امروز IT نويسي واژه چندان غريبي در مطبوعات كشور به شمار نمي‌رود. شايد بتوان گفت كه بحث ITنويسي در كشور به حدود 20 سال قبل باز مي‌گردد يعني زماني كه ماهنامه‌هاي مرتبط با كامپيوتر شروع به كار كردند. اما بسياري از IT نويسان حال حاضر اين موضوع را درست نمي‌دانند. چراكه در بسياري از اين ماهنامه‌ها و نشريات تخصصي تنها به جزئي از IT، مثلا سخت‌افزارها و يا نرم‌افزارها توجه مي‌شده است.

از سوي ديگر در اين نشريات گرايش زيادي به ترجمه صرف مقالات و مطالب خارجي مشاهده شده و مي‌شود از حال و هواي IT در كشور اثر كمي مي‌توان يافت.

ITنويسي روي موج اينترنت

به اعتقاد بسياري از ITنويسان آثار اوليه مطالب مرتبط با فناوري اطلاعات و اصطلاحا ITنويسي در مطبوعات به حدود 5 سال قبل و همزمان با ورود جدي اينترنت به عرصه جامعه باز مي‌گردد. جايي كه نخستين روزنامه با اختصاص نيم‌صفحه به IT كار خود را آغاز كرد و هم‌اكنون شاهد اختصاص چندين صفحه از برخي روزنامه‌ها به بحث IT و آغاز به كار هفته‌نامه و ماهنامه‌هاي تخصصي در اين حوزه هستيم. اما بحث فناوري اطلاعات به روزنامه‌ها محدود نشد و خبرگزاري‌هاي رسمي كشور، سايت‌ها و وبلاگ‌ها نيز به اين جرگه پيوستند.

شايد بتوان اوج كار ITنويسي در مطبوعات را، تقابل روزنامه‌نگاران اين حوزه با كاربران اينترنت، ارائه دهندگان اينترنت و دولت و قانون‌گذاري در مورد اينترنت يافت.

خبرنگار حوزه IT كيست؟

خبرنگار حوزه IT كسي است كه مردم و دولت را نسبت به زندگي در آينده آماده مي‌سازد. خبرنگار اين حوزه با بررسي وضعيت و مسيري كه دنيا به سمت آن رفته به همگان مي‌گويد كه زندگي در چند سال آينده چه شكلي خواهد داشت و ما به كدام سمت مي‌رويم. خبرنگاران اين حوزه حتي به ساير همكاران خود در حوزه‌هاي ديگر نيز خبر از تغييرات اساسي در شيوه كاريشان را مي‌دهند.

فناوري اطلاعات جهان را متحول كرده و خبرنگار IT نيز از اين تحولات مي‌گويد و مي‌نويسد. با اين تعابير بايد گفت خبرنگاران اين حوزه نه از جهت اغراق و تعريف بلكه از جهت مهارت‌ها بايد به موارد زيادي اشراف و تسلط داشته باشد. ITنويسان علاوه بر كسب مهارت‌هاي روزنامه‌نگاري بايد با فناوري اطلاعات آشنا بوده و به زبان انگليسي نيز تسلط داشته باشند. چرا كه در غير اين صورت از آخرين تغييرات روز دنيا، اصطلاحات جديد و ساير همكاران خود عقب مي‌مانند.

به گفته يكي از ITنويسان خبرنگاران اين حوزه حتي ايجاد نوعي حسرت در همگان كرده‌اند چرا كه در اين حوزه دائما از تفاوت‌هاي جهان با كشورمان گفته مي‌شود.

مشكلات خبرنگاران حوزه IT

اما خبرنگاران اين حوزه با مشكلاتي مواجهند كه در ساير حوزه‌هاي خبري كمتر مشاهده مي‌شود. شايد اولين نكته‌اي كه به ذهن هر ITنويسي مي‌رسد كمبود خبرنگار در اين حوزه است. نياز به تسلط به مواردي كه به آن اشاره شد موجب شده كه تعداد خبرنگاران اين حوزه نسبتا جديد كم باشد.

