نماز در اسلام محمدي حقيقتي جامع و واقعيتي كامل است كه در پرتو آن انسان به آداب الهي مودب مي‌شود و طريق رشد و كمال و عرفان و طريقت و عشق و حقيقت را مي‌پيمايد.

نماز در آيين محمد(ص) بال پرقدرتي است كه اگر با شرايط مخصوص به خودش انجام بگيرد، انسان را تا مقام قرب و وصال محبوب ابدي و معشوق سرمدي پرواز مي‌دهد.

نماز اسلام محمدي سراپا آداب الهي و مسائل تربيتي و حقايق ملكوتي و واقعيات آسماني است. با چنين نمازي است كه انسان به معراج و درياي نور سرمدي متصل مي‌شود.

چنانكه در روايات معتبر از قول ائمه اطهار(ع) آمده است: رسول الهي فرمود: زماني كه عبد به نمازهاي واجب برخيزد و با قلب و گوش و چشم به سوي حضرت حق رود، پس از پايان نماز از گناهانش همچون روز ولادت از مادر بيرون رفته است.

در روايت ديگري آمده است: چون عبد به نماز برخيزد، حجاب بين او وحق برداشته مي‌شود و حضرت محبوب با وجه كريم با او روبرو مي‌گردد. ملائكه از دو طرفش تا انتهاي آسمان صف بسته و با او نماز مي‌گزارند و دعايش را آمين مي‌گويند و تمام جوارح و اعضاي بدن و هرآنچه در اطراف اوست تسبيح مي‌گويند.

از رسول خدا (ص) روايت شده است: چون عبد رو به قبله كند از براي نماز به اخلاص تمام و نيت كند و بگويد: "الله اكبر"، بيرون آيد از گناه چنانكه از مادر زاده شده و چون بگويد: "اعوذ بالله من الشيطان الرجيم" به هر تار مويي كه بر تن او باشد خداي تعالي ثواب يك سال عبادت در ديوان اعمال او نويسد، و چون فاتحه و سوره بخواند چنان بود كه يك حج و عمره بجا آورده، و چون ركوع كند و تسبيح بگويد چنان باشد كه به وزن خود زر سرخ صدقه داده باشد و همانند آن است كه تمام كتاب‌هاي خدا را خوانده باشد و چون بگويد: "سمع الله لمن حمده" خداوند مهربان به نظر رحمت به وي نگاه كند، و چون سجده كند و تسبيح گويد حضرت حق ثواب پيامبران روزي او نمايد، و چون تشهد گويد خداوند او را ثواب صابران دهد، و چون سلام دهد و فارغ شود خداي كريم درهاي بهشت را به روي او باز كند پس، از هر دري كه بخواهد، بي حساب وارد رضوان حق مي‌شود. "

در آيات قرآن مجيد به شخص رسول اسلام امر به نماز شده كه اين امر واجب و لازم متوجه تمام مردان و زنان و امت هم هست. "نماز را در دو طرف روز و نيز در ساعت تاريكي شب به پادار، كه البته خوبي‌هاي شما زشتي و بدكاريتان را نابود مي‌سازد. اين حقيقت يادآوري است براي يادكنندگان. "

و در آيه‌اي ديگر آمده است: نماز را اول زوال آفتاب تا نيمه شب بجا آر، و نماز صبح را نيز بجاي آر كه آن نماز به حقيقت مشهود نظر فرشتگان شب و روز است.

قرآن مجيد به رسول اكرم(ص) دستور مي‌دهد كه اهل بيت خود را به‌نماز امر كن و بر اين مسئله استقامت نما: تو اهل بيت خود را به نماز امر كن و بر اين حقيقت صبور و شكيبا باش. ما از تو روزي كسي را نمي‌طلبيم، بلكه به تو و ديگران روزي مي‌دهيم، و عاقبت نيكو مخصوص پرهيزكاري و تقواست. " رسول خدا (ص) نيز درخصوص توجه قلبي به نماز مي‌فرمايد: "نماز خود را ضايع مكنيد كه ضايع‌كننده نماز با قارون و هامان محشور مي‌شود و بر خداوند لازم است او را همراه منافقان به آتش وارد كند.

امام صادق (ع) از رسول خدا (ص) روايت مي‌فرمايد كه: "از من نيست آن كه نماز را سبك بشمارد، و الله سبك شمارنده نماز كنار كوثر بر من وارد نمي شود. "

علاوه براين، در روايت بسيار مهمي از رسول خدا(ص) روايت شده كه فرمود:

روزي امين وحي براي اداي وحي به نزد من آمد. هنوز آنچه را كه بايد بر من بخواند تمامش را نخوانده بود كه ناگهان آوازي سخت و صدايي هولناك برآمد.

وضع فرشته وحي تغيير كرد، پرسيدم: اين چه آوازي بود؟ گفت: اي محمد! خداي تعالي در دوزخ چاهي قرار داده، سنگ سياهي در آن انداختند، اكنون پس از ‪ ۱۳هزار سال آن سنگ به زمين آن چاه رسيد. پرسيدم: آن چاه جايگاه چه كساني است؟ گفت: از آن بي‌نمازان و شرابخواران."

در اسرار الصلوه روايتي از رسول خدا (ص) نقل شده كه مي‌فرمايد: "هر كه نماز را ترك كند خداي تعالي او را به ‪ ۱۵عقوبت مبتلا كند: شش عقوبت در دنيا و سه عقوبت نزديك مرگ و سه در قبر و سه در قيامت.

اما شش عقوبت در زمان حيات: بي‌آبرو شود، بركت از مالش برود، عمر و ثروتش زياد نگردد، خيراتش قبول حق نشود، دعايش مستجاب نگردد ودعاي شايستگان نصيب وي نشود.

اما سه بلايي كه نزديك وفات به او مي‌رسد: سكرات مرگ بر او شديد شود، گرسنه از دنيا برود، تشنگي از او رفع نشود.

اما سه عقوبتي كه در قبر به وي رسد: با درد و غم قرين باشد، در تاريكي محض بسر برد و تا قيامت در عذاب باشد.

اما سه عقوبتي كه در قيامت به او رسد: حساب بر وي دشوار شود، خداوند دشمن وي گردد و به او نظر رحمت نيندازد و او را عذاب دردناك رسد و از قبر همچون حيوان به قيامت وارد گردد و سپس با ذلت و خواري رهسپار دوزخ شود.

رسول خدا (ص) فرمود: "آن كه نماز ندارد ايمان ندارد."

رسول خدا (ص) در جاي ديگر مي‌فرمايد: "به حقيقت كه تارك نماز بوي بهشت را استشمام نكند."

از امام باقر (ع) روايت شده كه ايشان فرمودند: "رسول خدا (ص) با گروهي در مسجد نشسته بودند، مردي وارد مسجد شد و ركوع و سجود نمازش را ناتمام بجاي آورد، به‌نحوي كه وضع ركوع و سجودش نماز را از حيثيت نماز مي‌انداخت.

رسول خدا فرمود: نوك زد مانند نوك زدن كلاغ (كنايه از اينكه نمازش را عجيب با عجله خواند آن چنان كه گويي نماز نبود)، چنان كه مرد با چنين نمازي بميرد با دين من نمرده است.

امام صادق از حضرت باقر (ع) از جابر از رسول خدا (ص) روايت مي‌كند كه "بين كفر و ايمان جز ترك نماز چيزي نيست."