چهارشنبه ۱ شهریور ۱۳۹۶
بر خط: 2516
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

2139 بازدید

احمد دهقان: در 1287 در اصفهان متولد شد. پس از انجام تحصیلات مقدماتی، نظر به استعداد و علاقه‌ای که به فن تئاتر داشت، وارد مدرسه هنرپیشگی شد و دوره مدرسه را پایان داد و کار خود را در دو تئاتر اصفهان، که شهرتی نسبی داشتند، آغاز کرد و تدریجاً جزء هنرپیشه‌های معروف شد. آنگاه محیط اصفهان را مناسب برای فعالیت خویش ندید و به تهران آمد و کار هنرپیشگی خود را در تهران آغاز کرد. مرحوم سید علی نصر که از پیش‌کسوتان فن تئائر در ایران بود، تئاتری به نام خویش در خیابان لاله‌زار که در آن روزها معروفترین خیابان تهران بود، دائر کرده بود، جوانی که استعداد این کار را داشتند، به دور خود جمع نموده بود. دهقان هنرپیشة اصفهانی به تئاتر نصر که نام تئاتر تهران داشت وارد شد و خیلی زود توانست در زمره دوستان وهمکاران نصر واقع شود. در آن ایام سید علی نصر در دستگاه دولت مقام و موقعیتی خاص داشت و معاونت وزارت پیشه و هنر با او بود. برای اینکه دهقان زندگی بهتری داشته باشد، او را به استخدام آن وزارتخانه درآورد و حقوقی نیز در ماه به اوپرداخت می‌نمود. صمیمیت و وفاداری دهقان به نصر به مرحله‌ای رسید که وقتی مقام وزارت و سفارت گرفت، تئاتر خود را به احمد دهقان واگذار کرد.
دهقان بعد از شهریور 1320 درصدد برآمد روزنامه‌ای هم در تهران انتشار دهد. ابتدا در شرکتی که به مشارکت معدل شیرازی و حسین فاطمی برای ادامه روزنامه باختر تشکیل شده بود وارد شد و مدیریت داخلی روزنامه را برعهده گرفت. پس از چندی امتیاز نشریه تهران مصور را از وزارت فرهنگ به نام خود اخذ کرد. چند شماره‌ای به صورت روزنامه هفتگی آن را انتشار داد، ولی هزینه کمرشکن روزنامه باعث شد تا دهقان روزنامه خود را در اختیار نشریاتی قرار دهد که توقیف می‌شوند. پس از چندی، نشریه تهران مصور به صورت مجله هفتگی درامد و احمد دهقان با کادر مجهزی که دور خود جمع کرده بود، محله‌ای نسبتاً آبرومند و پرمطلب انتشار داد. با انتشار مجله تهران مصور، دهقانی که جوابی خوش‌برخورد، مبادی آداب، خوشرو و حراف بود در محافل سیاسی ایران راه یافت. با قوام‌السلطنه، سپهبد رزم آرا، اشرف پهلوی و سایر دولتمردان دوستی و رفاقت به هم زد. بیش از هر کسی با رزم‌آرا نزدیکی پیدا کرد و تحقیقاً مجله وی ارگان ستاد ارتش بود و در تمام مدت وقایع آذربایجان در سال‌های 1324 و 1325 وی ارتش را تقویت و فرقه دموکرات و حزب توده را به دشت مورد انتقاد قرار می‌داد. رزم آرا در چاپ و انتشار مجله محله تهران موصر همه گونه کمک مادی و معنوی می‌نمود به طوری که مجله در چاپخانه ارتش به طبع می‌رسید و علاوه بر آن در هر شماره چند خبر اختصاصی و پشت پرده در اختیار او قرار می‌دادند. در انتخابات دوره پانزدهم، احمد دهقان اصفهانی از طرف حزب دموکرات ایران