پنجشنبه ۳ فروردین ۱۳۹۶
بر خط: 5899
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

2472 بازدید
چارچوب های شرعی در مراسم عزاداری

اگرچه چند سال است در نظام اسلامی برای ساماندهی و مقابله با برخی رفتارهای نادرست، ستادی تحت عنوان ستاد ساماندهی شئون فرهنگی تشکیل شده و تاکنون قدم های موثری نیز برداشته است اما آگاهی بخشی به عزاداران و بیان چارچوب ها و بایدها و نبایدهای شرعی عزاداری، گام مهمی است که می تواند جامعه عزادار را در برپایی هرچه بهتر این مراسم حیات بخش یاری دهد و از ظرفیت بزرگ عاشورا برای تعمیق و گسترش معارف اسلامی استفاده موثرتری صورت گیرد. حجت الاسلام حسینی دارینی، پاسخ گوی مسائل شرعی در گفت وگو با خراسان احکام عزاداری در ماه محرم را توضیح داد.
پوشیدن لباس مشکی در ایام عزاداری مستحسن است
وی با بیان این که پوشیدن لباس مشکی در اسلام کراهت دارد، گفت: با این حال در ایام عزا چون این عمل نشان دهنده حزن برای اهل بیت(ع) و تعظیم شعائر اسلامی است، پوشیدن لباس مشکی به لحاظ فقهی مستحسن است و کراهت ندارد.

تظاهر به حزن جایز است
حسینی دارینی افزود: شرکت در مراسم عزاداری که توام با گناه باشد، جایز نیست مثل این که مستلزم نگاه به نامحرم ، خودنمایی و ... باشد. همچنین ریا در هر عبادتی حرام است و در عزاداری نباید ریا مطرح باشد اگرچه تظاهر به حزن و عزا به قصد قربت جایز و بلکه مستحب است. در این راستا افراد اگر عزاداری خود را آشکار کنند به دلیل تعظیم شعائر، این تظاهر اشکالی ندارد. عزاداری نباید باعث مزاحمت برای دیگران شود، بنابراین حرکت دسته های عزاداری که باعث ایجاد مزاحمت برای دیگران می شود اشکال شرعی دارد و باید از آن خودداری شود.

شرکت زنان در عزاداری ها و نذری دادن باید با رضایت شوهر باشد
زنان برای شرکت در مراسم عزاداری باید از همسر خود اجازه داشته باشند و بدون رضایت شوهر، نمی توانند در چنین مراسمی شرکت کنند. همچنین زنان اگر می خواهند نذری بدهند باید با رضایت شوهر باشد، ضمن این که روضه و مرثیه خوانی بانوان که باعث می شود نامحرم صدای آن ها را بشنود طبق نظر مقام معظم رهبری در صورتی که خوف مفسده برای زن باشد، باید از آن اجتناب شود. همچنین درباره حضور زنان در دسته های سینه زنی و زنجیرزنی به این صورت که زنان پشت سر مردان در دسته های عزاداری راه می افتند و به عزاداری می پردازند که در برخی مناطق کشور رایج است، باید گفت که بنابر نظر مقام معظم رهبری حضور زنان در دسته های سینه زنی و زنجیرزنی شایسته نیست. آیت ا... مکارم شیرازی هم معتقدند در صورتی که آمیخته با گناه نباشد مانعی ندارد. برخی فقها هم می گویند اشکالی ندارد مثل آیت ا... بهجت(ره) که گفته اند با حفظ حجاب مانعی ندارد، اما شرکت کردن زنان در مراسم عزاداری اشکالی ندارد.

آرایش کردن بانوان در ایام عزاداری
آرایش کردن زنان در مراسم شادی ائمه اطهار(ع) و در جمع زنان که مستلزم حرام نباشد، اشکالی ندارد. آرایش کردن بانوان در ایام شهادت به ویژه در ماه محرم و صفر البته با حفظ شرایط حرام نیست ولی شایسته است رعایت احترام را بکنند.
اصلاح کردن بانوان به نظر اغلب مراجع اشکالی ندارد ولی شایسته است که حرمت ائمه(ع) حفظ شود.

