تاريخ صفحات زيادي به خود ديده، برگهاي زيادي در آن رقم خورده ، قهرمانان زيادي در تاريخ آمد و شد دارند.

اما عاشورا در تاريخ اسلام برگ جاويداني است كه قهرمان آن ، خود، تاريخ ساز عالم است.

واقعه عاشورا در سال 61 هجري و شهادت امام حسين عليه اسلام و يارانش از يكسو، به اسارت رفتن حضرت زينب سلام الله و فرزندان و خانواده و ياران آن امام رشيد تا هميشه تاريخ در قلب عالم سنگيني و حزن ابدي دارد اما حزن بدون تفكر و عبرت از بزرگترين واقعه بشري، ظرفيت انديشه و تفكر را در جهان براي هميشه خالي خواهد ساخت.

"تاملاس توندن" هندي كه زماني رئيس كنگره ملي هندوستان بود نهضت قهرمان كربلا را سبب تعالي عرصه فكر و انديشه مي داند و مي گويد : "اين فداكاريهاي عالي از قبيل شهادت امام حسين (ع) سطح فكر بشريت را ارتقا بخشيده است و خاطره آن شايسته است هميشه باقي بماند و يادآوري شود":.

گويند تاريخ را مردان بزرگ مي سازند اما واقعيت اين است حسين (ع ) تاريخ را براي همه بشريت رقم زد و صفحات آنرا براي ابنا بشر باز گذارد تا فارغ از زمان و مكان خود بداند اگر شوري هست در خاك كوچك و گلگون نينوا است ، و اگر هنوز دلي بيدار، گامي استوار ، راهي روشن، ندايي رسا، قلبي عاشق، چشماني نگران، د ستاني بخشنده، ياراني وفادار، بازآمدگاني خسته، در سراسر عالم وجود دارند ، شايد نشاني از خيمه هاي عاشورا را با خود دارند.

"عبدالرحمن شرقاوي" نويسنده معروف مصري با همين نگرش مي گويد : "امام حسين ع شهيد راه دين و آزادگي است ، نه تنها شيعه بايد به نام حسين به بالد بلكه تمام آزادمردان دنيا به اين نام شريف افتخار كنند. "

عاشورا محملي است مالامال از آموزه و پندهاي عملي و اخلاقي، براي بشري كه دو ويژگي عمده آن نسيان و غرور است.

اين نهضت پرشور آنچنان در عمق و مركز انديشه بشري قرار گرفته كه حتي پس از صدها سال از وقوع آن "عنصر تفكر ناب" در ميان متفكران ، انديشمندان ، جامعه سازان، رهبران ديني، سياسي و اجتماعي، هنردمندان، و بسياري از فرهيخته گان علم و ادب در سراسر دنيا را بسان خورشيدي راهنماي جاوداني است.

اكنون نام و آرمان حسين ع به سبب بي شمار فضيليت ايشان از حيطه جغرافيايي محدود و محاصره شده كربلا در عاشوراي سال 61 هجري قمري بسيار فراتر رفته ، آينده اي كه پسر معاويه و يارانش بسيار حقيرتر از ديدن آن بودند.

در گوشه گوشه جهان و از هر كيش و آئيني دستي نيست كه از آسمان عرفان انديشه، عمل، اخلاق، و راه حسين ستاره اي برنگرفته باشد و دلي نيست كه با شهابي از سپهر عاشورا دلارام نگرفته باشد.

"انطون بارا" نمونه اي از خيل انديشمندان معاصر است كه در اين مسير گام برداشته. اين متفكر محقق، و نويسنده معاصر سوري مسيحي پس از تحقيق در باره نهضت عاشورا كتاب "الحسين(ع) في الفكر المسيحي" را تاليف و با تواضع علمي و ادبي به آستان شهيد كربلا تقديم كرده و از ايشان تحت عنوان "الامام الحسين(ع) نور بلاحدود" ياد مي كند.

اين كتاب كه در سال 1978 توسط وي تاليف شد تا سال گذشته از چاپ چهارم گذشت و تا كنون به بسياري از زبانهاي مختلف دنيا تر جمه و چاپ شده است.

"بارا" در اين كتاب مكرر به مقايسه شخصيت حضرت امام حسين( ع) و عيسي بن مريم (ع )ديدگاه ها سلوك زندگي، اعتقادات و سخنان ايشان پرداخته است.