کاندیدای نمایندگی مجلس از خلخال شد و با کمک همه جانبه رزم آرا و ارتش، از صندوق سردرآورد. در مجلس پانزدهم خیلی زود گل کرد. در همه جا دست او در کار بود و از عوال موثر در مجلس گردید و موافقت او با دولت‌ها برای ئریس دولت شانس زیادی بود. همزمان با وکالت مجلس، مجله تهران مصور جهت خود را کاملاً مشخص نمود و همه می‌دانستند که این مجله نه تنها با حزب توده مخالف است بلکه با شوروی هم در مقام مبارزه برآمده است. مخصوصاً پس از واقعه 15 بهمن 1327 در دانشگاه تهران، حمله تهران مصور به شوروی افزایش یافت.
پس از ترور هژیر، دهقان فعالیت خود را برای زمامداری رزم‌آرا توسعه داد. شبکه‌هائی که برای تضعیف او بوجود آمده بود. تماماً به دست وی متزلزل یا از بین می‌رفتند. دشمن سرسخت رزم‌آرا یعنی سرلشکر حسن ارفع که با تشکیل گروهی ضربات کوبنده‌ای به رزم‌آرا وارد می‌کردند، توسط دهقان برای همیشه از بین رفت.و در عوض، دهقان هم آن‌چنان نفوذ و قدرتی در ارتش به هم زده بود، که هرچه اراده می‌کرد انجام می‌گرفت. دهقان در دوره شانزدهم مجدداً از خلخال به وکالت رسید.
در اواخر 1328 در مجله تهران مصور سلسله مقالاتی تحت عنوان «من جاسوس شوروی در ایران بودم» به قلم کریم روشنیان انتشار یافت. این مقالات که اسناد معتبری هم همراه داشت، حربه کوبنده‌ای علیه شوروی بود و دخالت آنها را در امور ایران مسلم می‌ساخت. در آن ایام، رزم‌آرا جاده را برای نخست‌وزیری خویش هموار ساخت. سه تن از دوستان نزدیک خود را به عنوان وابسته نظامی به سه کشور اعزام داشته بود. سرتیپ ابراهیم والی در شوروی، سرتیپ محمد مظهری در آمریکا و سرتیپ بیژن گیلانشاه در انگلیس مشغول زمینه‌سازی برای رزم‌آرا بودند. طبعاً انتشار سلسله مقالات تهران مصور به حسن روابط رزم‌آرا و شوروی لطمه وارد می‌کرد و آنها درخواست نموده بودند سلسله مقالات قطع شود. رزم‌آرا از دهقان تقاضای قطع مقالات را نمود، مورد اجابت واقع نشد. روابط آنها به سردی گرائید. فشار رزم‌آرا برای قطع مقالات افزون شد. نویسده مقالات را دستگیر و به خدمت وظیفه بردند، او از سربازخانه فرار کرد و مخفی شد و در مخفی‌گاه خود به ادامه مقالات پرداخت.
دهقان در خرداد ماه1329 یعنی بیست روز قبل از نخست‌وزیر رزم‌آراء در محل کار خود واقع در تئاتر تهران توسط شخصی به نام حسن جعفری که عضو حزب توده بود مقتول گردید. او حین الفوت 41 سال داشت. درباره مرگ و قتل دهقان همه گونه سخن گفته شده است. بعضی به دلایل متقن معتقدند رزم‌آرا در این ترور دست داشته است. جعفری قاتل در دادگاه جنائی تهران محاکمه شد. دکتر بقائی وکیل مجلس آن روز ، وکالت او را پذیرفت. ولی سرانجام پس از قتل رزم‌آرا حکم اعدام قاتل صادر و به دار مجازات آویخته شد.

منابع:
1- کتاب شرح رجال سیاسی نظامی معاصر ایران، ج 2، نوشته دکتر باقر عاقلی ، انتشارات گفتار با همکاری نشر علم، 1380

موضوعات

مناطق