پنجشنبه ۴ خرداد ۱۳۹۶
بر خط: 2606
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

3906 بازدید

آقانجفى قوچانى


زندگی
سید محمد حسن، مشهور به آقانجفى قوچانى به سال 1295قمرى(2) /1257شمسى در روستاى خسرویه (خروه) که در 40 کیلومترى شهر قوچان (از شهرهاى استان خراسان) واقع است، متولّد شد. پدر وى، سیّد محمّد، بسیار علم دوست بود و به همین سبب، فرزند خود را به فراگیرى علوم دینى و حوزوى تشویق مى کرد.
آقانجفى تا سیزده سالگى در کنار کمک به پدر خود در کشاورزى، دروس مکتبخانه و مقدارى از مقدّمات دروس حوزوى را در روستاى خود فرا گرفت؛ سپس (به رغم عدم علاقه جهت ادامه تحصیل علم) به امر پدر، در سال 1308 به شهر قوچان رفت و به تحصیل علوم حوزوى پرداخته، به تدریج به این علوم علاقه مند شد. در سال 1311 به سبزوار و سپس شهر مقدس مشهد عزیمت کرد و در آن جا ادبیات و سطح را تا کتاب قوانین فرا گرفت. در سال 1313 از راه طبس و یزد با مشقّت زیاد و در حالى که راه ها به دلیل قتل ناصرالدین شاه امنیت کامل نداشت، به اصفهان رفت و نزد استادانى چون آخوند ملاّ محمّد کاشى، شیخ عبدالکریم گزى، سیّد محمدباقر درچه اى، آقانجفى اصفهانى، میرزا جهانگیرخان قشقایى، و برخى دیگر از عالمان، به کسب فلسفه، فقه و اصول پرداخت.
در سال 1318 (23 سالگى)، به نجف اشرف رفت. با آن که در ابتدا قصد ماندن را نداشت، با حضور در درس اصولى نامدار، مرحوم آخوند خراسانى تصمیم به اقامت گرفت. آقا نجفى بیش ترین استفاده علمى خود را در فقه و اصول از آخوند مى برد، و مدّت کمى نیز در درس عالمان دیگر همچون سیّد محمدکاظم یزدى و شریعت اصفهانى شرکت کرد. همچنین چند ماهى نیز از میرزا محمّدباقر اصطهباناتى، حکمت و فلسفه کسب کرد. دوران تحصیل او به ویژه در اصفهان و نجف همراه با مشقّت و سختى سپرى شد.
وى (بنابر آن چه خود مى نویسد)، یکى دو سال بعد از ورود به نجف و حضور در دروس فقه و اصول آخوند خراسانى، قوّه اجتهاد و استنباط احکام شرعى را به دست مى آورد و چند سال بعد (در سال 1325) با یک خانواده ایرانى مقیم کربلا وصلت مى کند.
او از نزدیک شاهد وضعیت نجف در زمان مشروطیت ایران و موضعگیرى عالمان و مراجع تقلید شیعه در برابر آن، و خود (همانند بیش تر شاگردان آخوند خراسانى) سرسختانه مدافع مشروطیت بود. همچنین از دفاع مسلمانان عراق در مقابل قواى نظامى انگلیس در جنگ جهانى اوّل و اشغال عراق به وسیله انگلیس آگاهى یافته، گزارش درخور توجّهى از مقاومت اعراب ساکن نجف از ورود قواى انگلیسى به آن شهر و قحطى ناشى از آن را در خاطره هاى خود ذکر مى کند.
آقا نجفى به سال 1338 (بعد از بیست سال اقامت در عراق و بیست و هفت سال دورى از قوچان) عراق را ترک گفته، وارد ایران شد و بنابر تقاضاى مردم قوچان، مدّت 25 سال آخر عمر خود را در این شهر به ارشاد مردم و تبلیغ احکام دین همّت گمارد.
وى سرانجام در 26 ربیع الثانى 1363 (مطابق با نهم اردیبهشت 1322 شمسى) در 68 سالگى، در قوچان بدرود حیات مى گوید و مزار او زیارتگاه ارادتمندان و اهالى قوچان مى شود. (1)

آثار علمى
کتاب هایى که از آقانجفى به یادگار مانده است، به ترتیب نگارش عبارتند از:

1. شرح دعاى صباح: تاریخ نگارش کتاب، شوال 1327 (1287 ش) است و در سال 1378شمسى انتشارات هفت آن را منتشر کرده است.

