تفسيرهای سكولار از دين حتی هنگامی‌كه با رويكرد مثبت حضور آن‌را مفيد و يا دارای كاركرد اجتماعی و يا روانی مثبت می‌دانند، به لحاظ منطقی با تقليل ساحت متعالی قدسی به عالم طبيعت، به نفی و انكار حقيقت دينی منجر می‌شوند.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، متن فوق بخشی از مقاله «رنسانس دينی» است كه توسط حجت‌الاسلام‌ و المسلمين «حميد پارسانيا» نوشته شده و در آخرين شماره نشريه پگاه حوزه (شماره 227، 18 اسفند‌‌‌ماه 1386) آمده است.

اين مقاله ادامه مقاله‌ای است كه با همين ‌نام در شماره قبلی اين نشريه (شماره 226، 4 اسفند‌‌‌ماه 1386) چاپ شده است. وی در قسمت قبلی در محور‌های پرسش از مدرنيته، افول سكولاريزم، رويكرد تاريخی، هويت مدرنيته و سكولاريزم و دين به بررسی رابطه مدرنيسم و دين پرداخت و معتقد بود سكولاريزم به دليل عمق و گستردگی‌ای كه دارد، اغلب درست معنا نمی‌شود و در بسياری از موارد برخی از مصاديق آن به‌ عنوان معنای آن در نظر گرفته می‌شوند، مانند تعريف آن به جدايی دين از سياست.

اين محقق و استاد دانشگاه می‌گويد: سكولاريزم در عرصه‌ها و سطوح مختلف فرهنگی و اجتماعی صور گوناگون و متنوعی دارد و نبايد آن‌را به يك صورت خاص مقيد كرد و از ديگر صور آن غفلت كرد. دين، معنويت و نگاه قدسی به هستی نيز كه در قبال سكولاريزم است، سطوح مختلف و صورت‌های متفاوتی دارد. طرح صورت‌های مختلف ظرفيت‌های متنوع بروز و ظهور فرهنگی و اجتماعی معنويت و دين را نشان می‌دهد. تصميم‌گيری با گزينش نسبت به هر يك از صور روش و منطق ويژه خود را طلب می‌كند.

وی در اين مقاله به دنبال داوری درباره يكی از صور معنوی و يا سكولار نبوده و تنها به صور مختلفی كه در سطوح گوناگون فرهنگی و اجتماعی، هر يك از دو مبنا می‌توانند داشته باشند، اشاره می‌كند.

هستی‌شناسی دينی، عقلانيت و علم، انديشه‌های سياسی، عملكرد و مدارای اجتماعی، دنيا و زندگی طبيعی؛ عرصه‌ها و سطوحی است كه نگاه معنوی و دينی در آن‌ها قابل پی‌گيری است و نويسنده در بخش‌های مختلف اين مقاله آن‌ها را بررسی می‌كند.

وی در بررسی مفهوم هستی‌شناسی دينی می‌نويسد: خصوصيت مشترك نگاه‌های دينی، منحصر‌ ندانستن هستی به عالم طبيعت و محدود نكردن وجود به موجودی مادی و اين‌جهانی و باور به ساحت‌های برتر و متعالی وجود است. مفهوم قداست، مفهومی است كه ناظر به نزاهت و برتری كمالات مربوط به وجودی است كه فراتر از موجود مادی است، كمالاتی كه محدوديت‌های كمالات دنيوی را ندارند و وجودی كه گونه‌ای از احاطه و شمول را نيز نسبت به اين عالم داراست. نگاه‌های معنوی در يك تقسيم‌بندی اولی به دو گونه توحيدی و مشركانه يا اساطيری تقسيم می‌شوند.

همان‌گونه كه سكولاريزم با اصل قرار دادن زندگی دنيوی و اين جهانی در چگونگی برخورد با هستی قدسی و يا دين صورت‌های مختلفی را به خود می‌گيرد، دين نيز با اصل قرار دادن هستی معنوی و عالم ملكوت در مواجهه با دنيا صورت‌های مختلفی می‌تواند داشته باشد

وی معتقد است نگاه دينی و قدسی در بعد معرفت‌شناختی صور مختلفی دارد، ولی جهت مشترك در نگاه‌های معنوی و قدسی توجه و بهره‌گيری از معرفت شهودی و باطنی است و اين جهت ايجابی در نقطه مقابل جهت سلبی معرفت‌شناسی‌های سكولار قرار می‌گيرد. رويكرد معنوی و قدسی به عالم صور گوناگونی را در قبال عقلانيت، شكاكيت و مانند آن دارد. صور مشركانه و اساطيری اغلب رويكرد منفی با سطوح مختلف عقلانيت دارند. صورت اساطيری دين حتی به عقلانيت ابزاری نيز رويكردی مثبت ندارند. در فرهنگ‌های اساطيری از دانش‌هايی چون سحر و كهانت و مانند آن برای تسلط بر طبيعت استفاده می‌شود. نگاه‌های توحيدی نيز وضعيت مشابه و يكسان در قبال عقلانيت ندارند.

وی در بخش دين و دنيا می‌نويسد: همان‌گونه كه سكولاريزم با اصل قرار دادن زندگی دنيوی و اين جهانی در چگونگی برخورد با هستی قدسی و يا دين صورت‌های مختلفی را به خود می‌گيرد، دين نيز با اصل قرار دادن هستی معنوی و عالم ملكوت در مواجهه با دنيا صورت‌های مختلفی می‌تواند داشته باشد. برخی از رويكردهای معنوی برخوردی زاهدانه نسبت به دنيا دارند و وصول به سعادت معنوی را جز با برخورد منفی نسبت به دنيا ممكن نمی‌دانند. اين رويكرد در تعاليم حركت‌های معنوی غنوصی پيشينه دارد و در بخش‌هايی از فرهنگ مسيحيت نيز حضور داشته است.

هفته‌نامه پگاه حوزه به صاحب‌امتيازی دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه قم و مديرمسئولی و سردبيری «سيد‌عباس صالحی» و با همكاری شورای سياست‌گذاری متشكل از «عبدالرضا ايزدپناه»، «احمد ترابی»، «سيد‌عباس صالحی» منتشر می‌شود و به بهای 1500 ريال در اختيار علاقه‌مندان قرار می‌گيرد.