"پاول كندى" مورخ معروف آمريكايى در اجلاس "دانش جهان" كه از تاريخ ۱۲-۱۰ ماه اكتبر سال جارى در "سئول" (پايتخت كره جنوبى ) برگزار شد، هشدار داد: جايگاه آمريكا به عنوان قدرت بلامنازع جهان در حال افول است.

وى ضمن تشبيه قدرتهاى پويا به تخته شطرنج گفت: چنانكه آمريكا به چالشهاى قريب الوقوع پيرامون جايگاه مسلط جهانى خود توجه نكند، با ريسك به كنار گذاشته شدنش روبرو خواهدشد.

امروزه، آمريكا در سه جبهه درگير است؛ عملياتهاى تروريستى كه امنيت آن را به خطر مى اندازد، رقابتهاى شديد اقتصادى كه با آن روبرو است و افول قدرت فرهنگى از جايگاه كنونى . به احتمال زياد، آمريكا به عنوان ابرقدرت بدون رقيب جهان با ظهور رقباى اقتصادى جديد به ويژه در آسيا بر روى صفحه شطرنج بازيهاى جهان ، درحال افول است."آسيا يكى از نگرانيهاى حيرت آور است كه "چالشهاى نظامى و اقتصادى جدى براى آمريكا به نمايش گذاشته است. چين و هند هر دو در سالهاى اخير افزايش توليدات داخلى را تجربه كرده اند و مى خواهند دسترسى ناوگانهاى آمريكا به درياهاى آسيا رامحدود كنند.

براساس پيش بينى "گلدمن ساچ" پيرامون وضعيت اقتصادى درازمدت جهان ، چين تا سال ۲۰۵۰ اولين قدرت اقتصادى جهان و آمريكا دوم و هند سوم خواهد بود. چين، بزرگترين صادركننده كالا در جهان است. شركتهاى آمريكايى ، كالاهاى چينى و هندى را مصرف و براى استفاده از خدمات ارزانتر از نيروى كار هند استفاده مى كنند.

پاول كندى ، كارشناس مشهور "امپراتوران بزرگ" معتقد است كه قدرت امپراتوران به سه چيز است ؛ توان نظامى ، بهره ورى اقتصادى و قابليتهاى سياسى. كتاب وى تحت عنوان "ظهور و سقوط امپراتوران از قرن پانزدهم تا بيست و يكم" موضوع اختلاف برانگيزى بوده كه مورد توجه رهبران جهان و صاحبان قدرتهاى مركزى قرار گرفته است.

ارزيابى منتقدانه وى از كشور خود (آمريكا) ، هشت سال پس از انتشار كتاب "ظهور و سقوط امپراتوريهاى بزرگ" توجه مشتاقان زيادى را به خود جلب كرده است.

وى مى گويد: آمريكا از نظر نظامى "گستردگى امپراتورى" را دارد، ولى بدون تطبيق آن با نيازها و اولويتهاى ملى خود دراين زمينه، هزينه مى كند.

بين تعهدات بين المللى آمريكا و عمليات نيروهاى نظامى آن در اجراى اين تعهدات، عدم توازن در حال گسترشى وجود دارد كه نمونه آن استقرار نيروهاى نظامى آمريكا در عراق، افغانستان، آلمان و هائيتى است . به همين خاطر است كه على رغم برخوردارى از بالاترين رقم بودجه دفاعى در جهان كه معادل بودجه دفاعى ۱۹۱ كشور جهان است، هنوز هم اين كشور در معرض تروريسم قرار دارد. چون با گسترش هرچه بيشتر قدرت نظامى ، گروههاى تروريستى به جاى مقابله با ارتش منظم، به هدفهاى آسانترى همچون افراد غيرنظامى و سفارتخانه ها حمله خواهند كرد.

چالشهاى نظامى : مهم است مشخص شود كه براى قدرت استراتژيك آمريكا چه مناطقى از جهان از اهميت برخوردار است. درحال حاضر ، "مواردى وجود دارد كه در اولويت منافع آمريكا نيست و بايد در سطح آژانسهاى بين المللى با آنان برخورد شود."در مورد جابه جايى نيروهاى آمريكايى مستقر در كره جنوبى لازم است "برنامه دقيق و حساب شده" به جاى تخليه كامل درنظر گرفته شود، آن هم پس از تأييد نهايى بازرسى موفقيت آميز تسليحات هسته اى كره شمالى.

