دوشنبه ۸ خرداد ۱۳۹۶
بر خط: 2607
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

1555 بازدید

ولادت‏
سال 1320 ه .ش(1)
شهر مقدّس قم(2)، در تاریخ خود، همیشه درخشیده و مایه مباهات تاریخ تشیع بوده است و اینک بازهم در آستانه یک درخشش نو واقع گردیده است.
در یکی از روزهای سال 1320 ه .ش(3) در خانواده‏ای روحانی، فرزندی متولّد شد، که نام زیبایی را بر او نهادند، «غلامحسین»، و او هم بعدها به اسم خود مصداق واقعی بخشید.
غلامحسین دوران کودکی را در قم آغاز و سپس همراه خانواده به تهران کوچ نمود(4).

تحصیلات‏

1 - تهران:
تحصیلات ابتدایی را در تهران آغاز و به پایان رساند و درسهای حوزوی را در محضر پدر بزرگوارش آغاز کرد، سپس برای ادامه تحصیلات دینی وارد مدرسه آیت‏اللّه مجتهدی شد(5) و پلّه‏های ترقی را به سرعت پشت‏سر گذاشت.
و در شبی خجسته، درآستانه میلاد حضرت زهراء (س) ، عمامه‏گذاری نمود(6).
خانواده معظم شهید حقّانی می‏نویسند که: ایشان از هوش سرشاری برخوردار بود به گونه‏ای که سال پنجم و ششم را در تهران به طور جهشی خواند و بعد از پایان تحصیلات ابتدایی، دروس حوزه را در محضر پدر بزرگوارش و همچنین در مدرسه مجتهدی آغاز کرد. سیزده سال بیش نداشت که برای ادامه تحصیلات خویش وارد شهر قم شد و بعد از گذشت چند سال از اشتغال به دروس حوزه، همزمان تحصیلات دبیرستان خود را زیر نظر شهید دکتر بهشتی در مدرسه دین و دانش به پایان رسانید. قابل تذکر است که بازگشت به دروس کلاسیک به نقل از خود ایشان، راهیابی به مدارس و دانشگاهها جهت تبلیغ دین و ارشاد و روشنگری دانشجویان در مسائل اجتماعی و سیاسی آن وقت بود.

2 - قم:
شهر مقدّس قم کودکی را که سالها پیش از آن، شاهد تولدش بود، اکنون مأمن و جایگاه رشد و ترقی و تعالی او گردید.
غلامحسین پس از طی مراحل اوّلیه تحصیلات جدید و حوزوی در تهران، به شهر مقدس قم عزیمت نمود(7) و در محضر بزرگان این شهر زانوی شاگردی به زمین زد پس از سالها تحصیل تا رسیدن به مقام اجتهاد، چون گلی معطر شکفته شد و جامعه را از عطر معنویت بهره‏مند ساخت.
شهید حقانی در این سال ازدواج نمود که ثمره این ازدواج 6 فرزند می‏باشد(8).

استادان شهید حقانی‏

در تهران‏
1 - پدر بزرگوارش حجت‏الاسلام حاج شیخ محمد حقّانی سالهای اوّل تحصیل(9).
2 - آیت‏اللّه مجتهدی(10).

در قم‏
3 - امام خمینی(11).
4 - آیت‏اللّه محقق داماد(12).
5 - آیت‏اللّه حائری(13).
6 - آیت‏اللّه حاج شیخ عباسعلی شاهرودی(14).
7 - شهید استاد مطهری(15).

تألیفات‏
این روحانی دانشمند، جزوات بسیاری نوشت و بدون ذکر نام مؤلف از طریق مؤسسه در راه حق منتشر ساخت(16). در سال 1344 ه .ش(17) کتاب «اسلام پیشرو نهضتها» را به همراه آقای محمد مصطفوی(18) کرمانی تألیف و منتشر ساخت. شهید استاد دکتر مفتح بر این کتاب مقدمه‏ای نوشت که گوشه‏ای از آن چنین است: کتاب اسلام پیشرو نهضتها پنجمین نشریه جلسات (علمی اسلام شناسی) است، که برای تأمین همان هدف تألیف شده است. نویسندگان دانشمند این کتاب آقایان حقّانی و مصطفوی از فضلای حوزه علمیه قم می‏باشند، و در تالیف و تحقیق مطالب کتاب زحمت فراوان کشیده‏اند تا اثری نفیس به جامعه جوانان تقدیم دارند. تاریخ مقدمه 1344/2/7 ه .ش(19).
شهید حقانی کتابهای دیگری نوشت که هنوز منتشر نشده است(20).

