یک‌شنبه ۷ خرداد ۱۳۹۶
بر خط: 2322
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

971 بازدید
بن علی رفت؛ جرقه پایان دیکتاتوری‌ها در جهان عرب

به نظر می‌رسد قیام مردم تونس علیه رئیس‌جمهور خودکامه و مستبد این کشور که به کنار گیری وی از قدرت منجر شد، بخشی کوچک از قیام بزرگ ملل عربی علیه رژیمهای فاسد و دیکتاتور حاکم بر آنها باشد که جرقه آن از تونس زده شد.
هرگز نمی‌توان قیام مردم تونس در روزهای اخیر که علاوه بر پایتخت، تمام شهرهای این کشور را فرا گرفته بود مسئله‌ای کوچک و ناچیز تلقی کرد. انزجار ملت از زین‌العابدین بن‌علی رئیس‌جمهور و حکومت وی زمانی به اوج خود رسید که محمد بوعزیزی جوان فقیر و تحصیل کرده تونسی در اعتراض به اینکه چرخ دستی‌اش که با آن سبزی فروشی می‌کرد به مصادره ماموران دولتی درآمد. وی که تحصیلات خود را تا درجه فوق لیسانس ادامه داده بود پس از مصادره منبع کسب درآمدش به دادگاه شکایت برد و در نهایت پس از اینکه شکایتش به جایی نرسید، در اعتراض به فقر و بیکاری اقدام به خودسوزی علنی در برابر ساختمان استانداری پایتخت تونس کرد.
خودسوزی این جوان تونسی در نهایت اعتراضاتی را کلید زد که به سقوط یکی از دیکتاتورهای قرن بیست و یکم منجر شد. زین‌العابدین بن‌علی 75 ساله رئیس‌جمهور مخلوع تونس از نوامبر 1987 (آبان 1366ش)تا ژانویه2011 (دی 1389ش)به مدت 24 سال قدرت را در این کشوردر دست داشت. او ریاست ‌جمهوری را در پی یک دوره کوتاه نخست ‌وزیری و به وسیله یک کودتای بدون خونریزی از حبیب بورقیبه در دست گرفت.
در نهایت سرنوشت دیکتاتوری که خود با کودتا بر سر قدرت آمده بود، در پی ناآرامی‌ها و اعتراضات گسترده مردم تونس در هم پیچیده شد. زین‌العابدین بن علی که ابتدا دولت و مجلس را منحل کرده بود در نهایت خود نیز از قدرت کناره گرفت.
حال در علل و عوامل این قیام گسترده مردمی تونس که برخی در جهان آن را انقلاب گرسنگان خوانده‌اند نمی‌خواهیم دقیق شویم، بلکه می‌خواهیم یک نمای کلی از وضعیت دیگر کشورهای عربی داشته باشیم که می‌توان گفت اگر استعداد وقوع چنین قیامی و جنبش مردمی را در خود بیشتر از تونس نداشته باشند، هرگز کمتر ندارند.

مصر؛ رژیم لرزان مبارک
تنها ساعاتی پس از فرار بن علی از تونس جمع زیادی از مردم مصر به ویژه جوانان این کشور به خیابانها ریخته و همبستگی خود را با ملت تونس اعلام کرد. جالب اینکه در این تظاهرات مصریها تاکید کردند که فرار بن علی از قدرت آغازی بر پایان سلطه رژیم‌های خودکامه و مستبد بر جهان عرب خواهد بود.
مردمی که هرگز دل خوشی از رژیم حسنی مبارک رئیس‌جمهور 82 ساله ندارند که بیش از 30 سال است قدرت را در سرزمین فراعنه در اختیار دارد، یعنی چیزی حدود 6 سال بیشتر از رئیس‌جمهور مخلوع تونس!
به واقع می‌توان گفت خشم مردم مصر از رژیم مبارک که مشترکات بسیاری با حکومت خودکامه تونس در مواردی همچون فساد و سرکوب دارد، تنها در انتظار جرقه‌ای است که با کلید خوردن آن تداوم حکومت مبارک را ناممکن می‌کند.