2. عذر بدتر از گناه: این کتاب که ممزوجى از نثر فارسى و عربى است، درباره مشروطه ایران بوده و در سال 1328 نگاشته شده است. ظاهرا این کتاب تاکنون انتشار نیافته است.

3. حیات الاسلام فى احوال آیة الملک العلّام: پس از مرورى بر حیات آخوند خراسانى و ذکر گوشه اى از فضایل او، به تفصیل، تلگراف ها و اسناد مرتبط با آخوند را در زمان مشروطیت ایران و هجوم روس ها به ایران ارائه مى دهد. این رساله به سال 1329قمرى نوشته شده است و در سال 1378شمسى به مناسبت مجمع بزرگداشت آقانجفى، نشر هفت آن را به چاپ رسانید.

4. سیاحت شرق: این کتاب که خاطره هاى نویسنده از تولّد تا زمان بازگشت از نجف به ایران است، در سال 1346 (1307ش) به تحریر درآمده و در سال 1351شمسى انتشارات امیر کبیر آن را به چاپ رسانده و در دسترس علاقه مندان قرار داده است.

5. سفرى کوتاه به آبادى هاى اطراف قوچان: تاریخ نگارش: 1348 ( 1309 ش). ظاهرا، این کتاب نیز به صورت خطّى باقى مانده است.

6. سیاحت غرب یا سرنوشت ارواح بعد از مرگ: این کتاب از معروف ترین کتاب هاى آقانجفى است و در آن به صورت داستانى، سیر حالات و سرگذشت برزخى خود را با استناد به آیات و روایات ذکر کرده است. تاریخ تحریر آن، سال 1352 (1312ش) و تاریخ نشر و چاپ این کتاب سال 1349 شمسى است.

7. شرحى بر کتاب «پسران من» پل دومر آمریکایى در زمینه اخلاق و تربیت جوانان: این کتاب نیز در سال 1352 نوشته شده است.

8. شرح ترجمه رساله تفاحیه بابا افضل کاشانى: این کتاب در سال 1354 نگارش یافته و در سال 1378شمسى، انتشارات هفت، آن را منتشر ساخته است.

9. رساله اى در اثبات رجعت: این رساله در سال 1361 (1321ش) حدود یک سال پیش از وفات او به نگارش درآمده است. نگارنده از چاپ این کتاب، اطّلاعى ندارد.
در مورد نوشته هاى فقهى ـ اصولى آقانجفى نیز مى توان از شرح کفایة الاصول آخوند خراسانى و تقریرات فقهى در مباحث قضا، صوم، صلاة، رهن که در نجف به تحریر درآمده، همچنین رساله اصالة البرائه که حاشیه بر فرائدالاصول شیخ انصارى است و ظاهرا در زمان تلمّذ در محضر شیخ عبدالکریم گزى در اصفهان نگاشته است، نام برد. (2)

پی نوشت:
1. امانپور قرائى، ایرج، نگاهى به زندگى آقانجفى قوچانى و مزارش، مندرج در، فصلنامه مشکوة، مشهد، ش 49، زمستان 1374ش.
2. ترکمان، محمد، اسنادى درباره هجوم انگلیس و روس به ایران، اول، تهران، دفتر مطالعات سیاسى و بین المللى، 1370ش.

برگرفته از:
1- سایت حوزه hawzah.net
2- فصلنامه آموزه؛ شماره 4 ، نوشته: علیرضا جوادزاده

موضوعات

مناطق

مطالب

تعداد: 2

تاریخ انتشار
عنوان
بازدید
نظر