جمعه ۳۱ شهریور ۱۳۹۶
بر خط: 3653
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

380 بازدید
افول فرهنگ شرکت داری

پروفسور لوئیس گاریکانو، استاد اقتصاد و استراتژی و رئیس دپارتمان اقتصاد مدیریتی «مدرسه اقتصادی لندن» است. گاریکانو دکترای اقتصاد خود را از دانشگاه «شیکاگو» دریافت کرد و چند سال به عنوان کارشناس مسائل اقتصادی و استراتژی در «کمیسیون اروپا» فعالیت کرده است. او تألیف یکی از معروف ترین کتاب های اقتصادی اسپانیا به نام «دوراهی اسپانیا» را در کارنامه دارد. ماهنامه «ال پاییس» از پرتیراژترین نشریات اسپانیا، در شماره نوامبر خود با گاریکانو در مورد آسیب های نظام سرمایه داری گفت و گو کرده است. کریستبال مانوئل، تحلیلگر و خبرنگار «ال پاییس» در گفت و گوی خود با گاریکانو، مسائلی مانند آفت های اقتصادی «باندبازی کاپیتالیستی»، مشکلات ناشی از نبود رقابت سالم و ضربه های نظام سرمایه داری به اقتصاد کشورهایی مانند اسپانیا را مطرح میکند. گاریکانو در مورد نقایص اقتصادی کشورهای دچار بازار کاپیتالیستی می گوید: «در این کشورها فساد و قدرت روابط (باندبازی) در مقابل شایسته سالاری قرار گرفته که این امر موجب کم شدن قدرت تولید در سال های اخیر شده است. در این شرایط، فقدان قانون موجب تشکیل موسساتی می شود که اصلاحات عمیق در حکومت را با مانع رو به رو می کنند. در شرایطی که رقابت سالم و یا دادگاه قانونی وجود ندارد، این موسسات به عنوان نوکرانی برای کاپیتالیسم و نظام روابط فاسد، فعالیت می کنند». او ضمن تبیین ماهیت نظام سرمایه داری، تاثیرات مثبت یک دولت غیرکاپیتالیستی را بررسی می کند.


• وقتی از کاپیتالیسم صحبت می کنیم، دقیقاً از چه پدیده ای حرف می زنیم و مردم را از خطرهای چه پدیدهای آگاه می کنیم؟

گاریکانو: مثالی می زنم؛ اگر شما اختراعی داشته باشید که مردم آن را بپسندند و برای استفاده انتخاب کنند، قطعاً سود و منافع زیادی به دست خواهید آورد. بر عکس، اگر وسیله ای اختراع کنید که مردم از آن استقبال نکنند، نه تنها سودی برای شما ندارد، بلکه جبران ضرر تولید هم بر عهده خود شما خواهد بود؛ مثلاً همه تلفن دارند و از آن استفاده میکنند. در این وضعیت افرادی مانند بیل گیتس و استیو جابز منتظر نشسته اند تا ببینند مردم به چه چیز نیاز دارند. آنها در دفترهای کارشان می نشینند و وسیله ای را عرضه می کنند که شاید مردم به آن نیازی نداشته باشند، ولی نحوه کار آنها به گونه ای است که این نیاز به مردم القا می شود. مردم به تلفن نیاز دارند، ولی لزوماً به «آیفون» نیاز ندارند. امروز شما می بینید که از هر 10 نفر، 9 نفر از محصولات «اَپل» استفاده می کنند. چیزی که در واقع نیازی به آن نبود، تبدیل به پراستفاده ترین محصول در جامعه می شود. به این ترتیب در نظام سرمایه داری محصولات، برنامه ها و... به مردم القا می شوند: اول نیاز را ایجاد می کنند، سپس محصول را تولید می کنند. در اسپانیا خطر بسیار بزرگی وجود دارد؛ خطر به انحراف کشیده شدن نخبگان و مهاجرت به کشورهای دیگر. در کشور ما نخبگان و افرادی که مغز متفکری دارند لزوماً جلوتر از دیگران نیستند. این به خاطر نفوذ نظام سرمایه داری است. در نظام سرمایه داری می بینیم افرادی که جلوتر از دیگران هستند، نه تنها بهترین ایده ها را ندارند، بلکه هیچ ایده ای ندارند. آنها فقط «روابط» خوبی دارند. اینجاست که انرژی و انگیزه مردم برای تولید از بین می رود؛ زیرا می بینند که بخش بزرگی از حکومت با نظام «روابط» کنترل می شود. برای کشور ما خیلی سخت است که ببینیم یک نخبه بیست ساله برای تولید ایده خود مهاجرت می کند یا به دنبال برقراری یک «رابطه» می گردد. سرمایه داری به شما می آموزد که «رابطه» اصل است و «شایستگی» فرع. کاپیتالیسم به نخبگان می گوید: «در جامعه تو نه ایده اهمیت دارد و نه نیاز جامعه. تو با ما رابطه داشته باش، ما نیاز به ایده و محصول تو را به مردم القا می کنیم.» به این ترتیب نخبگان از کشور خود دلسرد می شوند و به فکر مهاجرت می افتند. با تمام این تفاسیر، وضعیت اسپانیا از اکثر کشورهای اروپایی بهتر است؛ زیرا مردم به این نتیجه رسیده اند که کاپیتالیسم یعنی فساد.

