پنجشنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۷
بر خط: 795
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

1010 بازدید
معضلى به نام دخانیات

یازدهم خرداد سالروز مبارزه با دخانیات است؛ مبارزه با پدیده‌اى که قرن‌هاست بشر و سلامتى‌اش را تهدید مى‌کند و این روزها با اشکال نوین و مدرن نه تنها سلامتى شخص، بلکه سلامتى یک جامعه را تهدید مى‌کند. هرچند در این بین توسط جوامع گوناگون مراکز و نهادهایى جهت مبارزه با این پدیده خانمانسوز ایجاد شده، اما حجم و گستردگى این پدیده شوم آن‌قدر وسیع است که قدر هرگونه فعالیت و مقاومت را گرفته.
گفته مى‌شود استعمال دخانیات به شکل اولیه و ابتدایى از چند قرن پیش و حتى هزاران سال قبل در میان بومیان آمریکا متداول بوده و آنها با دود کردن برگ‌هاى خشک که بعدها تنباکو نامیده شد، علاوه بر اجراى مراسم مذهبى خاص خودشان به ظاهر به نوعى لذت هم دست پیدا مى‌کنند. اما این پدیده نه چندان خوب از قرن یازدهم هجرى و توسط انگلیسى‌ها وارد ایران شد و آن‌قدر سریع رونق پیدا کرد که طبق نگارش بسیارى از مورخان در عهد صفویه استفاده از دخانیات، آن هم در شکل قلیان گسترش روزافزونى یافت؛ چنانچه بنا بر قول یکى از همین مورخان استفاده از قلیان و دخانیات یکى از ملزومات اولیه مردان آن دوره شد و جالب آنکه استفاده از این ابزار مخرب نوعى مردانگى و اقتدار به‌شمار مى‌رفت، آن‌طور که قلیان کشیدن در محل‌هاى عمومى چون قهوه‌خانه‌ها یک نوع تبختر به حساب مى‌آمد.البته ناگفته نماند که در دوره‌هاى بعدى رفته رفته قلیان کشیدن جاى خودش را به استعمال سیگار تغییر داد و این وسیله به ظاهر راحت که نوعى تمدن و مدرنیته به حساب مى‌آمد، خیلى زود جاى خود را در بین افراد مختلف همچون جوانان باز کرداما آنچه در این بین حائز اهمیت است، آن مى‌باشد که کشیدن سیگار در برهه‌اى از تاریخ نوعى تجددگرایى بود و افراد سیگارى به افرادى که چپق مى‌کشیدند، خرده مى‌گرفتند که چرا از تمدن عقب هستند و مثل اروپاییان سیگارى بر گوشه لب آنها نیست. جالب‌تر آنکه دربین طبقه مختلف جامعه آن دوران، استعمال دخانیات بخصوص سیگار در میان هنرمندان، نویسندگان و شاعران از اهمیت خاصى برخوردار بود؛ آن طور که اغلب قلم به دستان آن روزگاران کلمات و اشیایى چون روزنامه را در ردیف سیگار و قوطى سیگار قرار داده‌اند، فى‌المثل کافى است نیم‌نگاهى به اشعار و نوشته‌هاى آن دوران بخصوص دوران مشروطه و پس از آن بیندازیم، آن وقت مى‌بینیم که کلماتى چون سیگار، کبریت، پیپ و... به‌وفور نمایان است. از همه اینها جالب‌تر آنکه نگارش نوشته یا قطعه شعرى را بر روى کاغذ یا پاکت سیگار نوعى انقلاب ادبى به حساب مى‌آوردند!
از تمام اینها که بگذریم تاریخ دخانیات در ایران، تاریخى پرپیچ و خم‌ دارد و مسئله استفاده از این ماده مخرب به همین جا و به همین شکل به پایان نمى‌رسد چرا که به مرور زمان سروکله مواد مخدرى چون تریاک و به موازات آن هروئین پیدا مى‌شود و این جاى بسى تاسف است که استفاده از هروئین در بین جوانان قبل از انقلاب و برخى روشنفکران آن دوران رونق عجیبى یافت.
بى‌تردید در دوران کنونى که کشورمان در میان جاده مواد مخدر قرار گرفته و از سرزمین‌هاى شرقى به سمت سرزمین‌هاى غربى مواد مخدر حمل و نقل مى‌شود، خود به خود جامعه و بخصوص جوانان از اثرات مخرب انواع و اقسام مواد مخدر درامان نیستند. هرچند در این بین عملکرد مسئولان، بخصوص ستاد مبارزه با مواد مخدر و نیروى انتظامى و دیگران قابل تقدیر است و شمار شهداى این نیروها در راه مبارزه با این مواد خانمانسوز گویاى رشادت‌ ایشان است، اما گستردگى معضل آن چنان است که در سطح کلان یک عزم ملى مى‌خواهد تا به هروسیله شده از ورود مواد مخدر به‌طور کامل جلوگیرى شود و از آن طرف هم معتادان یا همان بیماران اجتماعى به‌طور کامل مورد مداوا و درمان قرار گیرند تا رفته رفته جامعه از لوث این مشکل و معضل جدى که در وهله اول کانون خانواده‌ها را تهدید مى‌کند، پاک شود.
هرچند بسیارى از کارشناسان و جامعه‌شناسان از شیوع و گسترش مواد مخدر وسیگار در بین جوانان سخن مى‌گویند اما در این سالها اتفاقات خوبى هم افتاده است. به‌عنوان مثال دیگر در مکان‌هاى عمومى چون اتوبوس کسى به خود حق نمى‌دهد که سیگارى روشن کند و یا در فیلم‌ها و سریال‌هاى تلویزیونى خیلى کم اتفاق مى‌افتد که بازیگران از سیگار استفاده کنند اما باید توجه داشت که مراقبت و فرهنگ سازى در این باب از اهمیت بسیارى برخوردار است.
به هرحال معضل و مشکل خانمانسوز اعتیاد و استفاده از دخانیات این روزها یک مشکل جهانى است و اکثر کشورها با برنامه‌ریزى سعى درکاهش این معضل در جامعه خود را دارند. ما هم با توجه به اینکه در منطقه ترانزیت مواد مخدر قرار داریم باید برنامه‌اى خاص و ویژه‌اى داشته باشیم.در این زمینه توجه به مسائل فرهنگى و فرهنگ سازى دقت ویژه مى‌طلبد که امید است موردتوجه مسئولان قرار گیرد.

تاریخ انتشار در سایت: ۲۶ خرداد ۱۳۸۷
منبع: / روزنامه / رسالت ۱۳۸۷/۰۳/۱۲
نقش ها
نویسنده : اکبر خوردچشم
عناوین
رسته: 3