از وهن دین و مذهب پرهیز شود
وی با بیان این که باید از به کار بردن الفاظ نامناسب و وهن مذهب و دین در عزاداری ها پرهیز شود، تصریح کرد: طبق نظر فقها باید از الفاظی که باعث هتک حرمت ائمه(ع) و وهن دین می شود، پرهیز کرد. مثل این که گاهی در عزاداری ها گفته می شود من حسین اللهی ام یا آیات قرآن درباره ائمه(ع) به کار می رود و خطاب به امام حسین(ع) گفته می شود: انت مالک یوم الدین یا این که صدای حیوانات را در می آورند و یا اسم حیوانات را روی خود می گذارند و می گویند ما سگ امام حسینیم یا زنجیر به گردن خود می اندازند و می گویند ما سگ امام حسین(ع) هستیم یا این که گفته می شود حضرت عیسی(ع) نوکر حضرت عباس(ع) است و ... این عبارات سبب وهن دین می شود و باید از آن پرهیز شود چون از نظر فقها حرام است.

برهنه شدن مردان در مراسم عزاداری
گاهی مردان در مراسم عزاداری خود را برهنه می کنند و به عزاداری می پردازند. حسینی دارینی با بیان این که در صورتی که نامحرم در این مراسم حضور نداشته باشد یا فیلم و عکس از آن مراسم گرفته نشود برهنه شدن مردان اشکالی ندارد گفت: اما در صورتی که بانوان حضور داشته باشند، طبق نظر آیت ا... مکارم شیرازی اشکال دارد و بنابر احتیاط باید از آن خودداری شود. اغلب فقها معتقدند در صورتی که این عمل در معرض دید نامحرم قرار نداشته باشد اشکال ندارد در غیر این صورت محل اشکال است.
لطمه زنی در عزاداری
وی درباره لطمه زدن به بدن در مراسم عزاداری که موجب جراحت بدن عزادار می شود، یادآور شد: فقها گفته اند: عزاداری برای امام حسین طبق سنت متعارف بین شیعیان ایرادی ندارد. به عنوان نمونه مقام معظم رهبری فرموده اند سینه زنی به طور متعارف امری پسندیده و ارزشمند است.
در برخی مناطق غربی کشور دیده می شود که هنگام عزاداری خود را به زمین می زنند و صورت را روی زمین می کشند طوری که صورت مجروح می شود و روی زمین سینه خیز می روند.
مقام معظم رهبری درباره چنین اعمالی فرموده اند: این اعمال که به عنوان اظهار حزن و عزاداری و محبت به اهل بیت(ع) انجام می شود از نظر شرعی اعتباری ندارد و اگر منجر به ضرر بدنی قابل توجه یا وهن مذهب شود، جایز نیست.

حکم استفاده از زنجیر های تیغ دار به هنگام عزاداری
برخی از عزاداران در مراسم عزاداری از زنجیر های تیغ دار استفاده می کنند که معمولا باعث جراحت بدن عزاداران می شود. حسینی دارینی نظر فقها را درباره استفاده از این زنجیر ها بیان کرد وگفت: امام خمینی (ره)، مقام معظم رهبری، فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی و آیت ا... تبریزی فرموده اند اگر این عمل موجب وهن مذهب و ضرر بدنی قابل توجه شود، جایز نیست.

قمه زدن
مقام معظم رهبری در این باره فرموده اند: هرکاری که برای انسان ضرر داشته باشد یا موجب وهن دین و مذهب شود حرام است و مومنان باید از آن اجتناب کنند. طبق دیدگاه رهبری قمه زنی هم در آشکار و هم در خفا حرام است.امام (ره) می فرمایند قمه زدن اگر موجب ضرر نباشد مانع ندارد ولی در این زمان انجام نشود.آیت ا... مکارم فرمودند: بر مسلمانان واجب است از اموری که سبب وهن مذهب است، خودداری کنند.آیت ا... نوری همدانی هم گفته اند:اشکال دارد.
وی گرفتن خون عزاداران برای شفای مریضان را جایز ندانست و گفت: برخی، خون عزاداران را برای شفای مریضان می گیرند که فقها گفته اند این سخنان پایه و اساس ندارد و عزاداری باید به گونه ای باشد که باعث هتک دین نشود.

