سه‌شنبه ۶ تیر ۱۳۹۶
بر خط: 2052
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

2222 بازدید
نقد و بررسی نظریه‌های ربا و بهره

مقاله «بررسی نظریه‌های ربا و بهره»، نوشته «سیدعباس موسویان» در فصل‌نامه علمی ـ پژوهشی «اقتصاد اسلامی» منتشر شده است.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا)، موسویان در این مقاله تأکید می‌کند که تا صدسال پیش اختلاف نظر چندانی بین فقیهان، مفسران و دیگر اندیشه‌وران اسلامی درباره ماهیت و قلمرو ربا نبود، با گسترش نظام سرمایه‌داری و ورود بانکداری به جامعه اسلامی، اندیشه‌وران مسلمان از یک‌سو به فکر استفاده از بانک افتادند از سویی دیگر، فعالیت‌های بانک را آمیخته با قرض با بهره می‌دیدند که از دیدگاه اسلام ربا و ممنوع است، برای حل مشکل گروهی از عالمان به فکر طراحی الگوی جدیدی ازبانک افتادند و گروهی دیگر با ارئه تفسیرهای جدید ربا در صدد تجویز بان‌کداری متعارف برآمدند.
یه زعم نگارنده مقاله، از میان این تفسیرها، چند تفسیر به جهت استناد به آیه‌های قرآن، روایت‌ها و متن‌های تاریخی توانست جایگاهی در میالن اندیشه‌وران پیدا کند به طوری که کتاب‌ها و مقاله‌های فراوانی در نقض و ابرام آن‌ها نگارش شده است.
نظریه اختصاص ربای محرم به زیاده برای تمدید مدت قرارداد و حلیت بهره قرض نظریه اختصاص ربا به بهره فاحش و حلیت بهره عادلانه، نظریه اختصاص ربا به بهره قرض‌های مصرفی و حلیت بهره قرض‌های تولیدی و تجاری نظریه تفاوت ماهوی ربا و بهره، نظریه اختصاص ربا به بهره بانک‌های خصوصی و نظریه ضرورت اجتماعی و اقتصادی ربا، نظریه‌هایی هستند که در مقاله از جهت پیشینه تاریخی و ادله مورد بحث و بررسی قرار گرفته‌اند.
مقاله نشان می‌دهد که گر چه برخی از این نظریه‌ها زمانی خوش درخشیده‌اند و برخی از آن‌ها هنوز طرفداران جدی در میان عالمان دینی، حقوق‌دانان دارند اما در مقام نقد، پایه‌ای مستحکم نداشته و نمی‌توانند مبنای فتوا و عمل قرار گیرند. بنابراین معامله‌های بانکی در کشورهای اسلامی نه بر اساس تفسیرهای جدید ربا، بلکه باید بر اساس معامله‌های مجاز شرعی سامان داده شود.
مقاله حاضر درصدد است با بهره‌گیری از آیه‌ها، روایت‌ها و تاریخ صدر اسلام به نقد و بررسی تفسیرهای جدید ربا پرداخته و دیدگاه اسلام را درباره بهره و بهره بانکی تبیین کند. پیش از این ورود به بحث اصلی نیازمند ارائه برخی تعریف‌ها، بررسی اوضاع اقتصادی جزیرة‌العرب در عصر بعثت، ربای رایج در میان اعراب و کیفیت تحریم ربا در قرآن است.
آخرین شماره فصل‌نامه علمی ـ ‌پژوهشی «اقتصاد اسلامی» با مدیر مسئولی «علی‌اکبر رشاد» و سردبیری «عباس عرب‌مازار» منتشر شده است.

تاریخ انتشار در سایت: ۸ مهر ۱۳۸۷
منبع: / خبرگزاری / ایکنا ۱۳۸۷/۰۷/۰۸
عناوین
رسته: 3