 از بارا نقل شده كه: " حماسه حسين ع تنها مختص به شيعه و سني و مسلمانان نيست بلكه متعلق به هر مومني است چنانكه در حديثي آمده است "ان لقتل الحسين حراره في قلوب المومنين لاتبرد ابدا" در اين حديث نگفته في قلب المسلمين بلكه هر انسان آزاده كه به راه و رسم حسين ايمان دارد را شامل مي شود. لذا جهانيان و انديشمندان وقتي از سيره حسين آگاه مي شوند شيفته آن مي گردند. همانطور كه شيفته راه و مسلك علي ابن ابيطالب( ع) شده اند. "

از اين نويسنده با ذوق مسيحي علاوه برآثار مكتوبش ‘ اظهارات متعددي كه بيانگر ابراز عشق و ادب و لطف به ساحت امام عاشوراست زياد به جاي مانده است كه " حسين گوهرجاودان ، گوهر اديان " و" حسين عليه ا لسلام درقلب من است"و " يك مسيحي شيعه ام " از آن جمله اند.

درتاريخ 200 سال اخير شبه جزيره هند نيزمردان متعددي "تاريخ ساز" سرزمين خود شدند كه به زعم بسياري ازآنها، آموزه هاي مكتب عاشورا در حركت سياسي اجتماعي آنها بسيار تاثير گذار بوده است.

"مهاتما گاندي" پدر و رهبر استقلال هند كه مبارزاتش با استعمارگران انگليسي در قرن 20 ميلادي تاريخ اين كشور را دگرگون كرد ، جان مايه حركت خود در راه آزادي و استقلال مردم هند از زير بار استعمار انگليس را "تفكر و تدبر و عبرت آموزي" از نهضت عاشورا مي داند.

گاندي قهرمان ملي هند در مسير مبارزه با پير استعمار انگليس براي رهايي سرزمينش در باره قهرمان جاويد كربلا مي گويد : "من زندگي امام حسين (ع) آن شهيد بزرگ اسلام را به دقت خواندم و توجه كافي به صفحات كربلا نموده ام و بر من روشن است كه اگر هندوستان بخواهد پيروز گردد بايد از امام حسين (ع) سرمشق گيرد. "

"گاندي" پس از پيروزي ملتش و استقلال هند در سال 1947 از سلطه بريتانيا مي گويد: " من براي مردم هند چيز تازه اي نياوردم فقط نتيجه اي را كه از مطالب و تحقيقات در باره تاريخ زندگي قهرمان كربلا به دست آورده ام، ارمغان ملت هند كردم. "

محمد علي جناح نخستين رهبر و لياقت علي خان نخست وزر پاكستان نيز برنهضت عاشورا مداقه داشتند.

"محمدعلي جناح "رهبر پاكستان دراين زمينه مي گويد: بهترين درسي كه از تراژدي كربلا مي گيريم اين است كه حسين و يارانش ايمان استوار به خدا داشتند. آنها با عمل خود روشن كردند كه تفوق عددي درجايي كه حق با باطل روبرو مي شود اهميت ندارد و پيروزي حسين با وجود اقليتي كه داشت باعث شگفتي من است.

"لياقت علي خان" اولين نخست وزير پاكستان در دوره محمد علي جناح نيزاز عبرتهاي عاشورا اينگونه مي گويد: اين روز محرم(عاشورا) ، براي مسلمانان سراسر جهان معني بزرگي دارد ، دراين روز يكي از حزن آور ترين وقايع اسلام اتفاق افتاد ، شهادت حضرت امام حسين (ع) درعين حزن، نشانه فتح نهايي روح واقع اسلامي بود، زيرا تسليم كامل به اراده الهي به شمار مي رفت. اين درس به ما مي آموزد كه مشكلات و خطرها هرچه باشد ، نبايستي پروا كنيم و ازحق و عدالت منحرف شويم.

صاحب نظران از نهضت عاشورا در ابعاد مختلف استفاده كرده اند، دسته اي اين نهضت را ازمنظر نظريات جامعه شناختي ، برخي در انگاره هاي اسطوره پردازي ، برخي به كاربردهاي ديني ، عده اي از ديدگاه عقل و عرفان و اخلاق و جمعي از منظر بررسي نظريات سياسي و اجتماعي بدان وارد شده اند.

به هر روي تجميع ديدگاههاي متفاوت متفكران جهان ا از نهضت عاشورا نشان مي دهد كه انديشه ، سلوك ، كنش و منش امام حسين (ع) و قيام عاشوراي آن امام شهيد سندي ابدي ، واقعي و منشور نمونه " تفكر و حيات انساني" درابعاد مختلف است.