یک‌شنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۶
بر خط: 2312
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

1452 بازدید
ژورنالیسم حرفه‌ای

نشریات جدیدی که این روزها از هر گوشه و کنار می‌‌‌رویند، ریشه در خاک واحدی دارند و آن «ژورنالیسم حرفه‌ای» است.
مشخصۀ اصلی ژورنالیسم حرفه‌‌ای آن است که خود را به سخیف‌ترین گرایش‌‌ها و سلیقه‌‌های روز فروخته است و روی به ابتذال آورده و برای جلب مشتری دست به همان کارهایی می‌‌‌زند که پاتوق‌‌های کنار خیابانی می‌‌‌زنند: «گزارش‌‌های داغ، مصاحبه‌‌های تنوری، دانستنی‌های سرپایی، اطلاعات ساندویچی، تیترهای بودار، جدول‌‌های خوشمزه، مسابقات هوس‌انگیز... و خلاصه انواع مطالب برای انواع سلیقه‌ها!»
ژورنالیسم حرفه‌‌ای ناگزیر است که بنیان کار خویش را بر ضعف‌‌های بشر امروز بگذارد و از ترشح بزاق خوانندگان ارتزاق کند، و حتی اگر اجازه دهند هیچ ممانعتی برای سوء استفاده از غرایز جنسی مردان و هوس جلوه فروشی در زنان، سر راه خویش نمی‌‌‌بیند و خود را به آب و آتش می‌‌‌زند تا راهی به قلب‌‌های مریض پیدا کند و نقبی به جیب‌‌ها بزند.
عموم انسان‌‌ها میان منطق حس و منطق عقل و منطق دین، که مبتنی بر فطرت است، سرگردانند و این سرگردانی، قلمرو حاکمیت لیبرالیسم است. طبیعت انسان در وهلة اول متمایل است به آب و رنگ و تنوع و نیست‌انگاری، و حرفه‌‌ای‌‌ها تلة خویش را درست در همین‌جا می‌‌‌گسترانند، و البته فراتر از هرچیز، این مقتضای تمدن غرب است که بشر امروز از هر کار تلقی سودانگارانه و تاجرمآبانه دارد. با این طرز تلقی، کار مطبوعاتی متکی بر بازار‌سنجی است و روزنامه‌نگاران حرفه‌‌ای پیش از هر چیز باید از یک شمّ تجارتی برخوردار باشند.
باز هم اگر این نشریات با توسل به این جاذبه‌‌های سخیف فقط مشکل سود‌دهی و تیراژ خود را حل می‌‌‌کردند، حرفی نبود، ولی کار به همین جا ختم نمی‌‌‌شود. تز روزنامه‌نگاری حرفه‌‌ای اکنون مانیفستِ یک مبارزة پنهان سیاسی با انقلاب اسلامی‌‌‌است. وجود و بقای انقلاب به دین و دینداری مردم رجوع دارد؛ پس هرچه بتواند انسان را به غفلت بکشاند می‌‌‌تواند اسباب یک مبارزة سیاسی با انقلاب اسلامی‌‌‌ واقع شود. از عکس‌‌های فوتبالیست‌های حرفه‌‌ای در آدامس‌های بادکنکی گرفته تا دانستنی‌‌های عملی، دیدنی‌‌های توریستی... رمان‌‌های عشقی و پلیسی و ایدئولوژی‌‌های سیاسی؛ یعنی هر چه بتواند بنیان دینداری را سُست کند، می‌‌‌تواند در خدمت مبارزه با انقلاب اسلامی، ‌‌‌که بر اصل «عینیتِ دیانت و سیاست» استوار است، واقع شود. بنابراین، غرب برای مبارزه با انقلاب لازم نیست که حتماً به مقابلة سیاسی و نظامی‌ روی ‌‌بیاورد؛ همه‌چیز، مشروط بر آنکه بتواند مردمان را از دین غافل کند، یک سلاح سیاسی است.
تز روزنامه‌نگاری حرفه‌‌ای یا «حرفه‌‌ای کاری» چنین توصیه می‌‌‌کند:
باید حرفه‌‌ای نوشت، باید در نشریه به همة جریان‌‌ها به یک اندازه سهم داد، باید همة جریان‌‌ها را وارد گود کرد تا نشریه تیراژ پیدا کند، به سود‌دهی برسد و از ورشکستگی نجات پیدا کند. باید از همه‌کس و همه‌چیز بنویسید.
