یک‌شنبه ۱ مرداد ۱۳۹۶
بر خط: 2086
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

1592 بازدید

ابوخیثمه انصارى: [1] عبدالله‌بن‌خیثمه[2] از تیره بنى‌سالم[3] از اصحاب پیامبر(صلى الله علیه وآله)

زمان اسلام آوردن ابوخیثمه روشن نیست. برخى از حضور وى در بدر[4] و برخى در اُحُد[5] یاد کرده‌اند. در جنگ تبوک ابتدا سرپیچید؛ سپس پشیمان شد و به پیامبر(صلى الله علیه وآله)پیوست. نقل است که حضرت از دیدن او خوشحال شد و برایش دُعا کرد.[6] ابن‌هشام، اشعار او را در ماجراى حمله‌مشرکان مکّه به زینب (دختر پیامبر) و در جنگ تبوک آورده است.[7] برخى، ادامه زندگى او را تا زمان یزیدبن معاویه گزارش کرده‌اند.[8] از وى نسلى باقى نمانده است.[9]

 

ابوخیثمه در شأن نزول:

1. به نقل طبرى ابوخیثمه یک صاع (سه‌کیلو) خرما صدقه داد و منافقان براو عیب گرفتند؛ سپس این آیه نازل شد: «الَّذین یَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعینَ مِنَ‌الْمُؤمِنینَ فِى‌الصَّدَقـتِ والّذینَ لاَیَجِدُون إلاّ جُهْدَهُمْ فَیَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَاللَّهُ مِنْهُمْ وَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلیمٌ = کسانى‌که بر مؤمنان صدقه‌دهنده از روى میل، عیب مى‌گیرند و از کسانى که [در انفاق]جز به اندازه توانشان نمى‌یابند، [عیب‌جویى مى‌کنند]و آنان را به ریشخند مى‌گیرند، [بدانند که] خدا آنان را به ریشخند گرفته است و برایشان عذابى دردناک خواهد بود». (توبه /9، 79)

2. ابوخیثمه در جنگ تبوک، به رغم فرمان پیامبر براى شرکت در جنگ، به ماندن در مدینه متمایل بود که خداوند او را متوجّه حقّ و ثابت قدم کرد و به پیامبر ملحق شد و این آیه درباره‌اش فرود آمد:[10]«لَقَد تَابَ اللَّهُ عَلَى‌النَّبِىِّ وَالْمُهجِریِنَ وَالاَْنْصارِ الَّذینَ اتَّبَعوهُ فِى سَاعَةِ الْعُسرَةِ مِن بَعدِ ما کادَ یَزیغُ قُلوبُ فَرِیق مِنهُم ثُمَّ تَابَ عَلَیهِم إنَّهُ بِهِم‌رَءوف رَحیمٌ = به یقین خدا بر پیامبر و مهاجران و انصار که در آن ساعت دشوار از او پیروى کردند ببخشود؛ پس از آن که چیزى نمانده بود دل‌هاى گروهى از آنان منحرف شود. باز برایشان ببخشود. به راستى که او به آنان رئوف و رحیم است». (توبه/ 9، 117)

 

منابع:

الاستیعاب فى معرفة الأصحاب؛ السیرة النبویـّه، ابن‌هشام؛ صحیح مسلم؛ الطبقات الکبرى؛ مجمع‌البیان فى تفسیر القرآن؛ المغازى.

 

پی نوشت:

[1] صحیح مسلم، ج‌9، ص‌189.

[2] سیره ابن‌هشام، ج‌4، ص‌521‌.

[3] الاستیعاب، ج‌4، ص‌207.

[4] الطبقات، ج‌3، ص‌470.

[5] الاستیعاب، ج‌4، ص‌207.

[6] المغازى، ج‌3، ص‌998؛ سیره ابن هشام، ج‌4، ص‌520 و 521‌.

[7] سیره ابن هشام، ج‌4، ص‌521 و ج‌2، ص‌655‌.

[8] الاستیعاب، ج‌4، ص‌207.

[9] الطبقات، ج‌3، ص‌470.

[10] مجمع‌البیان، ج‌5‌، ص‌119 و 120؛ المغازى، ج‌3، ص‌1074.

 

● برگرفته از سایت مرکز فرهنگ و معارف قرآن www.maarefquran.com نوشته فتاح آقازاده

موضوعات

مناطق