چالشها در جبهه اقتصادى : اتحاديه اروپا و كشورهاى برزيل ، روسيه ، هند و چين به عنوان حريفهاى جديدى كه هم به صورت گروهى و هم به گونه فردى، قدرت اقتصادى آمريكا را كه از هزينه هاى زياد نظامى و كسرى بودجه فدرالى رنج مى برد، تهديد مى كنند. اروپا كه به عنوان يك قدرت متحد و بلوك واحد اقتصادى عمل مى كند، قادر است با استفاده از توانايى هاى خود، قدرت اقتصادى آمريكا را مورد آزمايش قرار دهد. وادار كردن شركت "مايكروسافت " به پرداخت ۶۵۰ميليون دلار جريمه و تهديد واشنگتن به افزايش ماليات بر كالاهاى صادراتى آمريكا پس از بستن ماليات بيشتر به آهن وارداتى ازسوى اروپا توسط آمريكا، نمونه هايى ازتوانمنديهاى اتحاديه اروپا به شمار مى روند.

ايالات متحده آمريكا درچهارسال گذشته به دليل جنگ عراق، افغانستان و امدادرسانى به توفان زدگان "كاترينا، با كسرى بودجه زيادى مواجه بوده است كه بزرگترين كسرى بودجه جهان محسوب مى شود. درحالى كه دولت فدرال، ارقام هزينه هاى جنگ عراق و افغانستان را از ليست كسرى بودجه خود حذف كرده است.

چالشهاى فرهنگى: آمريكا كه زمانى با جينهاى آبى و "ام تى وى" و شركتهاى بين المللى خود، دنيا را تحت تأثير قرارداده بود، درحال حاضر، قدرت نرم افزارى فرهنگى را ازدست داده است. تصاوير پخش شده از جنگ عراق و افغانستان و نحوه كمك رسانى به افرادى كه در توفان كاترينا گرفتار شده بودند، دليل افول آشكار از آن موقعيت است.ميزان مقبوليت سياست آمريكا به پايين ترين سطح خود رسيده است. نظرسنجى بنياد "پيو" كه يك مؤسسه آمارى بين المللى است، بيانگر اين پسرفت مقبوليت و مشروعيت است.

پاول كندى، براى بازسازى چهره تخريب شده بين المللى ايالات متحده آمريكا، براهميت فعاليتهاى عملى اين كشور تأكيدمى كند و مى گويد: اتخاذ "سياست تضمينى" كه به متحدين تضمين دهد كه از قدرت خود سوءاستفاده نمى كند و دركنار آن ايجاد سازمانهاى بين المللى و ابزارهايى كه بتواند قدرت آمريكا را حفظ كند، تنها راه برون رفت از اين وضعيت است.

وى گفت: اگر او سياستگذار در صحنه سياسى آمريكا بود، تلاش مى كرد بدون سروصدا كاركند و به ديگر كشورها بفهماند كه مى خواهد با همكارى ديگران و به صورت چندجانبه اقدام نمايد و به عبارت ديگر "بازى تيمى" انجام دهد.

البته اين امر مستلزم اين است كه رويكردهاى منفى خود در قبال قراردادهاى بين المللى همچون بايكوت پروتكل كيوتو و دادگاه جنايتكاران بين المللى را تغييردهد.

* پاول كندى: نويسنده اى توانا و صاحب كتابها و مقالات متعددى ازجمله كتاب پرسروصداى "ظهور و سقوط امپراتوران" و "آمادگى براى قرن بيست و يكم" است و درحال حاضر به عنوان استاد رشته تاريخ در دانشگاه ييل آمريكا تدريس مى كند و به دليل ديدگاهش پيرامون افول هژمونى آمريكا، از وى به عنوان واپسگرا (declinist) نام برده مى شود.

منبع: كوريا هرالد