مبارزات‏
شهید حقانی از شاگردان امام خمینی بود و همانند دیگر شاگردان برجسته آن استاد درس مبارزه را از وی آموخت. وی چندین‏بار در شهرهای شیراز، کرمان، بندرعباس توسط ساواک تحت تعقیب و پیگیری قرار گرفته و دستگیر شد(21).
او از سال 1342 که نهضت اسلامی به رهبری امام شروع گردید، همگام با دیگر عالمان قم و سراسر کشور علیه رژیم پهلوی، مبارزه آشتی‏ناپذیری را آغاز کرد(22).
این روحانی شجاع برای اوّلین بار بعد از یک سخنرانی افشاگرانه که در یکی از مساجد شیراز انجام داد، توسط مأموران ساواک دستگیر گردید(23).
این شهید بزرگوار در سال 1354 نیز به خاطر ادامه مبارزه دستگیر و تحت شدیدترین شکنجه‏ها قرار گرفت(24)، به گونه‏ای که بر اثر شکنجه نزدیک به مرگ رسید. او با این شکنجه‏ها مقاومت خود را آشکار ساخت و اسرار مبارزان در نزد او مکتوم ماند.

زندان‏
شهید حقانی در سال 1350 ه .ش در شیراز دستگیر(25). و به چند ماه زندان محکوم گردید(26). در سال 1354ش مجددا دستگیر و به 12 سال حبس محکوم شد که 7 ماه آن را در زندان کمیته گذراند 4 ماه آن، مرتبا با شکنجه همراه بود. او 6 ماه در زندان اوین بدون ملاقات و 11 ماه در زندان قصر محبوس بود(27). در ایام زندان در اثر، شکنجه پیراهن این شهید عزیز پاره و خونی شده بود، بعد از رهایی از زندان در اوایل انقلاب، روزی به خانواده خود سفارش می‏کند که آن پیراهن خونی با با همان هیئت به هنگام مرگ با وی دفن کنند.
شهید حقانی در ایام زندان از فعالیتهای سیاسی مذهبی خود غافل نبود به گونه‏ای که یک بار شخصی یهودی را در زندان ارشاد می‏کند(28). وی در اوج مبارزات و فشارهای ملّت علیه رژیم سرسپرده پهلوی، همراه تعدادی دیگر از زندانیان آزاد شد و به فعالیتهای خود ادامه داد.

هم‏بندان شهید حقانی(29)
1 - مرحوم آیت‏اللّه سیدمحمود طالقانی‏
2 - آیت‏اللّه مهدوی کنی‏
3 - آیت‏اللّه اکبر هاشمی رفسنجانی‏

لیست فعالیتهای سیاسی شهید حقانی به روایت اسناد
1 - نامه جمعی از علمای تهران از جمله شهید حقّانی به امیرعباس هویدا - نخست‏وزیر - در اعتراض به ادامه تبعید امام در تاریخ 1343/12/14، در این نامه تعداد افراد امضاء کننده 58 نفر است(30).
2 - نامه فضلاء و محصلان حوزه علمیه قم از جمله شهید حقانی به امام خمینی، در پی انتقال معظم‏له از ترکیه به نجف اشرف در مهرماه 1344 ه.ش(31)
3 - اعلامیه محصلین حوزه علمیه قم از جمله شهید حقانی در ارتباط با شهدای مدرسه فیضیّه در مورخه 1344/11/25 ه.ش(32)
4 - نامه فضلا و محصلان حوزه علمیه قم و شهید حقانی به مراجع ایران و عراق درباره بازداشت جمعی از فضلای حوزه علمیه قم، در فروردین 1345 ه .ش(33)
5 - اعلامیه جمعی از علما و استادان حوزه علمیه قم و شهید حقانی به مناسبت فرارسیدن نیمه شعبان 1398 ه .ق با امضای 39 نفر(34)
6 - اعلامیه جمعی از علما و روحانیان حوزه علمیه قم و شهید حقانی درباره حمله مزدوران رژیم شاه به مردم مشهد و سایر شهرها در مرداد 1357 با امضای 37 نفر(35).
7 - پیام جمعی از فضلاء و استادان حوزه علمیه قم و شهید حقانی به کارکنان شرکت نفت پس از اعتصاب آنها از کار و تقدیر از آنان در مورخه 1357/9/1 ه .ش با امضای 48 نفر(36).
8 - نامه جمعی از علما و اساتید حوزه علمیه قم و شهید حقانی به حضرت آیت‏اللّه‏العظمی خویی درباره ملاقات ایشان با فرح دیبا و ابراز نگرانی و تأسف شدید خود از این عمل و گزارش جنایات رژیم شاه به ایشان در آذرماه 1357 با امضای 27 نفر(37).
9 - اعلامیه جمعی از فضلا و اساتید حوزه علمیه قم و شهید حقانی با امضای 48 نفر در آذرماه 1357 درباره موضوع قبلی، که در پایان اعلامیه، خواستار نصرت دین و آگاهی و استقامت بیش از پیش مسلمین و دفع شرّ اشرار، از درگاه خداوند متعال شده بودند(38).
10 - تلگرام جمعی از فضلا و استادان حوزه علمیه قم و شهید حقانی به رئیس جمهور فرانسه والری ژیسکاردستن، در مورخه 1357/9/18 با امضای 56 نفر، در این تلگرام تصریح شده بود که امام خمینی رهبر 35 میلیون نفر مردم ایران است. احترام به معظم‏له، احترام به ملت ایران و هر گونه اخطار به ساحت ایشان درواقع توهین به ملّت ایران است، و گوشزد کرده بودند که دولت فرانسه باید طرفدار ملّت ایران باشد نه طرفدار حکومت دژخیم و ضدمردمی(39).

