«نوام چامسكى» انديشمند آمريكايى در گفت وگويى، نظرات خود را در مورد امپراتورى آمريكايى، جنگ عليه ترويسم و مسائل معاصر مطرح كرده است. متن اين گفت وگو در پى مى آيد:
آقاى چامسكى، به نظر شما امپراتورى آمريكايى امروزه وجود دارد؟
ايالات متحده از نظر نيروى نظامى، قدرتمندترين كشور دنيا است و از نظر اقتصادى، در ميان ۳كشور برتر قرار دارد. آسياى شمال شرقى، يك منطقه پويا است و اروپا از نظر اقتصادى هم تراز و برابر با آمريكاست.
اروپا و آسياى شمال شرقى در حال گسترش روابط خود هستند. اتحاديه اروپا وچين در سال۲۰۰۴ به شركاى عمده تجارى تبديل شدند كه اين روند ادامه دارد. بنابراين از نظر سلطه بر جهان، سيستم پيچيده اى وجود دارد و آمريكا از بسيارى جهات برتر است، اما عمدتاً اين برترى به علت نيروى نظامى و اقتصاد عظيم داخلى است و آمريكا از اين عوامل براى تسلط و كنترل جهان استفاده مى كند.
فكر مى كنيد موضوع تسلط يك امر خودآگاهانه است؟
اين مسأله (كنترل و تسلط بر جهان) سياستهاى آمريكا را تحت الشعاع خود قرار داده است. آمريكا از يك نظر غيرمعمول است، چون جامعه آزادى دارد كه نسبتاً به تمام آمار مسائل داخلى دسترسى دارد. برنامه ريزى عقلانى هميشه در جريان است و آن به كنترل و سلطه گرى و تسلط برمى گردد. اگر به آمار يك شركت تجارى نگاهى بيندازيد، خواهيد ديد كه برنامه ريزى داخلى شركت تماماً به افزايش سود و سهام بازمى گردد. اگر آمار دولتى و مربوط به دولت باشد، حتماً مربوط به كنترل و تسلط است. تمام اين موارد به سالها قبل بازمى گردد، از هنگامى كه از ابتداى استقلال آمريكا، آشكارا از امپراتورى آمريكايى و طلوع آن سخن مى گفتند. منظور آنها از امپراتورى، فراتر از چيزى است كه ما مى دانيم. آنها خواهان گسترش آمريكا بودند، مى خواستند كانادا را فتح كنند، اما نيروهاى انگليسى نگذاشتند.
آنها مى خواستند نواحى اسپانيايى زبان قاره را فتح كنند و نتوانستند. ايالات متحده تا بعد از جنگ جهانى دوم به يك بازيگر عمده عرصه جهانى تبديل نشد.
آيا جنگ عليه تروريسم با تلاش آمريكا براى سلطه گرى و تسلط در زمان جنگ سرد تفاوت ندارد؟
در وهله اول، بايد گفت كه جنگ عليه تروريسم براى اولين بار در سال۱۹۸۱ توسط كسانى به كار گرفته شد كه هم اكنون در واشنگتن مستقرند. دولت «رونالد ريگان» كه اعضايش هم اكنون در دولت بوش هم حضور دارند، اعلام كرد كه سياست خارجى كشور بر روى مبارزه با تروريسم دولتى متمركز خواهد شد. جنگ عليه تروريسم، پوششى بود براى جنگهاى عمده تروريستى كه آمريكا عليه كشورهاى آمريكاى مركزى، جنوب شرق آسيا، آفريقا، خاورميانه وهر نقطه ديگرى به راه انداخت كه همه عواقب وحشتناكى داشتند. جنگ عليه تروريسم در اوايل۸۰ به منظور قرار گرفتن در مركز توجه سياست خارجى آمريكا طراحى شد. در ابتدا، از نيروهاى مستقر در خاك آمريكا استفاده نشد. آنها در ابتدا مى خواستند از نيروهاى آمريكايى مستقر در آمريكاى مركزى استفاده كنند، اما با توجه به عكس العمل شديد مردمى، آنها به جنگ سرى و مخفى روى آوردند؛ جنگى كه به جز مردم آمريكا همه از آن خبر داشتند. در اين جنگ، شبكه تروريسم بين المللى نيز مشاركت داشت و انگليس هم كمكهايى به آن مى كرد. آمريكا عليه نيكاراگوئه جنگ تروريستى به راه انداخت و واشنگتن توسط شوراى امنيت و دادگاه جهانى محكوم شد، اما آمريكا چنين قطعنامه اى را وتو كرد.
اگر آمريكا به تلاش خود براى سلطه جهانى ادامه دهد، آيا بقاى نوع بشر به خطر مى افتد؟
در كتابم به نام«هژمونى يا بقا» به اين موضوع اشاره كرده ام، اما اين منحصراً ديدگاه من نيست. در معتبرترين نشريه غرب، ۲نظريه پرداز اشاره كردند كه اگر اين روند ادامه پيدا كند، احتمال نهايت نيستى وجود دارد. آنها اميدوارند كه ائتلافى از كشورهاى دوستدار صلح شكل مى گيرد تا با نظامى گرى و ستيزه جويى آمريكا مخالفت كند. اين تحليلگران البته انتظار ندارند كه چنين ائتلافى به رهبرى انگليس شكل بگيرد. آنها اميدوارند كه چين، رهبرى اين ائتلاف را بر عهده بگيرد و ائتلافى از كشورهاى صلح دولت را تشكيل دهد كه بانظامى گرى و ستيزه جويى آمريكا وتلاش انگليس، مخالفت و آن را متوقف كند. اين مسأله قابل توجه است كه آنها دموكراسى آمريكايى و انگليس را به تحقير گرفته اند و اميدى به شكل گرفتن چنين حركتى از درون اين كشورها ندارند. اگرچه من با اين مسأله موافق نيستم و بر اين باورم كه ما نيازى نداريم تا منتظر نجات خودمان از تباهى توسط چين باشيم. فكر مى كنم خود ما هم مى توانيم چنين كارى را انجام دهيم.
