مقاله «نوآوریهای ابنسينا در علمالنفس»، نوشته «سيدمحمدعلی ديباجی»، استاديار دانشگاه تهران، در شماره 29 فصلنامه علمی ـ پژوهشی «فلسفی ـ كلامی» دانشگاه قم، منتشر شده است.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، نگرش ارسطو به نفس و بدن بر ديدگاه او درباره اجسام؛ يعنی ماده و صورت مبتنی است.
اما ابنسينا، حركت، تغذيه، تخيل و تعقل را كه انواع حيات هستند، از اعمال نفس بر میشمرد تا تفاوت آن را با ديگر صورتها بيان كند.
ابنسينا به مسأله مادی يا مادی نبودن نفس و نسبت آن با جسم، بقا يا فنای نفس پس از بدن متفاوت نگاه میكند. در حقيقت، شيخالرئيس علم النفس را از نو، بر پايههای متفاوت با ديدگاه ارسطو، بنيان نهاد و تدوين كرد.
نوآوریهای ابنسينا در مباحثی چون اثبات وجود نفس، ماهيت ذهن، ادراكات حسی، حسن باطن، قوای عقلی، تعامل نفس و بدن، نسبت عقل فعال با عقل انسانی، مسائل فراوان علم نبوات و رابطه آنها با ماهيت و كاركرد نفس و دهها مسأله ديگر، باعث شد تا او نفسشناسی را جدا از مجموعه علوم طبيعيات به طور مستقل مطالعه كند.
ارسطو ظاهرا نخستين كسی بوده كه شاخهای از دانشهای فلسفی را با عنوان نفسشناسی مطرح كرده و به طور مفصل و مستقل اين دانش را تدوين كرده است.
اما با شواهد فراوانی میتوان گفت كه ابنسينا، بار ديگر اين علم را با عنوان علمالنفس تدوين كرد و اساس ديگری برای آن بنيان كرد. علمالنفس ابنسينا علیرغم اشتراكات بسيار با نفسشناسی ارسطو، از بنياد با آن متفاوت است.
شماره اول (سال هشتم) فصلنامه علمی ـ پژوهشی «پژوهشهای فلسفی – كلامی» به صاحب امتيازی دانشگاه قم و مدير مسئولی دكتر «محمد ذبيحی» و سردبيری دكتر «محسن جوادی» به بازار علم و انديشه عرضه شده است.
