سه‌شنبه ۳ مرداد ۱۳۹۶
بر خط: 3862
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

1421 بازدید

ابوالفتح معزالدین +مغیث‌الدین


ابوالفتح معزالدین، مشهور به ابراهیم سلطان، در سال 796 ق. در شیراز به دنیا آمد. وی فرزند دوم شاهرخ بود که از 14 سالگی در دولت تیموری منصب‌های گوناگون داشت. مهم‌ترین و آخرین سمت او فرمانروایی فارس بود. وی در چند نوبت به کمک پدر خود شتافت و در تمام موارد در نبرد با دشمنان شاهرخ پیروز گردید.
ابراهیم سلطان حاکمی مردمدار و هنردوست بود. در خوشنویسی دستی توانا داشت و به‌ویژه خط ثلث را به زیبایی می‌نوشت. 16 ورق نفیس قرآن به خط ابراهیم سلطان در موزه قرآن آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود. در موزه‌های پارس، شیراز، و مترو پولیتن نیویورک نیز قرآن‌هایی به خط او یافت می‌شود.
کتابخانه ابراهیم سلطان در شیراز از مهم‌ترین کتابخانه‌های زمان خود به‌شمار میرفته است. شرف الدین علی یزدی (858 ق.)، مورخ نامدار تیموری، به تشویق ابراهیم سلطان اقدام به تألیف اثر مشهور خود ظفرنامه کرد و در این راه "برای جمع روزنامه‌هایی که در خزائن سلاطین زمان مضبوط بوده، و تحقیق از معمّرین و شهود عینی وقایع، تحمل و خرج فراوان کرد تا به همت وی تألیف ظفرنامه به اتمام رسید".
اثر دیگری که برای کتابخانه ابراهیم سلطان نگارش یافته انیس‌النّاس است. مؤلف آن شخصی به نام شجاع بوده که هیچ‌گونه اطلاعی درباره زندگی وی در منابع وجود ندارد. فقط به تصریح خود او، از نوادگان پسرعموی شاه ابو اسحاق اینجو بوده است. وی در سبب تألیف کتاب می‌نویسد: "گفتند آنکه درباب آداب معیشت دنیا و شروط ملازمت اکابر کبری و آداب صحبت و... کتابی در اخلاق انشا کنی به رسم کتب خانه آن حضرت {ابراهیم سلطان}. این کمینه نیز به حکم المأمور معذور به این امر مشغول گشت... این کتاب، مؤلَّف و محرَّر گردانید مشتمل بر بیست فصل و نام آن انیس‌النّاس نهاد".
نسخه نفیسی از این اثر در کتابخانه مجلس شورای اسلامی نگهداری می‌شود که، در شمسه ابتدای کتاب، عبارت "برسم خزانه السلطان الاعظم الاعدل مغیث الدنیا و الدین ابوالفتح ابراهیم سلطان" دیده می‌شود. همچنین نسخه نفیسی از کلیات سعدی در کتابخانه کلیه پنجاب وجود دارد که به سفارش کتابخانه ابراهیم سلطان نوشته شده است.
ریاست کتابخانه او برعهده خواجه نصیرالدین محمد مذهِّب بوده که منشور کلانتریِ کتابخانه یا همان حکم ریاست کتابخانه، صادره از جانب ابراهیم سلطان به خواجه نصیرالدین، را شرفالدین علی یزدی در مجموعه منشآت خود آورده است.
ابراهیم سلطان در 4 شوال 838 ق. پس از بیماری سختی در شیراز درگذشت.

مآخذ:
1) آل‌داود، علی. "ابراهیم سلطان". دایره‌المعارف بزرگ اسلامی. ج ،2 ص 512-515 ؛
2) بیانی، مهدی. احوال و آثار خوشنویسان. تهران: علمی، 1363؛
3) خواندمیر، غیاث‌الدین‌بن همام‌الدین، تاریخ حبیب‌السیر فی اخبار افراد بشر. به تصحیح محمد دبیرسیاقی. تهران: خیام، 1362؛
4) دولتشاه، دولتشاه ‌بن بختیشاه. تذکره‌الشعرا. به کوشش محمد رمضانی. تهران: کلاله خاور، 1335؛
5) شجاع. انیس‌النّاس. به تصحیح ایرج افشار. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1374؛
6) همو. انیس‌النّاس. نسخه خطی شماره 3945 کتابخانه مجلس شورای اسلامی؛
7) شرف‌الدین علی یزدی. ظفرنامه. به تصحیح محمد عباسی. تهران: امیرکبیر، 1336؛
8) عبدالرزاق سمرقندی، کمال‌الدین. مطلع‌السعدین و مجمع‌البحرین. به تصحیح محمد شفیع. لاهور: چاپخانه گیلانی، 1949 م. = 1369 ق. = 1328.

● برگرفته از دایرة المعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی، http://portal.nlai.ir/daka نوشته غلامرضا امیرخانی

موضوعات

مناطق