چهارشنبه ۹ فروردین ۱۳۹۶
بر خط: 2340
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

1428 بازدید
مسجد؛ کانون اهل دل و معنویت

مسجد قبل از اینکه مجموعه‌ای متناسب و موزون از سنگ و آهن و آجر و کاشی و طرحهای لعابدار اسلیمی و نوشته‌هایی از آیات قرآنی باشد؛ سرچشمه جوشنده شناخت و معرفت است وبه همین دلیل دستور ساخت مسجد اولین بار از سوی خداوند به پیامبران خود ابلاغ شد تا خانه‌ای برای الهام بخشی به انسان در روی زمین داشته باشد. ودر صدر اسلام هم اولین بار به پیشنهاد عمار یاسر و تایید رسول خدا مکانی برای عبادت و تجمع تازه مسلمانان مدینه در محله قبا ساخته شدکه مسجد نام گرفت.
اگر دقت کنیم در مسجد روحانیت و معنویت اصالت دارد، آنجا تمام نمادهای معنوی ملموس و پذیرفتنی میشود و اگر غیر از این باشد دیگر مسجد نیست همچنانکه گفتند زینت‌های خود را از مسجد برگیرید و در کوفه هم هنگامی که به سفارش علی(ع) مسجدی ساختند که گنگره قصر پادشاهان را داشت امام دستور تخریب آن بخش را دادند. چراکه در مسجد تک تک نمادهای خاکی بایدصورت و معنای معنویت داشته باشد،معنایی که پیامی جز مهر و محبت الهی نداشته باشد ودر وجود آدمی جز پویایی وحیات معنوی نیافریند.
در چنین فضایی است که طالبان مقام روحانی آن را در مسجد آسانتر از غیر آن به دست می‌آورند جایی که تک تک واژ‌ه‌هایش جرقه‌های آفرینش است و روح جاودانگی رادر خود دارد. جایی که آرامش معنوی در فضای موزون آجر و کاشی محراب و سقف مسجد خطوط اسلیمی تو را از زمین می‌کند و به سوی بالا راهنمایی می‌کند تا دست دعا هم به یاریت بیاید و آدمی را به سوی تعالی و امید، رشد وشکوفایی و حیات ابدی هدایت کند و اگر هر طالب معرفتی اندکی با خود و خدای خود تنها شود و از تنها فاصله بگیرد در میان جمع راهی را به سوی نور پیدا خواهد کرد که برای آنجا خلق شده است، راهی به سوی روشنایی راهی به سوی خدا: ‌الله اکبر اشهدان لا اله الا‌الله و اشهد ان محمد رسول‌الله …
از آن هنگام که ایرانیان دروازه دلهای خود را به روی آیین اسلام ناب محمدی گشودند، هنرمندان این مرز و بوم بسیار کوشیدند تا متعالی‌ترین گونه هنر خود را درساخت بناهایی به کار گیرند که مآمن روح و دل و جان خسته آدمی است.آنها با نهادن خشت بر روی خشت و کاشی برروی کاشی پله پله راه را برای معراج دلها‌ی عاشق به سوی معشوق گشودند.آبی عرش را بر رو‌ی کاشیها کشیدند و نقش و نگارها را به نشانه شجره‌های روضه رضوان که مأمن و سرای پرهیزگاران درست کردار است،ترسیم کردند تا بهشتی کوچک بر رو‌ی زمین نقش بندد: بهشتی که شاید نشان از دلتنگی اعقاب آدم(ع)دارد:دلتنگی ناشی از تبعیدی از بهشت عدن که تنها با یک وسوسه رخ داد. حال آنکه در این بهشت کوچک می‌توان تنها با یک دم یاد پروردگار دوباره به آن بهشت جاوید پیوست. می‌توان با محمل عبادت و دعا از از خاک به افلاک پرکشید.و سرمست از باده وصل،سبک و خالی شد و باردیگر برای نبرد با مصائب زندگی آماده ومهیا گردید.
مسجد پایگاه انسجام و یکپارچگی مسلمانان است و نماز جماعت و تشکیل صفوف به هم فشرده نمازگزاران به خوبی بیانگر هماهنگی و انسجامی است که حضور درمسجد فراهم می‌آورد. در اینجاست که افراد نمازگزار همچون قطره‌های آب به یکدیگر می‌پیوندند تا دریایی از اتحاد را به نمایش در آورند..همه در کنار یکدیگر در برابر پروردگار یکتا روبه سوی یک قبله می‌کنند ولب به حمد و ثنای آن یگانه نازنین می‌گشایند.و هماهنگ با یکدیگر سرود توحید را زمزمه می‌کنند
پیامبر گرامی اسلام (ص) که پایه گذار اولین مسجد در اسلام است آنرابه گونه‌ای پایه‌گذاری نمود که علاوه بر عهده‌دار بودن نقش روحانی و معنوی ،کانون فعالیتهای اجتماعی مسلمانان نیز به شمار رود. و به همین دلیل مسجد در طول تاریخ اسلام از ویژگی برجسته‌ای برخوردار بود. در گذشته همه امور مسلمین در ابعاد مختلف، ازجمله عقاید وفعالیت‌های فرهنگی، عبادی، سیاسی و اقتصادی، در مساجد انجام می‌شد.
پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی خود می‌تواند موید نقش فرهنگی والاو غنی مساجد باشد چراکه دراواخر دوران ستمشاهی مساجد جایگاه اولیه خود را باز یافته و محل تجمع مسلمین، تبادل اطلاعات، انسجام گروهها، ایجاد تشکل‌های اسلامی، محل روشنگری واطلاع رسانی وهمچنین محل مبارزه با طاغوتیان در ابعاد مختلف بود.به این ترتیب می‌توان نتیجه این بهره گیری از محیط معنوی مساجد را پیروزی انقلاب اسلامی قلمداد نمود.چراکه انقلاب ایران یک معجزه بود، و بی‌تردید این عظمت و بزرگی، به واسطه برخورداری و همچنین بهره گیری مناسب از محیط معنوی مساجد است.
گفتنی است، بنا به در خواست جمهوری اسلامی ایران، 21 آگوست (31 مرداد ماه) از سوی سازمان کنفرانس اسلامی به عنوان روز جهانی مسجد نامگذاری شده است که متعاقب آن از این تاریخ یک هفته، هفته تکریم، تجلیل، اعزاز و اکرام مساجد است.31مرداد مصادف است با به آتش کشیدن مسجد الاقصی توسط صهیونیست‌ها که با کشتار مردم در مسجد گوهر شاد توسط رضاخان، همزمان شده است. هفته تکریم و تجلیل مساجد از 30 مرداد ماه تا 5 شهریورماه در کشور ایران به طور گسترده برگزار می‌شود.
آقای عزت‌الله واعظی کارشناس امور اسلامی درباره شأن مسجد در اسلام می‌گوید: با توجه به جایگاه رفیع مسجد در فرهنگ اسلامی و نقش محوری آن در میان ما مسلمانان در ابتدا رعایت حرمت و حفظ نظافت آن بر همه واجب است. امام صادق(ع) می‌فرماید: از رحمت خدا به دور است کسی که حرمت مسجدرا پاس ندارد و به مسجد احترام نگذارد. از این رو مسجد این خانه دوم ما مسلمین دارای احکام مخصوصی است از جمله: وجوب تطهیر فوری و رعایت نظافت و پاکیزگی مستمر و غبارروبی و عطر افشانی آن. چون مسجد محل تجمع مردم و کانون راز و نیاز‌، تکریم، نیایش و سجود در برابر خداست. پس باید چنین مکان مقدسی را پاک و تطهیر کنیم.
وی می‌افزاید: ‌حتی خود انسان هم باید وقتی وارد مسجد می‌شود پاک و مطهر باشد پیامبر خدا نیز در این باره می‌فرماید: داخل مسجد مشو مگر آن که پاکیزه و طاهر باشی. پس هم طهارت خود و هم طهارت مسجد واجب است و آلوده کردنش حرام و بهداشت‌آن وظیفه همگانی است.
آقای واعظی بااشاره به حدیثی از امام صادق(ع) که می‌فرمایند "به حضور در مسجد مواظبت کنید چرا که مسجد خانه خداوند در زمین است کسی که با طهارت وارد مسجد شود خداوند او را با گناهش پاک می‌کند و نام وی را درزمره زائران خویش می‌نویسد پس در مساجد فراوان به نماز و دعا بپردازید" می‌افزاید: باید همواره تمیزی و پاکیزگی مسجد را در نظر داشته باشیم. روایت است بهتر است در روز جمعه مساجد را معطر کنیم و در شب جمعه به نظافت مسجد بپردازیم و به اندازه سرمه‌ای که در چشم کشیده می‌شود غبار را از مسجد برگیریم که چنین کسی گناهانش آمرزیده می‌شود.
وی می‌گوید: رسول خدا(ص) هم ثواب تمیز کردن و غبارروبی از مسجد را معادل آزاد کردن بنده‌ای در راه خدا و برخورداری از رحمت ویژه پروردگار می‌دانند. و باز از امام رضا(ع) نیز روایت است که بهشت و حوریان بهشتی مشتاق کسی هستند که مسجد را تمیز می‌کنند.
آقای واعظی ادامه می‌دهد: از نظر ساختمانی بهتر است سرویس بهداشتی آن بیرون از مسجد باشد چرا که باید نجاسات را از مساجد دور نگه‌ داریم. و پیامبر ما نیز می‌فرماید محل تطهیر را خارج از مسجد و در محل ورود به مسجد قرار دهید.