فعّالیتهای فرهنگی شهید حقانی قبل از انقلاب‏
1 - عضو جلسه علمی اسلام‏شناسی(40)
2 - نشر کتاب اسلام پیشرو نهضتها
3 - از بنیانگذاران مؤسسه در راه حق و اصول دین قم(41)
4 - تبلیغ در مناطق مختلف کشور
5 - نشر جزواتی در مؤسسه در راه حق‏

در آینه خاطرات‏
حجت‏الاسلام شیخ محمد حقانی پدر بزرگوار شهید می‏گوید:
«او در دوران کودکی اخلاق حمیده‏ای داشت و تا آنجا که به یاد دارم، غلامحسین در سنی که روزه گرفتن برای او واجب نبود در ماه مبارک رمضان روزه‏دار بود در آن موقع حجت‏الاسلام نبوی امامت جماعت مسجد محل را به عهده داشتند، به خاطر احترامی که برای او قائل بود، غلامحسین را برای افطار دعوت می‏کرد باید بگویم که به عبادت و بندگی خداوند از همان کودکی دل داده و نمازش حتی‏الامکان قضا نمی‏شد(42).
حجت‏الاسلام سیّدمحمد سجّادی دامغانی نقل می‏کند: «به همراه چند نفر روحانی برای تبلیغات به بندرعباس رفتیم، و به حضور شهید حقانی که امام جمعه بندرعباس بود رسیدیم تا ترتیب اعزام ما به مناطق مورد نظر، داده شود. شب جهت استراحت در منزل ایشان ماندیم و آن شهید عزیز در مورد وظیفه خطیر روحانیّت در مقابله با توطئه‏های ضدانقلاب و آگاهی دادن مردم به حفظ وحدت و اتحاد مطالبی را بیان نمودند. پس از آن ترتیب استراحت مهمانان داده شد. نیمه شب بیدار شدم شهید حقانی را در راهروی منزل که بسیار تنگ بود مشاهده کردم که به استراحت پرداخته و در کنار مهمانان بودند او با این عمل درس تواضع و فروتنی را به ما آموخت(43).

سفرهای خارج از کشور
1 - وی سه بار به مکه معظمه سفر نمود، در اوّلین سفر از آنجا که ممنوع‏الخروج بود ابتدا به کربلا و نجف اشرف رفتند و از آنجا به مکّه مشرّف شدند. به هنگامی که در نجف اقامت داشتند به خدمت امام خمینی(ره) نیز رسیدند(44)، و رهنمودها و دستورالعملهای انقلابی را برای بکارگیری در تشکیلات سیاسی خود، از ایشان گرفتند. این سفر در سال 1345 ش انجام شد، ضمنا همین مسأله سفر به عراق به عنوان یکی از جرائم دستگیری وی در ساواک مطرح شده بود.
2 - ایشان به زبان تسط کامل داشت از این رو به همراه در هیئتهای اعزامی به کشورهای عربستان، سوریه، لبنان، یمن‏شمالی و یمن جنوبی سفر کرد و در مجامع عمومی برای ملتهای مسلمان سخنرانیهای مفصل ایراد نمود تا آنان را با انقلاب اسلامی ایران آشنا سازد(45).

مشاغل و مسؤولیتها پس از انقلاب‏
1 - مسؤول دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم(46)
2 - نماینده امام و ریاست دادگاه و حاکم شرع استانهای هرمزگان و سیستان و بلوچستان(47)
3 - امام جمعه بندرعباس(48)
4 - عضو شورای عالی تبلیغات اسلامی(49)
5 - دبیر شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی(50)
6 - سرپرست سازمان تبلیغات اسلامی(51)
7 - نماینده مردم بندرعباس در مجلس شورای اسلامی(52)

شهادت‏
در هفتم تیرماه 1360 ه .ش شهید حقّانی پس از عمری تلاش ارزشمند در جنبه‏های مختلفِ سیاسی فرهنگی و علمی و خدمت در مسؤولیتهای خطیر و روشنگری جامعه به همراه 72 گل لاله پرپر گردید و خون او بر اوراق تاریخ باقی ماند تا سند مظلومیّت انقلاب اسلامی ایران باشد.

