از زماني كه سرهنگ ولاديمير پوتين در اوايل سال ۲۰۰۰ به كاخ كرملين نقل مكان كرد، مردان ارتش و رؤساي اطلاعاتي يك نقش مسلط روزافزون در سياست هاي روسيه اعم از دولت مركزي و مناطق ايفا كرده اند.
در ابتدا برخي ازناظران اقدام پوتين در انتخاب دوستان اطلاعاتي سابقش به عنوان همكاران نزديك را اتفاقي قلمداد مي كردند. اما عده اي به تشديد اين پديده و سرازير شدن خيل عظيم ارتشيان روس به دستگاههاي دولتي اين كشور اعتراض كرده اند.
خانم اولگا كريشتانوسكايا، يك جامعه شناس و مؤلف يك پژوهش علمي تحقيقاتي تحت عنوان «نخبگان پوتين» هشدار داده «در ۳ سال گذشته تعداد زيادي از نيروهاي نظامي و اطلاعاتي به استخدام دستگاههاي دولتي درآمده اند.»
او هشدار داده كه «اين امر تغييرات عميقي را در ميان طبقه حاكم و اولويت هاي آنها ايجاد كرده است.»
بدون وجود يك شبكه سياسي از نيروهاي نزديك به پوتين، او نمي توانست ديدگاه خود را تحت عنوان «قدرت عمودي»- ساختار هرمي كه بايد مهر كرملين را بر تمام فعاليت هاي سراسر اين كشور گسترده داشته باشد، تحقق بخشد.
كريشنا نوسكايا گفته است «پوتين خودش پنج نفر را با خود به كرملين آورد و آنها نيز به نوبه خود هر كدام پنج نفر ديگر را آوردند و سپس هر يك از اين ۲۵ نفر افراد ديگري را آوردند. اين وضعيت همچون آثار سقوط يك بهمن بود كه هر لحظه بر حجم و گستره آن افزوده مي شد و ديگر رئيس جمهور هم قادر به كنترل آن نبود.»
تحقيق خانم كريشنانوسكايا نتيجه گرفته كه در دوران سلف پوتين، بوريس يلتسين «سيلوويكي»- اسم مستعاري كه روس ها به نيروهاي نظامي و امنيتي مي دهند- ۱۱ درصد از پست هاي مديريت عمومي روسيه را در اختيار داشتند اما در حال حاضر اين رقم به ۲۵ درصد مي رسد.
مردان نظامي و اطلاعاتي عمدتاً در حلقه هاي بالاتر قدرت متمركز هستند به طوري كه ۵۸ درصد كل اين حلقه ها را نشان مي دهند. همچنين سهم اين گروه در بين نخبگان منطقه اي و مؤسسه هاي بازرسي فدرال به ۳۰درصد بالغ مي شود. در وزارتخانه ها نيز بخش بيشتري از مناصب در اختيار «سيلوويكي» هاست.
نفوذ روبه رشد آنها موجب بيم شده است به طوري كه ميخائيل خودوركوفسكي، رئيس شركت نفتي يوكوس و ثروتمند ترين مرد روسيه نسبت به حركت مداوم به سمت يك حكومت نظامي از آن نوعي كه در قرن گذشته در آمريكاي لاتين پيدا مي شد، هشدار داده است.
خودوركوفسكي كه در انتخابات پارلماني دسامبر آينده از احزاب ليبرال و نه حركت ميانه رو طرفدار كرملين حمايت مي كند، از ماه گذشته در دام دادستان هايي كه درخصوص كارهاي غيرقانوني شركت نفتي يوكوس تحقيق مي كند گرفتار آمده است.
رسانه هاي روسيه اعلام كرده اند كه ويكتور ايوانف- يك عضو سابق كا.گ.ب و معاون كنوني كاركنان كرملين- و ايگور استشين كه گفته مي شود از نيروهاي عملياتي سابق كا.گ.ب در خارج شوروي بوده و اكنون رياست دبيرخانه كاخ كرملين را برعهده دارد، اين حمله را عليه خودوركوفسكي آغاز كرده اند.
پوتين خودش نيز قبول كرده كه «كسي كه يك زمان چكسيت بوده هميشه چكيست خواهد بود.» چكيست اشاره به واژه «چكا» است كه نام اصلي پليس سياسي شوروي سابق بوده است.
