دوشنبه ۴ تیر ۱۳۹۷
بر خط: 1368
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

1309 بازدید
شهید بهشتی و تحزب

اندیشمند وارسته و ژرف بین و سیاستمدار کم نظیر در دوران معاصر ایران آیت الله دکتر محمد حسین بهشتی از نادر روحانیون عالی مقامی بود که به ضرورت تشکل و تحزب در عصر حاضر اعتقاد فراوان داشت و معتقد بود که در این زمان بدون آن، اداره جامعه و کسب موفقیتهای جدی امکان ناپذیر است. وی در مصاحبه ای در پاسخ به سئوالی پیرامون ضرورت وجود تشکل و حزب در جامعه اسلامی تصریح می کند‎: ‎‏"وقتی انقلاب پیروز می شود نوبت به تداوم انقلاب، مدیریت و برنامه ریزی در زمینه های مختلف روحی و معنوی، فرهنگی، آموزشی، اقتصادی، اجتماعی و... می رسد. در بخش اقتصاد نیاز به برنامه ریزی کشاورزی، صنعتی، بازرگانی داخلی و خارجی و ‏‎... ‎می باشد و همه اینها به نیروهای شناخته شده و کارآمد نیاز دارد، نیروهایی که با ما همفکر باشند. اگر همه نیروها بر مبنای ایدئولوژی اسلامی و اصیل و زنده نباشند در نتیجه هر برنامه ای برای خودش یک آهنگ پیدا می کند و نمی شود از مجموعه این برنامه ها حرکت و تلاشی هماهنگ در جهت تداوم انقلاب به وجود آورد. مسئله این است که اداره جامعه امروز تشکیلات مملکتی است و این تشکیلات اگر خط فکری اسلامی و اصیل، خط سیاسی کاملا مستقل و نقطه نظرهای کاملا حساب شده و صحیح و روشن اقتصادی و اجتماعی نداشته باشد نمی تواند کار یک تشکیلات را خوب انجام دهد و نمی تواند عمل هماهنگ به وجود آورد... "‏
متفکر شهید در معنایی که از یک حزب و گروه سیاسی ارائه می دهد به دو دیدگاه اشاره می کند‎:
‎الف) معنای اسلامی و صحیح که بدین ترتیب است‎:
‎‏"یک گروه دارای نقطه نظرهای اسلامی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی هماهنگ و یکپارچگی در عمل و همچنین همسازی در طرح و برنامه و اجرا در جهت دستیابی به یک هدف الهی و اصیل که بسیار مفید است و از ضرورتها می باشد. "‏شهید بهشتی حزب و تشکل سیاسی را به این معنا مفید به حال انقلاب و کشور و از ضروریات می داند‎.
‎ب) معنای رایج و غربی آن است که در آن تصریح می کند که منظور از حزب گروهی است که طالب قدرت هستند و با به راه انداختن ساز و کارهای قدرتمندی سعی در رسیدن به قدرت دارند و نقطه نظر مشترک آنها نیز دستیابی به قدرت است. تفکر شهید این مفهوم از یک حزب و تشکل را بسیار خطرناک و مضر می داند و آن را مزاحم و مانع بزرگی در راه رسیدن جامعه به تعالی به شمار می آورد‎. ‎بهشتی در باب ضرورت وجود حزب و تشکل سیاسی، ایجاد این پدیده را مفید به حال انقلاب می داند و در تبیین فلسفه تشکیل حزب جمهوری اسلامی می گوید: "ما می خواستیم انسانهایی را که در خط راست اسلام، خط مستقیم اسلام می اندیشند و عمل می کنند و به استقلال کامل این مملکت چه از نظر سیاسی و چه اقتصادی علاقه دارند و معتقد هستند که این جامعه می تواند روی پای خودش بایستد و به سمت جلو حرکت کند را به صورت یک تشکیلات نیرومند و فعال گرد هم آوریم تا بتوانند به صورت هماهنگ برنامه ریزی و عمل کنند. "‏ وی بر داشتن بینش و خط مشی اسلامی تاکید فراوانی دارد و تصریح می کند که تفکر خالص اسلامی باید مبنای تشکلها و احزاب فعال در کشور باشد و از گرایشات به اندیشه های غرب و سوسیالیستی جدا بپرهیزند‎. ‎دکتر بهشتی تشکل ها و گروههای سیاسی را به چند اصل اساسی و مهم توجه داده که مهمترین آنها عبارتند از‎:

