| در دايرهالمعارف يهود، پيوريتانيزم چنين معرفي شده است: «پيوريتانيزم كه ساختار هنجارهاي اخلاقي آن تماماً منطبق با تورات است، به عنوان يهوديگري انگليسي ناميده ميشود.»(1)
پيوريتانيزم كه توسط فردي كالوينيست و پروتستان به نام ويليام تيندل(2) پايهگذاري شده و در انگلستان گسترش يافته بود شاخهاي از كالوينيسم به حساب ميآمد. تعداد و قدرت پيوريتانها در مدت زمان بسيار كوتاهي افزايش يافت و با سرنگوني شاه انگلستان توسط كرامول كه خود را يك پيوريتان ميدانست آنها موفق شدند حاكميت را در انگلستان در اختيار بگيرند.
اگرچه بعد از كرامول آنها قدرت و اقتدار خود را از دست دادند، اما بر فرهنگ انگلو- ساكسون اثرات عميقي از خود برجاي نهادند. پيوريتانها در آمريكا نيز نقش مهمي را بر عهده داشتند.
آنها در مستعمرهسازي دنياي جديد نقش پيشتاز را داشتند. فرهنگ آمريكا نيز از پيوريتانها تأثير پذيرفته بود. امروز بنيادگراها و پروتستانهاي ايوانجليك در آمريكا را ميتوان ادامه پيوريتانيزم قلمداد كرد.
حتي گفته ميشود كه سياست خارجي فعلي آمريكا تأثرات عميقي از پيوريتانيزم را در خود دارد.(3) آنچه در اين ميان قابل توجه است ارتباط پيوريتانيزم و يهوديت است.
دايرهالمعارف يهود از پيوريتانيزم ذيل سرفصل «هواداران يهود»(4) سخن به ميان ميآورد. در اين فصل و اژه Judaizers چنين توضيح داده ميشود كه هواداران يهود كساني هستند كه در عي حالي كه يهودي نيستند اما بخشي از آيين يهود و يا تمام آن را در زندگي خود به كار ميبرند و يا كساني هستند كه خود را يهودي مينامند.
همراه با قدرت گرفتن پيوريتانيزم در آمريكا، انگليس و شمال آتلانتيك مطالعات توراتي و يهوديگري(5) وابسته به آن آغاز گرديد. كاربري زبان عبراني، تا آنجايي پيش رفت كه تقاضاهايي مبني بر مبنا قرار گرفتن تورات براي قانون اساسي و بزرگداشت مراسم شابات بر اساس دين يهود مطرح گرديد.(6)
پيوريتانيزم نيز همانند يهوديت حامل فلسفهاي دنيا محور و نه آخرتگرا بود. اين آيين در قوام و قدرت گرفتن كاپيتاليزم نيز نقشي كليدي بازي كرد. اين مذهب هوادار يهود، ثروت را به عنوان يكي از شاخصهاي تعيين كننده تلقي نمود و از پيدايي و قدرت گرفتن بورژوازي كاپيتاليستي و شكلگيري رژيم پارلماني حمايت به عمل آورد. پيوريتانيزم همچنين به شكلگيري و نضج پروتستانيزم ليبرال نيز ياري رسانيده بود. وابستگي پيوريتانيزم به يهوديت در حدي بود كه از تمامي ديگر مذاهب پروتستان در اين رابطه پيشي گرفته بود. حقيقتاً هم پيوريتانيزم، يهوديگري انگليسي بود.
حاميان صهيونيسم
ويژگي پيوريتانيزم اين بود كه وابستگي به عهد عتيق را بيش از پروتستانيزم پيش برده و در عين حال كه (مذهبي) يهودي اما صفت Judaizer را كسب كرده بود.
پيوريتانيزم به ويژه قانون و قواعد توراتي را با دقت و وسواس به كار ميبست و به پاولس قديس نيز كه واضع آموزه مسيحي اسرائيل جديد بود بسيار علاقه نشان ميداد.(7)
پيوريتانها ضمن همسانانگاري خود با يهوديان ياد شده در تورات، براي خود هويت يهودي جديدي كسب كردند و نامهاي يهودي مثل ساموئل، آموس(8)، سارا و يا جوديت(9) بر فرزندان خود گذاردند.(10)
اينگونه علاقه نشان دادن پيوريتانها نسبت به تورات، بالطبع موجب حيرت زياد يهوديان نيز شده بود. با پذيرش كليت تورات، عدم پذيرش يهوديان به عنوان قوم برگزيده كه مرتب مورد تمجيد و ستايش تورات بود، امري غيرممكن مينمود.
پيوريتانها همچنين حمايتهاي «استراتژيكي» از يهوديان زمان خود به عمل ميآوردند. در آن زمان در انگلستان هيچ يهودي وجود نداشت. پادشاه انگلستان در قرن سيزدهم به اتهام «رباخواري و استثمار مردم» كليه يهوديان را از كشور خود اخراج نموده بود. اما يهوديان خواستار بازگشت به انگلستان بودند چرا كه در كتب مقدس آنها اين اصل وجود داشت كه قبل از آمدنب (حضرت) مسيح (ع)، آنها بايد در تمامي دنيا پخش ميشدند و پيوريتانها كه احترام فوقالعادهاي براي تورات قايل بودند، در راستاي تحقق اين پيشگويي تورات، از يهوديان به مثابه «قوم برگزيده» با هيجان و اخلاص حمايت به عمل ميآوردند.
