جمعه ۳۱ فروردین ۱۳۹۷
بر خط: 1519
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

716 بازدید
سعودی ها از چه نگرانند؟

افزایش دامنه بحران در کشورهای عربی بویژه در میان کشورهای عرب خلیج فارس، مقام های عربستان سعودی را بشدت نگران و هراسناک کرده است؛ نگرانی از ورود به ورطه ناآرامی و نیز افت جایگاه منطقه ای.
سعودی ها تمام تلاش خود را به کار می گیرند که از یک سو ناآرامی ها وارد کشورشان نشود و هم از سوی دیگر تغییرات در کشورهای همسایه عربستان، به ساختار کنونی سیاسی و امنیتی حاکم بر منطقه ضربه ای جدی نزند. البته آنها روش های مختلفی را در قبال بحرانهای منطقه اتخاذ کرده اند. در مورد بحران در بحرین نیرو می فرستند برای سرکوب اعتراض ها؛ و در مورد بحران در یمن ترجیح می دهند که نقش واسطه ای بگیرند.
اما آل سعود از چه نگرانند و چه تهدیداتی را متوجه خود و کشورشان می دانند که اینگونه به تکاپو افتاده اند؟
فوری ترین نگرانی مقام های سعودی، احتمال بروز ناآرامی هایی مشابه با آنچه در ماه های اخیر در کشورهای عربی شاهد بودیم، در عربستان است. در طول ماه های اخیر ناآرامی هایی هرچند محدود در این کشور به وقوع پیوست که مرکزیت آن مناطق شرقی عربستان بود؛ جایی که شیعیان این کشور بیشتر در آن منطقه ساکن هستند.
شیعیان عربستان همواره از سوی حکومت این کشور فشارها و تبعیض های بسیاری را شاهد بوده اند. به رسمیت نشناختن به عنوان پیروان شاخه ای از اسلام، نداشتن آزادی های اجتماعی و مذهبی، نبود (اجازه) حضور در سطوح ارتش و نیروهای امنیتی و انتظامی و راه نیافتن آن‌ها به سطوح بالای حکومتی نیز از جمله نمودهای تبعیض علیه شیعیان در عربستان بوده است. همین امر موجب شده که آنها زمینه و انگیزه بسیاری برای احقاق حقوق خود داشته باشند.
شیعیان گرچه اقلیت 15درصدی از جمعیت حدود 24 میلیونی عربستان را تشکیل می دهند اما سکنی گزیدن بیشتر آنها در مناطق شرقی این کشور -جایی که از یک سو چاه های نفت در آنجا واقع شده و از سوی دیگر به آبهای خلیج فارس دسترسی دارد- موقعیتی مهم و قابل توجهی به آنها داده است.
از آنجایی که عربستان بزرگترین تولید کننده نفت در دنیاست و به دلیل متعادل نگاه داشتن قیمت این ماده، همواره مورد توجه کشورهای غربی بوده، مقامات این کشور نگرانند که در صورت بروز ناآرامی در مناطق شرقی، روند صادرات نفت از این منطقه دچار اختلال شود و در نتیجه بازار نفت با بحرانی جدی روبرو شود؛ تا حدی که برخی معتقدند در این صورت قیمت نفت به بشکه ای بیش از 250 دلار در هر بشکه می رسد.
مقام های سعودی نگرانند که بحران در بحرین به این کشور سرریز شود و دستکم شیعیان عربستانی را به تحرک برای بدست آوردن حقوق خود ترغیب کند. همین نگرانی بود که به محض آغاز ناآرامی ها در بحرین، مقام های سعودی به تکاپو افتادند تا اجازه ندهند با افزایش دامنه این بحران، کشورشان نیز از این ناآرامی ها متاثر شود. همین مساله موجب شد تا نیروهای سعودی در قالب نیروهای شورای همکاری خلیج فارس و با ادعای ایجاد امنیت وارد بحرین شوند و در کنار نیروهای دولتی این کشور به سرکوب معترضان بپردازند.
مهیا بودن شرایط برای اعتراض ها در مناطق شرقی عربستان الزاما به معنای مصون بودن مناطق دیگر این کشور از وقوع اعتراض های مردمی نیست. بنابر برخی خبرها و گزارش ها، حکومت عربستان تدابیر امنیتی خود را در مناطق مختلف این کشور به نحو قابل توجهی افزایش داده است . در این میان حضور گسترده نیروهای پلیس و امنیتی سعودی در شهرهای مذهبی -مکه و مدینه- به روشنی از عمق نگرانی و هراس حکومت عربستان از بروز ناآرامی در این کشور حکایت دارد.
نگرانی سعودی ها از تحولات اخیر در جهان عرب به اینجا ختم نمی شود. آنها نگرانند که رخدادهای ماه های اخیر در کشورهای عربی و آنچه با عنوان بهار انقلاب های عربی از آن یاد می شود به سمت و سویی برود که جایگاه منطقه ای عربستان را بیش از پیش متزلزل تر کند. بویژه اینکه نظام بسته و محافظه کار این کشور ماهیتا با جنبش های اخیر که ماهیتی دموکراتیک دارد می تواند تضادهای جدی داشته باشد.
به طور کلی جایگاه منطقه ای عربستان سعودی در سال های اخیر افت کرده است. فروپاشی نظام بعثی در عراق، کاهش موقعیت گروه های همسو با عربستان در لبنان و در دوره جدید سقوط رژیم حسنی مبارک که یکی از همپیمانان جدی ریاض بود از جمله ناکامی های این کشور در عرصه منطقه ای بوده است. از این رو حاکمان عربستان تمام تلاش خود را به کار می گیرند تا وضعیت از این بدتر نشود.
عربستان سعودی و همپیمانان منطقه ای آن، در بسیاری از موارد برای سرپوش نهادن بر مشکلات و چالش های خود در منطقه، مدعی دخالت کشورهای خارجی و در راس آنها جمهوری اسلامی ایران بر تحولات کشورهای عربی هستند. ادعایی که هرگز سند و مدرک متقنی برای آن ارایه نمی شود.
صرفنظر از نگرانی های فوری، حکومت عربستان در بلند مدت با چالشی به مراتب پیچیده تر -بحران جانشینی در حکومت این کشور- روبرو است. ملک عبدالعزیز نخستین پادشاه عربستان سعودی وصیت کرده بود تا زمانی که پسرانم زنده هستند قدرت به نوه ها منتقل نشود. امروز با پیر شدن فرزندان عبدالعزیز گویا دیگر تاریخ مصرف وصیت وی رو به پایان است. تکثر موجود در میان خاندان سلطنتی و رقابت های گسترده شاهزاده های سعودی بسیاری را به این نظر رسانده که در سال های نه چندان دور، احتمال وقوع بحرانی گسترده در خاندان سلطنتی سعودی بسیار زیاد خواهد بود.
به نظر می رسد وزیدن نسیم بهاری دمکراسی در جهان عرب رفته رفته جامه چروکیده نظام های سیاسی این منطقه را از تن آنها درمی آورد و لباسی نو بر آن می پوشاند که ظاهرا حکومت پیر عربستان نیز از آن گریزی ندارد.





تاریخ انتشار در سایت: ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۰
منبع: / خبرگزاری / ایرنا ۱۳۹۰/۲/۱۰
عناوین
رسته: 1