‎‏1) صداقت:‎
شهید بهشتی لزوم صداقت در اعلام مواضع احزاب و تشکلها را جزءموارد بسیار ضروری می داند و بارها تاکید کرده است: "احزاب و تشکلها باید مواضع خود را شفاف بیان نموده و در بیان اصول حاکم بر حزب و یا تشکل صداقت به خرج دهند. جامعه بدون صداقت نمی تواند در مسیر سعادت پیش برود. "‏

‏2) روابط بین گروهها و جناحهای مختلف: ‎
گروههایی که به اسلام و اصول اساسی آن اعتقاد دارند لازم است که به یکدیگر احترام گذارده و مواضع تخریبی نسبت به همدیگر نداشته باشند. دکتر بهشتی که از پایه گذاران اصلی حزب جمهوری اسلامی بود در تبیین رابطه این حزب با سایر احزاب اصولگرا و ارزشی از کلمه رابطه برادرانه استفاده می کند و تصریح می کند: " اگر کسی عضو حزب باشد یک ارزش است اما فقط یک ارزش است و این ارزش جانشین همه ارزشها نمی شود. تشکلهای این چنین اگر یکی باشد که چه خوب اگر بیشتر هم نباشد با هم برادرند و هیچ وقت با هم معارض نمی شوند‎. ‎‏"‏

‏3) تشکیل جبهه اسلامی گروهها در خط ولایت فقیه‎:
‎شهید مظلوم دکتر بهشتی محور اصلی وحدت همه احزاب و گروهها و نقطه اشتراک همه تشکلها را ولایت فقیه و مقام رهبری جامعه معرفی می کند و تصریح می کند: تشکیلات نه در طول رهبری و نه در عرض آن بلکه باید تحقق بخشنده نظام امت و امامت باشد زیرا عقیده دارد نظام اسلامی ما نظام امت و امامت است و نباید معارض و متضاد با امامت و رهبری فقیه باشد‎.

‎‏4) قانون اساسی مبنای حرکت و وحدت: ‏‎ ‎
گروهها و تشکل های سیاسی باید قانون اساسی را مبنای حرکت خود قرار دهند و به آن عمل نمایند و در جامعه ای که به قانون اساسی عمل نشود خطر بازگشت استبداد و دیکتاتوری های جدید در
شکل های فریبنده وجود دارد و استقلال، آزادی و مردمی بودن نظام را به خطر می اندازد. شهید بهشتی براساس این چهار اصل وجود تشکلها و احزاب را ضروری دانسته و گوناگونی آن را هیچ گاه مورد تفرقه نمی دانند‎.

‎‏5) منع انحصار طلبی: ‏
شهید شهیدان انقلاب اسلامی بین تشکل حق و تشکل باطل تفکیک قائل بودند و فقدان انحصار طلبی را یکی از ویژگیهای مهم تشکل حق می دانستند. ایشان عقیده داشتند تشکل حق تشکلی است که انحصار طلب نیست یعنی این منطق خود پرستانه و ضد خدا پرستانه را ندارد که هر کس در این تشکیلات است آدم خوبی است و هر کس در این تشکیلات نیست آدم خوبی نیست. این تفکر شیطانی است. تشکل خوب و سالم تشکلی است که یک نظام ارزشی را روشن و صریح مطرح کند و می گوید ما پاسدار این نظام ارزشی هستیم و هر کس این ارزشها را قبول ندارد مورد انتقاد ما است خواه عضو تشکیلات ما باشد خواه نباشد‎.


تاریخ انتشار در سایت: ۱۲ اسفند ۱۳۸۹
منبع: / روزنامه / رسالت ۱۳۸۹/۱۲/۷
عناوین
رسته: 0