حمل کردن علم در جلوی دسته های عزاداری
این پاسخگوی مسائل شرعی درباره حکم شرعی حمل کردن علم در جلوی دسته های عزاداری گفت: امام(ره)، آیت ا... بهجت، فاضل لنکرانی (ره)، سیستانی و تبریزی(ره) گفته اند اشکالی ندارد.طبق حکم آیت ا... نوری همدانی اگر طبق متعارف باشد اشکال ندارد و رهبری نیز فرموده اند: فی نفسه اشکالی ندارد ولی نباید این امور جزو دین شمرده شود. آیت ا... مکارم شیرازی هم گفته اند: چون متعلق به عزاداری آن حضرت است، محترم است.

استفاده از طبل و سنج
حسینی دارینی با بیان این که گاهی در مراسم عزاداری از موسیقی استفاده می شود، گفت: طبق نظر مشهور فقها اگر از آلات لهو استفاده نشود و به منظور مشروع استفاده شود، اشکالی ندارد هرچند بهتر ترک آن است. در مورد طبل اغلب مراجع گفته اند:اگر به صورت متعارف و غیرلهوی نواخته شود اشکالی ندارد. غیر از آیات عظام صافی و بهجت که گفته اند به طور مطلق اشکال دارد.

افرادی که ورودشان به مسجد برای عزاداری حرام است
افرادی که غسل واجب برعهده آن هاست یا زنانی که عذرشرعی دارند به خاطر شرکت در عزاداری هرگز نمی توانند وارد مسجد شوند و حرام است که چنین افرادی برای شرکت در مراسم عزاداری وارد مسجد شوند ولی در حسینیه ها اشکالی ندارد که این افراد شرکت کنند.

توصیه های ستاد ساماندهی شئون فرهنگی به هیئت های عزاداری
ستاد ساماندهی شئون فرهنگی به مناسبت فرارسیدن ایام عزاداری سالار شهیدان با صدور اطلاعیه ای در ۱۳بند هیئت های عزاداری را به رعایت مواردی توصیه کرد. به گزارش مهر اهتمام به برگزاری جلسات با محوریت قرآن، توجه بیشتر به ادعیه و زیارات ماثوره، برگزاری مراسم عزاداری در مساجد، دقت در اشعار و ارائه متن های پرمحتوا و مستند توسط مداحان، اهتمام به بهره مندی از حضور روحانیت در هیئت ها از جمله این توصیه هاست. در این اطلاعیه هم چنین توجه به اطلاعیه های نیروی انتظامی، تلاش در راستای تلاقی نکردن برنامه های هیئت ها با اوقات نماز، بهره گیری از پیام های عاشورا و سخنان ائمه (ع) ، امام راحل (ره) و رهبر انقلاب در پرچم ها، پوسترها و کتیبه ها، توجه به وحدت ملی در سخنرانی ها و تاکید بر مردمی بودن مراسم و توجه دادن مخاطبان به تاثیراتی که در سایه اهتمام به فرهنگ دینی نصیب جامعه شده است،مانند بیداری اسلامی و رهایی از استبداد و استکبار از دیگر توصیه های این ستاد به عزاداران است.هم چنین آیت ا... مکارم شیرازی از مراجع عظام تقلید در اطلاعیه ای از مداحان خواستند از سبک های زشت و سبک غربی در مداحی بپرهیزند و سعی در احیای سبک های سنتی و افتخارپیمودن راه دعبل ها و کمیت ها و محتشم ها را داشته باشند. زیرا سبک های غربی به ارزش ها و اصالت مکتب سرور شهیدان خدشه وارد کرده و راه را برای تغییر چهره سوگواری شهیدان کربلا باز می کند و این خطر بزرگی است.هم چنین خطبا و مداحان از ذکر تواریخ ضعیف و مصائب مشکوک و وهن آور اجتناب کنند عزاداران نیز از کارهایی که به بدن آسیب می رساند مخصوصا قمه زدن بپرهیزند.این مرجع تقلید در توصیه ای به عزاداران حسینی تاکید کردند: با توجه به در پیش بودن انتخابات ممکن است افراد فرصت طلب بخواهند از این مراسم پاک و ملکوتی بهره برداری کنند باید هوشیار بود و جلوی این گونه کارها را گرفت.



تاریخ انتشار در سایت: ۶ آذر ۱۳۹۰
منبع: / روزنامه / خراسان ۱۳۹۰/۰۹/۶
نقش ها
کاریکاتوریست : حسینی دارینی
عناوین
رسته: 0