الكساندر گولتس، از هفته نامه «ازندنلي» گفته است «افراد سرويس هاي ويژه ايدئولوژي، منطق و ديدگاه خاص خود را دارند.»
كارشناسان متذكر شده اند كه بسياري از اعضاي سابق كا.گ.ب كه به تازگي به دستگاه دولتي روسيه پيوسته اند همگي «از يك نسل و بين ۴۰ تا ۵۰ ساله» هستند.
خانم كريشتانوسكايا در پژوهش خود تصريح كرده كه «عوامل امنيتي و نظامي كه توسط پوتين به عنوان رؤساي سازمان هاي دولتي منطقه اي و نمايندگان او برگزيده شده اند به نوعي در يك نظام سلسله مراتبي قرار گرفته اند كه مجبور به اطاعت هستند.»
در كنار جنگ چچن كه پوتين در سال ۱۹۹۹ در دوران نخست وزيري خود آغاز كرد، تعطيلي تدريجي كانال هاي تلويزيون خصوصي و افزايش فشار بر محافل تجاري از نتايج كوتاه مدت اين فلسفه مشترك است.
برخي از تحليلگران معتقدند درصورتي كه در انتخابات آينده پارلماني روسيه جناح كرملين اكثريت لازم را به دست آورد اين شرايط تخفيف خواهد يافت. با اين وجود عده اي ديگر نسبت به غلتيدن خطرناك به سوي «اقتدارگرايي جديد» كه مي توانددر صورت تحكيم قدرت نخبگان جديد خشن تر شود هشدار داده اند.
گولتس گفته است: «پوتين مي داند كه مردانش در همه احوال شايستگي پست هايي كه مي گيرند را ندارند، اما به هر حال آنها فاميل او هستند و بايد آنها را نگه دارد.»
يوگني ياسين، يك اقتصاددان ليبرال، اعلام كرده ماجراي شركت نفتي يوكوس مي تواند «يك نقطه عطف براي تبديل روسيه به يك دموكراسي واقعي يا تبديل آن به يك دولت پليسي باشد.»
جاسوسان سابق در كرملين
براساس گزارش روزنامه نووايا حدود ۶ هزار پست عالي در دولت مركزي يا مناطق روسيه اكنون در اختيار فارغ التحصيلان «لي يوبيانكا» قرار دارد. فهرست زير بخشي از معروفترين اين نام هاست:
- ولاديمير پوتين، رئيس جمهور فدراسيون روسيه، سرهنگ سابق سرويس امنيتي كا.گ.ب در عصر شوروي و رئيس سرويس اطلاعاتي اف.اس.بي (كا.گ. ب سابق) طي سال هاي ۱۹۹۸ تا ۱۹۹۹.
- ويكتور ايوانف، معاون رئيس كاركنان رياست جمهوري روسيه، معاون سابق رئيس سرويس امنيتي اف.اس.بي.
- ايگور سشين، رئيس دبيرخانه رياست جمهوري كه در گذشته در دوران شوروي به عنوان مترجم شركت تكنواكسپورت كه به طور سنتي براي پوشش كارهاي جاسوسي فعال بود كار كرده است.
- ولاديمير اوسيپوف، مدير پرسنلي نهاد رياست جمهوري و افسر سابق اف.اس. بي.
- مورات زيازيكف، رئيس جمهور اينگوش و يك ژنرال اف.اس.بي.
- ويكتور ماسلف، حاكم منطقه اسمونسك و افسر سابق اف.اس.بي.
- وياچسلاو سوتاگانف، معاون رئيس شوراي امنيتي و افسر سابق كا.گ.ب.
- وياچسلاو ترونيكف، معاون وزير امور خارجه و افسر سابق كا.گ.ب.
- آناتولي سافونوف، معاون وزير امور خارجه و افسر سابق كا.گ.ب.
- يوري دمين، معاون اول وزير دادگستري، بازرس سابق كا.گ.ب.
- الكساندر اليزارف، معاون وزير دادگستري، افسر سابق كا.گ.ب.
- ولاديمير كوزولف، معاون وزير اطلاعات، افسر سابق كا.گ.ب.
- ولاديمير ماكاروف، معاون اول وزير گمرك، افسر سابق كا.گ.ب.
- ويكتور چركسف، مقام كميته دولتي مبارزه با قاچاق مواد مخدر، بازرس سابق كا.گ.ب در لنينگراد، افسر سابق اف.اس.بي و معاون پوتين در حال حاضر.
دعوت همکاری با باشگاه