دسترسي به اينترنت، اکنون به بخش مهمي از فعاليت هاي روزمره بشر تبديل شده است. در اين شبکه گسترده با ميلياردها کاربر حرفه يي و غيرحرفه يي، هر موضوع يا مطلبي که فکرش را بکنيد يا در جست و جويش باشيد، به راحتي و به سرعت در اختيارتان قرار مي گيرد.

در واقع مي توان گفت تقريباً ديگر هيچ موضوعي در جهان اطراف ما نيست که در اينترنت وجود نداشته باشد. علاوه بر اين، تنوع و سرعت خدمات دهي سازمان ها و مراکز مختلف، با استفاده از يک اتصال ساده و ايستا، يکي ديگر از عوامل مهم در توجه روزافزون افراد به اين شبکه جهاني محسوب مي شود.

سودمندي افزايش ضريب نفوذ اينترنت در کشورها و تاثير آن بر شاخص هاي توسعه انساني و اجتماعي، بي شک حتي تلاش دولت ها و سازمان هاي بزرگ فعال در حوزه فناوري اطلاعات و ارتباطات را نيز در پي داشته تا با تسهيل دسترسي عمومي به شبکه جهاني وب، ميزان استفاده آنلاين از اطلاعات و خدمات را افزايش دهند و موجب صرفه جويي هاي فراوان در منابع، ظرفيت ها و هزينه هاي ملي شوند. با اين وجود، پرواضح است که در آينده يي نه چندان دور و در پي يک توفيق اجباري، شاهد دسترسي عمومي به شبکه جهاني وب خواهيم بود؛ شبکه يي که حتي عادي ترين و پايين ترين اقشار جوامع نيز سهمي در وسعت و گستردگي آن خواهند داشت.

سهم عمده يي از ميزان نفوذ اينترنت در جوامع، به کاربران شخصي و خانگي آن تعلق دارد. حتي در سنتي ترين جوامع موجود، اغلب خانواده ها اکنون وسايل ارتباطي جديد از جمله اينترنت را در جمع خود پذيرفته اند. در عين حال بسياري از خانواده هاي سنتي و محافظه کار نيز با اغماض به اين مساله مي نگرند؛ هرچند که به طور مشخص اينترنت را به عنوان يک وسيله اطلاعاتي و ارتباطي مانند تلويزيون يا راديو به عنوان عضوي از خانواده تحمل نمي کنند.

به هر ترتيب، مي توان گفت تمامي خانواده ها در اغلب نقاط جهان، از خانواده هاي بسته تا خانواده هاي منعطف و مدرن، بي شک به ارزش اينترنت پي برده اند و به کاربردهاي سودمند آن نيز معترفند؛ مطالب علمي و تخصصي، خدمات آنلاين و سريع، صرفه جويي در منابع و هزينه ها، تفريحات و سرگرمي هاي سالم، ارتقاي سطح دانش و بسياري از منافع ديگر با يک اتصال ساده به اين شبکه، براي کليه افراد خانواده و در هر سني قابل دسترسي است.

اما بايد اين نکته را نيز در نظر گرفت که اينترنت به همان اندازه که مفيد و سودمند است، منبع تهديد ها، خطرها و ريسک هاي گوناگون نيز محسوب مي شود. اين مساله به ويژه کودکان و نوجوانان را به علت آسيب پذيرتر بودن در معرض تهديد شديدتري قرار مي دهد و اتفاقاً اين بعد از اينترنت را بايد بدون هيچ گونه اغماضي در نظر گرفت.

متاسفانه طبق آمارهاي موجود، بسياري از والدين يا هيچ گونه نظارتي بر فعاليت هاي آنلاين فرزندان خود ندارند يا اين مساله را خيلي جدي نمي گيرند.

قابل توجه والدين بي احتياط

جديد ترين تحقيقات در خصوص وضعيت کودکان و نوجواناني که به شکل آنلاين مورد سوء استفاده و بهره کشي قرار گرفته يا در معرض مستقيم حمله و تهديد هاي اينترنتي واقع شده اند، نتايج اسفباري را نشان مي دهد.