عربستان؛ سلطه آل سعود
گرچه مشاهده شرایط کنونی عربستان از نگاه افکار عمومی که از دور به وقایع این کشور می‌نگرند، مسئله خاصی را نمایان نمی‌کند، اما نگاهی دقیق‌تر به لایه‌های اجتماعی که از خشونت آل سعود جرات ابراز عقیده ندارند، واقعیت دیگری را به دست می‌دهد.
بر این اساس هم اکنون سران آل سعود این خشم مردمی را در نطفه خفه کرده و اجازه هر گونه اعتراضی را به مردم ناراضی از سلطه وهابیت بر این کشور نمی‌دهند. از طرفی فاصله طبقاتی میان مردم و خاندان آل سعود که اکثر مناصب حکومتی، رسمی و غیر رسمی را برعهده دارند هر روز در حال افزایش است.
تجربه نشان داده است که این فاصله طبقاتی در نهایت نتیجه جز نارضایتی و انزجار عمومی از هیئت حاکمه ندارد. البته در عربستان متغیر دیگری هم وجود دارد که اگر این عامل وجود داشته باشد پیش‌بینی سرنوشت آل سعود در این کشور ساده نخواهد بود. این عامل همان جنگ قدرت در میان شاهزادگان سعودی برای پادشاهی بر بزرگترین منابع نفتی جهان است که اگر این مسئله رخ دهد احتمال خیزش عمومی در شبه جزیره را تقویت می‌کند.

بحرین؛ حاکمانی جدا از مردم
در این کشور کوچک حاشیه خلیج فارس هیئت حاکمه را می‌توان جنسی جدا از مردم دانست. در بحرین که اکثریت جمعیت آن شیعه هستند، رژیم حاکم ترکیبی کاملا سنی دارد. این در حالی است که تلاشهای مقامات بحرینی در دهه‌های اخیر شمار اهل سنت این کشور را به حدود 41 درصد از کل جمعیت رسانده است.
در اینجا مقامات بحرینی از هر عاملی برای تغییر بافت جمعیتی و غلبه جمعیت اهل سنت بر شیعیان انجام می‌دهند، در واقع می‌توان گفت تلاش می‌کنند تا بر حاکمیت خود بر این کشور مشروعیت بخشند. در این مشروعیت سازی، دست رژیم آل سعود به وضوح آشکاراست، جایی که اتباع اهل سنت این کشور به سادگی در بحرین اسکان داده شده و شناسنامه بحرینی می‌گیرند. این مسئله در سالهای اخیر همواره اعترضاتی را از سوی مردم بحرین در پی داشته است. در واقع زمینه‌های قیام مردمی در این کشور نیز قابل مشاهده است که در نهایت تحولات آتی در شکل دادن به آن اثر گذار است.

لیبی؛ قذافی و همه سربازانش
به گزارش مهر، در اینجا معمر قذافی گوی سبقت را از بن علی و حسنی مبارک ربوده است. وی قریب به 42 سال است که بر این کشور حکومت می‌کند. سلطه‌ای بلا منازع که در یکی از بزرگترین کشورهای عربی و آفریقایی مخالفان خود را بشدت سرکوب می‌کند.
اگر از حمایت بی‌چون چرای قذافی از صدام دیکتاتور عراق و دست داشتن وی در ربودن امام موسی صدر در سال 1357 بگذریم نمی‌توان به ظلم وی علیه جمعیت 6 میلیونی کشورش اشاره‌ای نکرد. بر این اساس، وی هم اکنون با کنترلهای شدید بر مردم لیبی که با توجه به جمعیت کم آنها مسئله دشواری نیست اجازه هر گونه اعتراضی را به آنها نمی‌دهد.
این در حالی است که در حال حاضر اکثریت مخالفان رژیم قذافی در خارج از کشور زندگی کرده و همواره انتقادات سختی را علیه وی مطرح می‌کنند. رهبری که گارد اصلی حفاظتی خود را از سربازان زن تشکیل داده تا به بهترین نحو از وی مراقبت کنند!
یادمان نرود در برخی از این کشورهای عربی حتی اجازه تجمع بیش از پنج نفر نیز در معابر عمومی ممنوع است، اما اگر زمانی که در همین کشورها جرقه خشم ملی افسارگسیخته زده شود، هیچ حکومتی و نیروی نظامی یارای مقابله با آن را نخواهد داشت.



تاریخ انتشار در سایت: ۲۳ بهمن ۱۳۸۹
منبع: / روزنامه / جمهوری اسلامی ۱۳۸۹/۱۰/۲۹
نقش ها
عناوین
رسته: 0