیرامون: مسح پاها در وضو، سجده بر زمین، خمس در کتاب و سنت، ازدواج موقت، گذاشتن دستها بر روی هم در نماز، سه طلاق در یک مجلس، سوگند طلاق، طلاق در حیض و نفاس، عول و تعصیب، تقیه، ارث مسلمان از کافر، وصیت کمتر از ثلث، مصادر قانونگذاری نزد شیعه امامیه)؛ 10. نظام النکاح فی الشریعة الإسلامیة الغراء؛ 11. سبع مسائل (پیرامون 7 مسئله فقهی اختلافی میان شیعه و سنی)

و: اصول
1. تهذیب الاصول (3 جلد) ـ تقریرات درس اصول حضرت امام خمینی(ره)؛ 2. المحصول فی علم الاصول (4 جلد) ـ تقریرات درس اصول استاد سبحانی با نگارش: سید‌محمود‌ جلالی مازندرانی؛ 3. الرسائل الأربع: ملازمه حکم عقل و حکم شرع؛ التسامح فی أدلة السن؛ الاجتهاد فی أدلة السنن؛ قاعدة لا ضرر.

ز: تاریخ
1. فروغ ابدیت (2 جلد): تجزیه و تحلیل کاملی از زندگانی پیامبر اکرم(ص)؛ این کتاب به عربی، اردو، انگلیسی، ترکی و اسپانیولی ترجمه شده و در سراسر جهان منتشر گردیده است؛ 2. فروغ ولایت: تجزیه و تحلیل زندگی امیرالمؤمنین علی(ع)؛ 3. زندگانی امامان به زبان ساده (به عربی ترجمه شده است)؛ 4. الأئمة الاثنی عشر؛ 5. تاریخ اسلام.

ج: رجال و درایةالحدیث
آیت‌الله سبحانی همیشه طلایه‌دار تألیف کتبی است که جای خالی آن میان طلاب حس می‌شود، یکی دیگر آثاری که ناشی از این روحیه پاسخ‌گویی به نیازهای درسی طلاب است کتاب «کلیات فی علم الرجال» است که جزو اولین آثار درسی در حوزه رجال است و کتاب «اصول الحدیث و أحکامه» در حوزه درایةالحدیث است.
1. بحوث فی الملل و النحل (7 جلد): جلد 1: تاریخ عقاید اهل الحدیث، حنابله و سلفیه؛ جلد 2: تاریخ امام اشعری، شخصیت‌ها و عقاید ایشان؛ جلد 3: ماتریدیه، مرجئه، جهمیه، کرامیه، ظاهریه، و معتزله؛ جلد 4: زندگی ابن تیمیه و محمد بن عبد الوهاب و عقاید وهابی‌ها؛ جلد 5: تاریخ خوارج، عقاید و مذاهب آن‌ها؛ جلد 6: تاریخ تشیع، عقاید و مذاهب آن؛ جلد 7: تاریخ زیدیه، عقاید و شخصیتهای آن.
2. فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی (4 جلد)؛ 3. مع الشیعة الإمامیة فی عقائدهم؛ 4. الشیعة فی موکب التاریخ؛ 5. الشیعة و علم الکلام عبر القرون الأربعة؛ 6. آئین وهابیت که به اردو ترجمه شده است؛ 7. الوهابیة فی المیزان.

ک: متفرقات و تراجم
1. بازگشت به عصر ایمان؛ 2. رمز پیروزی مردان بزرگ؛ 3. پرسش‌ها و پاسخ‌ها؛ و در حوزه تراجم: 1. شخصیت‌های اسلامی شیعه (2 جلد). با نگارش آقای مهدی پیشوایی که به عربی نیز ترجمه شده است؛ 2. زندگی بزرگان شیعه که در شماره‏های مختلف مجله مکتب اسلام ثبت شده است.

منبع:
- خبرگزاری ایکنا 23/1/88

موضوعات

مناطق

مطالب

تعداد: 26
» 
1
2

تاریخ انتشار
عنوان
بازدید
نظر
تصاویر