این کارشناس امور اسلامی می‌افزاید: از لحاظ رعایت بهداشت و نظافت فردی نیز هر مسلمانی می‌تواند با رعایت این مسائل مسجد را مکان پاکیزه‌ای قرار دهد و اشتیاق حضور را در دیگران بیشتر کند مثلا اینکه مسواک زدن قبل از ورود به مسجد، استفاده از بوی خوش، اجتناب از بوی بد، نخوردن سیر و پیاز قبل از ورود به مسجد. چون اگر این موارد رعایت نشود موجب آزار دیگران می‌گردد و روایت است که فرشتگان از هر چه مسلمانان را بیازارد آزرده می‌شوند.
وی در ادامه می‌گوید: البته باید بدانیم که طهارت و پاکیزگی تنها به رعایت طهارت ظاهری لباس و جسم نیست؛ بلکه طهارت باطنی و پاکیزگی در فکر، اندیشه، اعتقاد و عمل نیز می‌باشد و همین دلیل خداوند شرک را پلیدی و مشرکین را آلوده و نجس دانسته و ورود آنان را به مسجد حرام، فرموده پیامبر است که در مسجد ما نباید هیچ مشرکی وارد شود مگر اهل کتاب و خدمتکارانشان باشند.
وی می‌گوید: رعایت ادب حضور و قدم زدن درخانه خدا و اجازه نشستن در مسجد صداقت قلبی، طهارت باطنی و فراغت از دل مشغولی و خلوص در نیت و عمل می‌‌خواهد که در چنین شرایطی دعای اهل مسجد مستجاب و نماز آنها به سوی بالا می‌رود.
حجت‌‌الاسلام سیدمحمدکاظم مدرسی هم درباره نقش مسجد برای ارتقاء معنویت و اتحاد ملی می‌گوید: جهان اسلام مجموعه‌ای به هم پیوسته از کشورهای اسلامی است که با وجود تفاوت‌هایی مانند زبان، نژاد و مذهب در عنصری به نام "آیین‌اسلام" اشتراک دارند که بدون شک از آموزه‌های مهم این آئین، اتحاد و همگرایی میان مسلمانان است. پیامبر اعظم که خود معلم راستین این آموزه است با در نظر گرفتن تمامی این راهکارها سعی در ایجاد الفت و همگرایی در بین امت اسلامی داشته و پیوسته بر آن تاکید می‌ورزند.
وی می‌افزاید: مساجد به عنوان سنگری وحدت ساز در راستای ایجاد الفت و همگرایی ملی و انسجام اسلامی است که به فضل الهی رقم خواهد خورد. زیرا مسجد مکانی مستقل و غیروابسته به افراد و گروههاست و آزاد معرفی کردن این مکان به عنوان بهترین مکان‌های روی زمین و تشویق و ترغیب مسلمانان به عمران و آبادانی مساجد در ابعاد گوناگون و حضور پیوسته و گسترده آنها از جمله سفارش‌های ریشه‌ای اسلام است.
وی ادامه می‌دهد: ‌مساجد به عنوان خانه‌های خدا در زمین، فضایی برتر برای تامین فرهنگ و معنویت مردم معرفی شده‌اند به همین دلیل است که تلاش برای رونق دادن مساجد، از بارزترین سمت‌های فرهنگی است که قرآن به آن تصریح ورزیده است.
حجت‌الاسلام مدرسی می‌گوید: از فرایندهای زیبای مساجد، دعوت به همگرایی و همبستگی و ایجاد الفت و وحدت بین انسان‌ها در سایه ایمان است. اگر چه در طول تاریخ برخی از نابخردان و کژاندیشان با اهداف شیطانی خود قصد داشته‌اند تا هر از گاهی به نام مسجد علیه فرهنگ ناب مسجد قیام کنند و عملکرد وحد‌ت‌ساز را در اختیار منافع خویش وارونه جلوه دهند.
وی می‌گوید: در اسلام نماز از برترین اعمال در مسجد محسوب می‌شود به همین دلیل در تشریح عبادات با نماز به گونه‌ای فرد و اجتماع خواسته و ناخواسته به همگرایی و اتحاد در عمل فراخوانده می‌شوند.
این امام جماعت مسجد می‌افزاید: به توصیه بزرگان، مسجدی که در آن نماز جماعت برپا می‌شود به هر میزان که وابستگی کمتری به افراد و طوایف داشته باشد، نماز در آن دارای فضیلت بیشتری خواهد بود، همچنانکه اگر تعداد شرکت کنندگان در نماز جماعت هم افزایش یابند، بر ثواب آن نماز هم افزوده خواهد شد.
وی می‌افزاید: البته امام جماعت نیز در مسجد وظایف فراوانی دارد که علاوه بر مقبولیت عمومی، خود نیز باید زمینه‌ساز وحدت باشد، او باید مسجد را چنان مدیریت کند و نماز را به گونه‌ای اقامه کند که همه بتوانند از مواهب آن بهره‌مند شوند.


تاریخ انتشار در سایت: ۳۰ بهمن ۱۳۸۹
عناوین
رسته: 0