• اگر یک دولت پیرو نظام سرمایه داری نباشد، آیا نظارت دولتی می تواند مانع ایجاد آسیب های اجتماعی و سیاسی کاپیتالیسم شود؟

گاریکانو: باندبازی ها و اتفاقاتی که اخیراً به دنبال رواج کاپیتالیسم در کشورهای دنیا رخ داده است، مسئله ای بسیار خطرناک به شمار می رود. مهم ترین خطر در این زمینه متوجه «تولید داخلی» است؛ زیرا موجب رکود تولید و رکود اقتصاد می شود. دولت کاپیتالیستی ناخودآگاه به سمت تصویب «قوانین باز» می رود که این قوانین کمکی به اصلاح وضعیت نمی کند. اجازه بدهید مثالی بزنم. وقتی یک تلفن می خرید و هنگام استفاده می بینید که صدای گوشی خراب است، آن را کنار می گذارید و به سراغ یک تلفن دیگر می روید. سیاست هم باید همینطور باشد. وقتی یک استراتژی سیاسی سال ها اجرا می شود ولی بازدهی ندارد، باید به دنبال یک سیاست دیگر بروید؛ سیاستی که برایتان مفید باشد. اینجاست که اثر نظارت دولت غیرکاپیتالیستی مشخص می شود: اگر این ناظر قوی باشد، سیاست هم تنظیم خواهد شد و سیاست از سود جدا می شود.

• یکی از موثرترین نهادهای اقتصادی اسپانیا «کمیسیون ملی بازار» است. این روزها نسبت به انتخاب اعضای این کمیسیون انتقادات زیادی می شود. نظر شما درباره این اعضا چیست؟

گاریکانو: در یک مسابقه فوتبال، شما نیاز به یک داور مستقل دارید که به هیچ کدام از تیم ها وابستگی نداشته باشد. باید بتوانید به این داور اعتماد کنید. اگر این گونه نباشد، کسی مسابقه را تماشا نمی کند. در اقتصاد نیز به «مشروعیت» نیاز داریم. مردم باید بتوانند به نهادهای اقتصادی اعتماد کنند. این نهاد باید به دنبال رفع خلاء های اقتصادی باشد نه تاسیس یک نهاد دیگر که هیچ تاثیری در اقتصاد ندارد. در اسپانیا سازمان هایی وجود دارند که به شدت از حکومت و کاپیتالیسم حمایت می کنند و تعدادشان نیز متاسفانه زیاد است. به خاطر وجود این سازمان ها و ناآگاهی مردم، نظام سرمایه داری در اسپانیا توانست شکل مشروعی به خود بگیرد. در این سیستم، مدیران به فکر حل مشکلات نیستند، بلکه به دنبال «روابطی» می گردند تا مشکلاتِ نهادها و موسسات تحت نظر خود را پنهان کنند.

• بخش مهمی از اقتصاد کشورها را «شرکت داری» تشکیل می دهد که برای خود فرهنگ و چهارچوب مشخصی دارد، کاپیتالیسم در این فرهنگ چه تاثیری گذاشته است؟

گاریکانو: اداره کنندگان شرکت ها به خاطر نفوذ اصول عقاید نظام سرمایه داری همواره به سمت سود بیشتر حرکت می کنند و در راه رسیدن به این سود از هیچ تلاشی فروگذار نیستند. اگر ببینند که یک «رابطه» می تواند آنها را سریع تر به سود برساند، به دنبال برقراری آن خواهند رفت و در راه برقراری این رابطه نیز از هیچ تلاشی فروگذار نیستند. اگر ببینند که یک سیستم به صورت شفاف عمل می کند و قوانین واضحی دارد، از آن سیستم استفاده نمی کنند و راهی را که با قانون روشن شده باشد، انتخاب نمی کنند. این بزرگ ترین تغییر در فرهنگ شرکت داری است.



با انتخاب لینک کانال تلگرام در قسمت «صفحه اینترنتی مرتبط» به ما ملحق شوید.

تاریخ انتشار در سایت: ۳۰ آبان ۱۳۹۴
صفحه اینترنتی مرتبط
نقش ها
گفت و گو کننده : لوئیس گاریکانو
مطالب
عناوین
رسته: 1