پاول جانسون(11) در كتاب خود موسوم به «تاريخ يهود»(12) در راستاي حمايت و پشتيباني پيوريتانها از تحقق پروژه «زمينهسازي آمدن مسيح» و حمايت از يهوديان به عنوان مقدمه اين امر اينگونه سخن به ميان ميآورد:
در يكي از روزهاي سرمستي پيروزي سال 1649 كرامول از كلني استقرار يافته پيوريتانها در آمستردام نامهاي دريافت داشت. اين نامه از طرف مادر البنزر كاتريت(13) ارسال شده بود و كرامول را در رابطه با سرعت بخشيدن به بازگشت مجدد مسيح تحت فشار قرار داده بود. براساس پيشگويي كتاب مقدس براي تحقق اين امر ميبايست يهوديان در چهارگوشه دنيا پراكنده ميشدند. اما اين پيشگويي نميتوانست تحقق يابد چرا كه در انگليس هيچ گروه يهودي وجود نداشت.
بنا به اظهار الي برناوي(14) تاريخ نگار يهودي، پيوريتانها نه تنها در راستاي بازگشت يهوديان به انگلستان بلكه در جهت بازگشت و استقرار آنها در سرزمينهاي مقدس نيز اعلام آمادگي نموده بودند:
«قدرت گرفتن پيوريتانيزم موجب پديد آمدن ديدگاه جديدي نسبت به يهوديان گرديد. با توسعه و گسترش كالوينيزم، يهوديان مورد احترام و علاقه پيروان آن قرار گرفتند. چرا كه آناه بر مبناي تئولوژي پيوريتانيزم حافظان فرهنگ و زبان تورات بودند. براساس اعتقادات پيوريتانها قبل از بازگشت مجدد مسيح بايد يهوديان به سرزمينهاي مقدس باز ميگشتند.»(15) نويسنده ديگر يهودي، رجينا شريف(16) در كتاب خود با عنوان «صهيونيزم غيريهودي»(17) موضوع را چنين عنوان ميدارد:
«كارتريث رهبر كلني پيوريتانهاي آمستردام در نامه خود اين موضوع را نيز روشن نموده است:
دولت انگليس با شهروندان جديدش كه از هلند خواهند آمد اولين و بهترين كشوري خواهد بود كه فرزندان اسرائيل، دختران و پسران اسرائيل را با كشتي به سرزمينهاي موعود، سرزمينهاي ابراهيم، اسحق و يعقوب انتقال خواهد داد.»(18)
قولي كه در «حمايت از صهيونيزم» از سوي پيوريتانها داده شده بود حقيقتاً هم عملي گرديد. در قرن بيستم رهبران صهيونيزم كه براي تشكيل دولتي يهودي در فلسطين در جستجوي كمك و ياري بودند، بزرگترين حمايت و ياري را از «مسيحي- صهيونيستهاي» آينده و كليساهاي بنيادگراي پروتستان كه در اصل ادامه پيورتانها بودند دريافت داشتند. به اين ترتيب كه تصميم اتخاذ شده بر حمايت سياسي لورد بالفور از تشكيل يك دولت يهودي در فلسطين، بيش از آن كه يك برآورد سياسي باشد، مبتني بر باورها و اعتقاداتي بود كه بر مبناي آن سرزمينهاي مقدس از جانب خداوند در اختيار يهوديان گذاشته شده بود و به آنها تعلق داشت.(19)
يهوديان در نتيجه تأثير و نفوذ پيوريتانها مجدداً به انگلستان بازگشتند. كرامول ضمن دعوت از دوست بزرگ خود منشه بن اسرائيل(20)، خاخام آمستردام به انگليس، در سايه حمايت پيوريتانها در پارلمان انگليس پذيرفت كه يهوديان به انگلستان بازگردند. جماعت يهودي به انگلستان بازگشتند و در مدت زمان كوتاهي قدرت اقتصادي قابل توجهي را به دست آوردند و خاندان روچليد(21) نيز از ميان اين جماعت رشد كرد.
يهوديان انگليس همچنين سهم بزرگي از كمپاني استعماري هند شرقي انگليس(22) و مديريت آن را از آن خود نمودند.(23)
پاورقيها:
1.Calvinism, Universal Jewish Encyclopedia.
2.William Tyndale.
3.(Edited by) David L. Larson Puriten Effect in us Foreign Palicy, D. Can Nostr and Company, Inc, New York, 1966.
4.Judaizers.
5.Judaizing.
6.Encycolopedia Judaica, Vol.10, P. 398.
7.Karen Armestrong, Holy war, MacMillan London Limited, 1988, P .344.
8.Amos.
9.Judith.
10. همان منبع، صفحه 34.
11.Paul Johnson.
12.A History of Jews.
13.Elbenzer Cartright.
14.Eli Bernavi.
15.Eli Bernavi, A Historical Atlas of the Jewish People: From the time of the Patriarchs to the present, Hutchinson press, London, 1992, P .140.
16.Regina Sharif.
17.Non – Jewish Zionism.
18.Regina Sharif, Non-Jewish Zionsm, P .24.
19.Encyclopedia Judaica, Zionism, Vol.16, P .24.
20.Menesseh Ben Israel.
21.Rothschild.
22.British East India company.
23.Encyclopedia Judica, Vol.18, P .1356.
| 
