شنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۶
بر خط: 3352
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

1502 بازدید
رکورد سیاسى در روابط تهران- الجزیره

سطح دوستى تهران والجزایر با روابط هیچ کدام از کشورهاى خاورمیانه قابل قیاس نیست از هر دو حیث کمى و کیفى، منحنى مراودات این دو کشور جهان اسلام از یک «رکورد دیپلماتیک» خبر مى دهد. اتفاقات پرشتاب سال هاى اخیر در مناسبات تهران و الجزیره از نگاه دیگر محافل منطقه دور نمانده است. دوستى تازه دو کشور از آن جهت در نظر برخى از سران عرب به صورت یک الگو در آمده است که روابط ایران و الجزایر یک دهه در رکود به سر برد و فقط با یک تصمیم و اراده تاریخى، رهبران دو کشور توانستند افق تازه اى براى نزدیکى دو ملت بگشایند.
پس از ۴ بار دیدار مهم سران دو کشور روابط عبدالعزیز بوتفلیقه سیاستمدار سرشناس الجزایر با ایرانى ها شکل یک دوستى عمیق را پیدا کرده است.
این روابط ویژه از دو تفکرى سرچشمه مى گیرد که دولت هاى امروز ایران و الجزایر در عرصه دیپلماسى دنبال مى کنند. در داخل الجزایر، عبدالعزیز بوتفلیقه به همراه نسل جدید زمامداران این کشور با دو سیاست آشتى ملى در داخل و تنش زدایى در خارج براى گشودن درهاى دیپلماسى خیز برداشته اند. در تهران نیز دولت احمدى نژاد بر پایه رویکرد همگرایى با جهان اسلام به سوى ایجاد پیمان هاى دوستى دو جانبه و چند جانبه با کشورهاى مهم جهان عرب و غیر متعهد گام برمى دارد.
طبیعى است که برقرارى پیوندهاى همکارى میان دو کشور ایران و الجزایرتأثیرات و بازتابى فراتر از خاورمیانه پیدا کند به این دلیل که آنها در حوزه استراتژیک خاورمیانه، عنوان تاریخى دو قدرت منطقه اى را دارا هستند.
همه قدرت ها و بازیگران غربى موقعیت سوق الجیشى الجزایر را با نقش هاى این کشور در شمال آفریقا و کرانه مدیترانه مى سنجند.
الجزایر، دومین کشورآفریقا در نقطه تلاقى جهان اسلام و اروپاى مسیحى همان ارزش استراتژیک را دارد که ایران در نقطه تماس دو کانون مهم خلیج فارس و آسیاى مرکزى.

روابطى برپایه تغییر نگاه
مهم ترین توافق ها براى متحول ساختن روابط تهران والجزایر در سفر سال گذشته رئیس جمهور کشورمان انجام شد. این دیدار از هرجهت نزد محافل سیاسى یک اتفاق سمبلیک بود زیرا رسماً مهر پایان بر یک دوره سکون و رکودناخواسته درمناسبات دو کشور نهاد. البته پیش از آنکه رؤساى جمهور دو کشور دیدار تاریخى شان را انجام دهند مقدمات تنش زدایى و عبور دو کشور از یک دوره رکود فراهم شده بود.
دیپلمات هاى ایرانى در تحلیل مشى تازه الجزیره معتقدند که رهبران جدید این کشور تا حد زیادى سیاست خارجى را از سایه نفوذ طرف هاى غربى خارج ساخته اند و نوعى استقلال گروى در دیپلماسى شان پیشه کرده اند. حتى در ماجراى تروریسم که معضل مشترک الجزیره و غرب است و همه زمینه هاى یک همپیمانى میان الجزیره و قدرت هاى آن سوى مدیترانه مهیا است یاران بوتفلیقه از مبارزه اى مجزا و مستقل از امریکا دراین وادى سخن مى رانند، چنان که نورالدین یزید زرهونى وزیر کشور الجزایر تأکید مى کند: مبارزه با تروریسم نیازمند نیروهاى نظامى کلاسیک یا یک نیروى خارجى مقتدر نیست و طرح ساخت پایگاه نظامى به بهانه مبارزه با تروریسم کاملاً مردود است.
بنابراین سیاست نگاه به ایران بوتفلیقه را باید در همین چارچوب رویکرد کلان الجزیره به روابط بین الملل ارزیابى کرد. از این منظر گشودن راه دوستى با ایران براى مردان امروز الجزیره یک امتیاز طلایى است که سکه آن به نام بوتفلیقه ضرب شده است. بوتفلیقه هشت سال پیش درست روزهایى که تهران میزبانى کنفرانس بزرگ اسلامى را برعهده داشت نمایندگان خود را براى رساندن پیام این تغییر روانه پایتخت هاى خاورمیانه کرد.
نقش محورى بوتفلیقه دراین تغییر نگاه از منظر دولتمردان جمهورى اسلامى پنهان نماند و بوتفلیقه سال ۸۲ بعدازاین ماجرا راهى تهران شد. میان مقام هاى جمهورى اسلامى نوعى اجماع بر سر بازگشت سریع دیپلماسى ایران به این نقطه مهم شمال آفریقا پدید آمد.
اما آنچه توجه افزونتر تهران به مشى تازه رهبران جدید الجزیره را جلب کرد دیدگاه هاى آنها بویژه در قبال بحران هاى گریبانگیر جهان اسلام است. سران الجزیره در حلقه منتقدان سیاست جارى امریکا درخاورمیانه ظاهر شدند. به نحوى که در موضوعات حساسى مانند عراق، تروریسم و فلسطین، آنها نگرشى مبتنى بر منافع جمعى مسلمانان واعراب مطرح کردند. این جهت گیرى آنان در سازمان ها و اجلاس هاى سازمان ملل و کنفرانس اسلامى بیش از هر جا نمود پیدا کرد و خود یک محرک قوى بود تا دیپلماسى کشورهاى اسلامى مانند ایران حساب تازه اى روى نقش این کشور مهم آفریقا باز کنند و با نگاه به این رشته مواضع الجزیره بود که احمدى نژاد در آستانه سفر خود با تأکید براین که دو کشور ایران و الجزایر دیدگاه هاى بسیار نزدیکى در خصوص مسائل مهم دنیاى اسلام، منطقه و جهانى دارند، تصریح کرد: ایران و الجزایر دو کشور انقلابى هستند که مشى مستقلى را در مسائل منطقه اى و جهانى دنبال مى کنند.