کاری به محتوا نداشته باشید. برای یک روزنامه‌نگار نباید بین امریکا و افریقای مظلوم، صهیونیسم و فلسطین، تئاتریست‌‌های مذهبی و غیر مذهبی، شاعران مسلمان و لائیک... فرقی وجود داشته باشد؛ هرچه بتواند فروش داشته باشد و جنجال برپا کند، مغتنم است.
تیراژ و سود‌دهی بزرگ‌ترین معضل نشریات کنونی است و پُر روشن است که کمتر صاحب‌امتیازی می‌‌‌تواند در برابر این استدلال حسابگرانه تاب بیاورد و تسلیم نشود. اگر نشریه‌‌ای خود را فقط در برابر میزان فروش متعهد بداند، بدون تردید کارش به آنجا خواهد کشید که هر تعهدی را جز این نفی کند.
بنابراین، وقتی صاحب امتیاز نشریه‌‌ای در برابر این تز تسلیم شد و کار را به حرفه‌‌ای‌‌ها(!) سپرد، خواهد دید که رفته رفته نشریه‌‌ای چون «مفید»، که با صداقت برای کودکان انتشار می‌‌‌یافت، به نشریه‌‌ای چون «آدینه»، یا «دنیای سخن» ــ که اکنون زاد و ولد کرده و تکثیر شده‌اند ـ تبدیل می‌‌‌شود. صاحب‌امتیاز نشریه «مفید»، اگرچه خیلی زود حیلة حرفه‌‌ای‌‌ها را در نیافت، اما بالأخره فهمید و کنار کشید.
شعار «برخورد باز و آزاد» را ظاهراً ژورنالیست‌‌های حرفه‌‌ای می‌‌‌دهند، اما وقتی خرشان از پل گذشت این طرفی‌‌ها را دیگر به بازی نمی‌‌‌گیرند و حتی مطالب مجله را تا چند شماره آماده نگاه می‌‌‌دارند تا در برابر پرسش‌‌ها نیز جواب داشته باشند. دموکراسی شعار آزادی می‌‌‌دهد، اما در عمل، با نهان روشی و سیستم‌‌های کاملاً مخفی جاسوسی و شبکه‌‌های گستردۀ تبلیغاتی اجازه نمی‌‌‌دهد که احدالناس آزادانه بیندیشد و آزادانه انتخاب کند. ولی ما شعار ولایت می‌‌‌دهیم، اما در عمل طوری رفتار می‌‌‌کنیم که آنها شعارش را می‌‌‌دهند.
اکنون بسیاری از صاحب‌امتیازها با تز روزنامه‌نگاری حرفه‌ای فریفته شده‌اند و بسیاری از نشریه‌‌ها به دست حرفه‌‌ای کارها(!) افتاده است و بزرگ‌تر‌هایشان به کوچکترها توصیه می‌‌‌کنند:
راه ما برای نفوذ در مطبوعات هموارتر از هر روز دیگری است، اما در نظر داشته باش که راهِ هموار، هوشیاری و مراقبت می‌‌‌خواهد. برای پایدار کردن نفوذت باید به این امور توجه داشته باشی. رابطة عاطفی و پیوند دوستی با صاحب امتیاز را بیش از پیش تقویت کن. من با این شیوه توانسته‌ام با صاحب امتیازهای سه نشریة هفتگی تا مرز رابطۀ خانوادگی پیش بروم.
پول عامل تعیین‌کننده‌ای است و تاکنون توانسته بسیاری از ایدئولوژی‌‌ها را در قلب صاحبانش بی رنگ کند. پیش از هر چیز سهم ماهیانه صاحب‌امتیاز را پرداخت کن. تجربۀ فلان نشریه به ما ثابت کرد که خیلی‌‌ها را می‌‌‌توان با پول خرید. همۀ صاحب امتیازها تا قبل از انتشار مجله دلشان برای فرهنگ کشورشان می‌‌‌سوزد، اما اولین پارتی حواله کاغذ وزارت ارشاد که دستشان رسید و تفاوت قیمت دولتی با بازار آزاد را که لمس کردند(!) همه چیز یادشان می‌‌‌رود. به کادرهایی که تربیت می‌‌‌کنی تز «حرفه‌‌ای کاری» را بیاموز.
من با همین تز توانسته‌ام بسیاری از روزنامه‌نگارانی را که بعد از انقلاب وارد معرکه شده‌اند، به آدم‌هایی لائیک تبدیل کنم و فلانی‌‌ها را که می‌‌‌شناسی، به استخدام نشریه‌‌ای در آورم که صاحب امتیازش یک روحانی است... .

تاریخ انتشار در سایت: ۱۳ مهر ۱۳۸۹
نقش ها
نویسنده : سید مرتضی آوینی
عناوین
رسته: 0