«پی‏نوشتها»
1 - پیشتازان شهادت انقلاب سوم، دفتر انتشارات اسلامی، ص 93.
2 - همان و روزنامه کیهان 7 تیرماه 1372، ص .6 ضمنا قابل ذکر است که در کتاب شهدای روحانیت در یکصد ساله اخیر، تألیف علی ربانی خلخالی، ج 1، ص 548،
3 - روزنامه جمهوری اسلامی مورخه 1360/7/6، ص 12، تاریخ ولادت را 1310 ه .ش نوشته است.
4 - شهدای روحانیّت توسط منافقین و مزدوران استکبار جهانی، دفتر ششم، 1369 ه .ش، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 58.
5 - همان.
6 - روزنامه جمهوری اسلامی 6 مهرماه 1360، ص 12 به اشتباه 1355 نقل کرده است. منابعی که درست نقل کرده چنین است: شهدای روحانیت در یکصد ساله‏ اخیر ج 1 ص 548 و پیشتازان شهادت در انقلاب سوم ص 93.
7 - همان.
8 - همان، ص 96.
9 - روزنامه کیهان، 7 تیرماه 1372، ص 6.
10 - روزنامه جمهوری اسلامی، 6 مهرماه 1360، ص 12.
11 - پیشتازان شهادت در انقلاب سوم، ص 93.
12 - همان.
13 - همان.
14 - همان.
15 - شهدای روحانیت، دفتر ششم، ص 58.
16 - پیشتازان شهادت در انقلاب سوم، ص 93.
17 - اسلام پیشرو نهضتها، محمد مصطفوی کرمانی، غلامحسین حقانی تهرانی، 1344 ش. در کتاب شهدای روحانیت شیعه در یکصد ساله اخیر به اشتباه 13
18 - شهید معظم محمد مصطفوی کرمانی در حمله به هواپیمای حامل ایشان به همراه شهید محلاتی و تنی چند از عزیزان کشور به لقاءاللّه پیوستند.
19 - همان، مقدمه کتاب.
20 - پیشتازان شهادت در انقلاب سوم، ص 94.
21 - شهدای روحانیت شیعه در یکصدساله اخیر، ج 1، ص 549.
22 - شهدای روحانیّت توسط منافقین، دفتر ششم، ص 58.
23 - روزنامه جمهوری اسلامی، 6 مهرماه 1360، ص 12.
24 - شهدای روحانیّت توسط منافقین، دفتر ششم، ص 59.
25 - شهدای روحانیّت در یکصدساله اخیر، ج 1، ص 549 و پیشتازان شهادت در انقلاب سوّم، ص 94.
26 - همان.
27 - همان.
28 - روزنامه جمهوری اسلامی، 6 مهرماه 1360، ص 12.
29 - سروش، ش 101، 17 مرداد 1360، ص 40.
30 - اسناد انقلاب اسلامی، ج 3، ص 135.
31 - همان، ص 175.
32 - همان، ص 194.
33 - همان، ص 197.
34 - همان، ص 322.
35 - همان، ص 331.
36 - همان، ص 434.
37 - همان، ص 473.
38 - همان، ص 476.
39 - همان، ص 479.
40 - اسلام پیشرو نهضتها.
41 - پیشتازان شهادت در انقلاب سوم، ص 93.
42 - روزنامه جمهوری اسلامی، 6 مهرماه 1360، ص 12.
43 - دستنوشته حجت‏الاسلام سجّادی برای نگارنده.
44 - روزنامه جمهوری اسلامی، 6 مهرماه 1360، ص 12.
45 - پیشتازان شهادت در انقلاب سوّم، ص 95 و شهدای روحانیّت، دفتر ششم، ص 60.
46 - روزنامه کیهان، 7 تیر 1372، ص 6.
47 - روزنامه جمهوری اسلامی، 1374/4/11، ص 12.
48 - همان.
49 - همان.
50 - پیشتازان شهادت در انقلاب سوّم، ص 95، این شورا مرکب از سپاه پاسداران جهاد سازندگی، حزب جمهوری اسلامی، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی،
51 - روزنامه جمهوری اسلامی، 11 تیر 1374، ص 12.
52 - همان.

منبع: www.hawzah.net

موضوعات

مناطق