حكومت ها براى اين شكل مى گيرند كه نيازهاى قاطبه اهالى يك كشور را تامين مى كنند. جدا از اينكه ساختارهاى قدرت در جغرافياهاى متفاوت چه توجيه ارزشى را براى شكل گيرى و تداوم خود مطرح مى كنند، اين نگاه جهانشمول حاكم است كه خاستگاه حكومت ها مردم هستند. اين به معناى هويت بخشى مادى به ساختار قدرت و به عبارتى ديگر "اسطوره زدايى" حاكمان در نظر گرفته مى شود. با توجه به ويژگى هاى فرهنگى، ماهيت و كيفيت حيات اقتصادى، خصلت هاى قوام دهنده روابط اجتماعى و صورت بندى هاى حاكم سياسى مى توان انتظار داشت كه اولويت بندى هاى نيازها در جوامع متفاوت با يكديگر هم راستا نباشند. اما آنچه با وجود اين تفاوت ها به ضرورت الزامات اخلاقى انكارناپذير است، همانا وظيفه مندى حكومت براى تحقق خواست هاى اهالى كشور است. به جهت طبيعت انسان ها و پيچيدگى ها و جذابيت هاى قدرت، تمامى حكومت ها بقاى سياسى خود را خواهان هستند و آن را با استفاده از تمامى وسايل در اختيار سعى مى كنند ميسر و امكان پذير سازند. با توجه به نياز براى "حضور در صدر" حكومت ها تلاش براى برآوردن نيازهاى مردم با توجه به توانمندى ها، ظرفيت ها و توجيهات ارزشى خود مى كنند. با توجه به ماهيت ارزشى و خاستگاهى حكومت ها اصولاً دو روش براى تحقق خواست هاى مردم در اختيار حكومت ها قابل تصور است و هر حكومتى روشى را اختيار مى كند كه هويت فرهنگى و مادى كشور آن را ممكن مى سازد. بعضى از حكومت ها روش پوپوليستى را مطلوب مى يابند و بعضى ديگر نيز طريقه مدنى را متناسب مى يابند.

حكومت پوپوليستى

حكومت ها نيازمند بسيج منابع انسانى، مادى و روانى براى اداره امور كشور هستند تا بتوانند وظايف خود را انجام دهند. در بعضى از جوامع به دليل كيفيت خاص فرهنگ سياسى، ويژگى هاى تجارب بين المللى در طول دوران تعاملات جهانى، بنيان هاى شكل دهنده ساختار سيستم اقتصادى و خاستگاه اجتماعى ساختار قدرت سياسى، روش پوپوليستى براى بسيج منابع و اداره كشور مطلوب تصوير مى شود. حكومت هاى پوپوليستى ماهيتاً عوام گرا هستند. اين بدان معنا است كه حكومت با برجسته ساختن گسل هاى مستقر در جامعه در تمامى ابعاد آن به انجام وظيفه مى پردازد. تفاوت ها در جامعه اعتبار مى يابند و براساس آنها رفتارها چه در بين توده ها و چه در بين رهبران شكل مى گيرد. در چنين فضايى فرقه گرايى و عوام گرايى جهت دهنده و توجيه گر سياست ها مى شود. به مردم يادآور مى شود كه اصول و ارزش هاى جهانشمول وجود ندارند و تمايزات قومى، قبيله اى، زبانى و مذهبى تعيين كننده جايگاه و ارزش آدم ها هستند. در چنين فضايى سعى مى شود با تكيه بر صفت هاى خودخواهانه، بدوى و غريزى افراد جامعه به ارتقا و تداوم استقرار حكومت در قدرت نائل شوند. حكومت هاى پوپوليستى در جهت تعالى اخلاقى، رفاهى و معنوى توده ها گام برنمى دارند بلكه به غيرانسانى ترين خصايل متوسل مى شوند و آنها را بزرگ مى كنند. چنين حكومت هايى نگرش قهقرايى و بازگشت به گذشته را در بين مردم تبليغ و تشويق مى كنند. حكومت هاى پوپوليستى تجسم حماقت انسانى هستند.

حكومت مدنى

با نگاهى گذرا به صحنه گيتى محرز مى گردد كه در بعضى از جغرافياها آنچه حكومت درصدد كسب آن است، روش هاى خاصى را اعتبار مى دهد. در اين جوامع، مردم از منظر انسان مستعد تعالى و نيز لايق تعالى به نظاره گرفته مى شوند. تلاش حكومت و گروه هاى غيرحكومتى در اين راستا است كه اين واقعيت نهادينه شود كه انسان ها حقوق و ارزش هاى جهانشمول را بايد طبيعى فرض بگيرند. در جوامعى كه جهانشمولى حقوق و ارزش ها محرز فرض مى شود حكومت ماهيت مدنى پيدا مى كند. به اين معنا كه بسيج منابع در تمامى ابعاد آن با تكيه بر اعتبار دادن به حقوق شهروندى است. حكومت با اين پيش فرض به انجام وظايف خود مى پردازد كه انسان ها داراى حقوقى هستند و حكومت مى بايستى در راه تحقق خواست ها و نيازهاى مردم به استحكام و عمق دادن به اين حقوق يارى رساند. حكومت مدنى وظيفه خود مى داند كه در مسير كم رنگ ساختن و در بلندمدت به محو گسل هاى در سطح جامعه در تمامى ابعاد آن بپردازد. حكومت هاى مدنى، تمايزات قومى، زبانى، مذهبى را وجه تمايز انسان ها قرار نمى دهند و هر فردى جدا از پيشينه تاريخى و جغرافيايى از حقوق جهانشمولى برخوردار است كه هر انسانى به صرف تولد، از آن برخوردار است. خصلت هاى غيرانسانى افراد بشرى در جوامعى كه داراى حكومت مدنى هستند به چشم نمى آيند و مذموم شمرده مى شوند و به همين روى حكومت مدنى "گسل ستيز" است، در حالى كه حكومت پوپوليستى "گسل نواز" است. حكومت مدنى بازتاب تعالى انسان و ارتقاى مقام شهروند در جامعه است. در محيط هايى كه شهروند حضور دارد امكان شكل گرفتن حكومت پوپوليستى وجود ندارد. حكومت پوپوليستى نشانه سقوط اخلاقى، مادى و رفاهى جامعه است؛ حكومت مدنى بازتاب ارتقاى اخلاقى مدنى جامعه است، حكومت مدنى نشانه ارتقاى انسانى است.