افزايش تعداد کودکان سردرگم و روان پريش که از طريق مشاهده وب سايت هاي نامناسب و خشن به مشکلات روحي دچار شده اند، تعداد روزافزون وب سايت ها و پايگاه هاي غيراخلاقي که بهره کشي و سوء استفاده جنسي و جسمي از کودکان و نوجوانان را به شکل حرفه يي دنبال مي کنند و... همگي مويد اين مطلب است که فرزندان ما به شدت توسط فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطي ابداع شده توسط خود ما تهديد مي شوند.

راهکار موثر چيست

براي حذف يا دست کم کاهش تهديدها، صدمه ها و آسيب هاي وارده به کودکان و نوجوانان به علت دسترسي هاي نامناسب به اينترنت، سازمان ها و مراکز اصلي فعال در حوزه فناوري اطلاعات، اقدامات موثري را مانند جلوگيري از راه اندازي يا ادامه فعاليت پايگاه هاي غيراخلاقي و غيرقانوني، محدود کردن عملکرد جست وجو در وب براي برخي از کلمه ها يا عبارت ها و... انجام داده اند. اما هيچ کدام از آنها براي تضمين امنيت کودکان و نوجوانان در اينترنت کافي نبوده و در نهايت تا حد زيادي به راهکارهاي مکمل که معمولاً در طرف کاربر يا سمت سرويس گيرنده (Client-side) اجرا مي شوند، وابسته است.

در واقع مهم ترين و موثر ترين راهکار، استفاده از نرم افزارهاي امنيتي است که شامل سيستم کنترل والدين (Parental Control) باشند. اکنون بسياري از شرکت هاي امنيتي اين ابزار مهم مديريتي را در برخي از نرم افزارهاي حفاظتي خود گنجانده و در اختيار متقاضيان قرار مي دهند.

ابزار کنترل والدين، معمولاً قدرت بازدارندگي موثري در برابر تهديد ها و خطرهاي اينترنتي در اختيار دارند و خانواده ها مي توانند با تعريف و تنظيم گزينه هاي مختلف در اين ابزار، دسترسي فرزندان خود به محتويات اطلاعاتي تحت وب را کاملاً تحت کنترل و نظارت خود قرار دهند.

قابليت هايي چون انسداد صفحه ها و پايگاه هاي نامناسب و خشونت آميز به شکل بالفعل يا بالقوه، نظارت و کنترل فايل ها و اطلاعات رد و بدل شده به شکل آنلاين، آگاهي از پايگاه ها و مراکز مورد بازديد فرزندان و نيز کليه آدرس هاي در دسترس آنها و همچنين قابليت تعريف زمان و مدت دقيق دسترسي کودکان و نوجوانان به اينترنت در يک جدول زماني قابل تنظيم توسط خانواده ها، از ويژگي هاي معمول سيستم هاي کنترل والدين محسوب مي شود. به عنوان نمونه يي از نرم افزارهاي امنيتي شامل اين سيستم، مي توان به نسخه هاي مختلف برنامه Internet Security محصول شرکت پاندا اشاره کرد.

صرف نظر از اقدامات، فناوري ها و ابزار حفاظتي مبتني بر برنامه هاي کاربردي و وب، مطمئناً نقش آموزش، دادن آگاهي صحيح به فرزندان و نيز مسووليت بخشي به آنها در خصوص برخورد با خطرها و ريسک هاي امنيتي در اينترنت غيرقابل انکار است.

اين مساله با افزايش آگاهي و درک صحيح کودکان و نوجوانان و کاهش آسيب پذيري شديد آنها در محيط بيکران وب، قطعاً براي آنها تاثيري بيش از قطع دسترسي و ممنوعيت استفاده از اينترنت به ارمغان خواهد آورد.