همسویى در سیاست بین الملل
بوتفلیقه وهمکارانش در بحبوحه رویارویى تهران - واشنگتن کنار ایران ایستادند ودیپلماسى الجزیره دراین میدان سخت کوشید تا نقش یک همراه را براى جمهورى اسلامى ایفا کند. بوتفلیقه چندین بار در انتقاد از سیاست تحریم ایران سخن گفت و نخست وزیر او، عبدالعزیز بلخادم در رایزنى هاى خویش ضمن تأکید برنقش تأثیرگذار و محورى ایران در منطقه کوشید تا طرف هاى اروپایى و غربى را به استفاده از وزنه نیرومند ایران بویژه در حفظ امنیت و صلح منطقه وحل بحران هاى خاورمیانه جلب کند.
در هرحال اکنون بر پایه توافقاتى که احمدى نژاد و بوتفلیقه انجام دادند تهران و الجزیره یک نقشه جامع همکارى را پیاده کرده اند که این نقشه نوین همه زمینه ها و عرصه هاى اقتصادى و سیاسى را در برگرفته است.
بخشى از این مناسبات جنبه دیپلماتیک و سیاسى دارد که این بخش حتى در اجلاس اخیر عدم تعهد نیز تبلور یافت. هم اکنون تهران و الجزیره در سازمان ملل و مناقشات جهانى به دلیل موقعیت ژئواستراتژیک شان در چهار راه شرق و غرب همکارى پردامنه اى راشروع کرده اند. الجزیره حامى جدى حقوق هسته اى صلح آمیز ایران در وین ونیویورک بوده و با اعمال فشارهاى سیاسى غرب مخالفت کرده است. تهران نیز در معضل بزرگ تروریسم به حمایت از این کشور پرداخته است. الجزایر در سال هاى اخیر با موجى از حملات گروه هاى افراطى روبرو شده که اغلب از موقعیت استراتژیک آن ناشى مى شود که از یک طرف به عنوان دروازه ورود به قاره آفریقاست و از طرف دیگر در کنار دریاى مدیترانه واقع شده و از شمال به اروپا متصل است.
براى سران الجزایر رویکرد تهران در مسئله تروریسم موجود بسیار تأثیرگذار بود.
آنها که از مشى دو گانه غرب در این زمینه کلافه شده اند حساب ویژه اى روى همراهى ایران گشوده اند به همین دلیل وقتى رئیس جمهور کشورمان در مصاحبه با خبرنگاران عرب با شدید ترین بیان، رفتار تروریست ها را نفى کرد و درخصوص همکارى در مبارزه با این پدیده به طرف عربى اطمینان داد با موج تحسین سران الجزایر روبرو شد. احمدى نژاد گفت: جمهورى اسلامى ایران از اساس با روش هاى تروریستى تحت هر نام، انگیزه و عنوان مخالف است و در پایان یادآور شد که کشورهاى مستقل دنیا دست به دست هم بدهند و علیه این جنایت قیام کنند. تصور کنید در افکارعمومى کشورهایى که دو دهه تمام در بدبینى و سوءظن نسبت به ایرانیان به سر کرده اند این راهبرد جمهورى اسلامى چه اثرات ماندگارى بر جاى مى نهد.
اما چنان که توصیف شد پروژه همکارى الجزیره و تهران فقط یک اتفاق محدود در چارچوب سیاسى نیست، بلکه هر دو طرف به برداشتن گام به سوى اهدافى بلندتر چشم دوخته اند. سران دو کشور به ظرفیت هاى اقتصادى دو کشور و از جمله ذخایر عظیم نفت و گاز خویش در این مناسبات تکیه کرده اند. در همین راستا ایران و الجزایر در جهت تشکیل اوپک گازى تلاش هایى را داشته اند، بوتفلیقه جزو اولین رهبران جهان اسلام بود که از پیشنهاد مقام معظم رهبرى در این زمینه استقبال کرد.

تاریخ انتشار در سایت: ۶ شهریور ۱۳۸۷
منبع: / روزنامه / ایران ۱۳۸۷/۰۵/۲۱
نقش ها
نویسنده : س. حیدرپور
عناوین
رسته: 3