مشكل ديگري كه وجود دارد عدم آگاهي و شناخت مديران رسانه‌ها از اين حوزه جديد است. برخي از مديران نشريات بر اين باورند كه در اين حوزه به مسائلي همچون باز‌ي‌هاي رايانه‌اي و سرگرمي پرداخته مي‌شود. در حالي كه اصلا اينگونه نيست. لذا اين مساله تا به آنجا پيش‌ مي‌رود كه در جشنواره مطبوعات نيز بخشي براي ITنويسي در نظر گرفته نشده است.

از سوي ديگر شاهد تلاش خبرنگاران اين حوزه براي كسب خبر از بخش‌هاي مختلف در كشور هستيم كه به دليل ناآشنايي مسئولان با حوزه IT بسياري از اخبار، اطلاعات و سازمان‌هاي دست‌اندر كار مخفي مي‌مانند.

خبرنگاران اين حوزه هنوز داراي تشكلي براي معرفي بهتر خود به جامعه نيستند و اين در حالي است كه ITنويسان بخش‌هاي مختلفي به جامعه معرفي كرده‌اند.

اگرچه همين تعداد ITنويسان نيز به عملكرد خود اشراف كامل ندارند چرا كه در حوزه‌هايي همچون سياسي، اقتصادي و اجتماعي نمونه‌ها و تجربياتي از سال‌هاي قبل و از روزنامه‌نگاران قبلي وجود دارد كه به خبرنگاران اين حوزه‌ها كمك مي‌كند. ولي در حوزه IT چنين مساله‌اي وجود نداشته و به علت جديد بودن امور، اين خود ITنويسان هستند كه بايد همه‌چيز را تهيه كنند و لذا آرشيوي براي مراجعه اين خبرنگاران جهت تكميل گزارش‌ها، مصاحبه‌ها، مقالات و ساير موارد در دست نيست.

اما نكته ديگري كه وجود دارد اين است كه خبرنگاران حوزه IT تنها به حوزه فناوري اطلاعات محدود نمي‌شوند.

خبرنگاران اين حوزه از تاثير IT بر تمامي حوزه هاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي، علمي، آموزشي و حتي ورزشي و بسياري موارد ديگر مي‌نويسند كه اين مساله نيز نياز به حضور و فعاليت هرچه بيشتر خبرنگاران IT را نشان مي‌دهد.

مروري بر عملكرد خبرنگاران حوزه IT

اما با اين تفاسير و به بهانه روز خبرنگار (جمعه 17 مردادماه) بجاست تا مروري بر عملكرد خبرنگاران حوزه IT طي يك سال گذشته داشته باشيم تا به اين ترتيب تصوير بهتري از كار اين خبرنگاران به دست آيد.

نقد و بررسي مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي

شايد بتوان به موارد زيادي اشاره كرد كه از ديد خبرنگاران ساير حوزه‌ها پنهان مانده و تنها خبرنگاران IT بوده‌اند كه نسبت به آن موارد واكنش نشان داده و موجب جلب توجه مقامات دولتي، وزرا، نمايندگان مجلس و مردم شده‌اند.

بحث مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي در خصوص ايجاد چارچوب‌هايي جهت دسترسي به اينترنت از جمله مهمترين مسايلي بودند كه خبرنگاران ITنويس را به واكنش واداشت. اين موضوع تنها از طرف اين خبرنگاران مورد توجه واقع شد و سپس به ساير محافل سياسي كشور و نشريات و سايت‌هاي خبري سرايت پيدا كرد. شايد به تعبيري بتوان گفت كه اين واكنش‌ها بود كه موجب تعديل مواردي از اين آيين‌نامه شد.

تعطيلي ISPها و كافي‌نت‌ها

در همان ايام بود كه موجي از تعطيلي ISPها و كافي‌نت‌ها در كشور آغاز شد. آرشيو روزنامه‌‌هايي كه در آنها صفحات IT را مي‌توان يافت گوياي همه چيز است. در آن مقطع مقالات، گزارش‌ها، مصاحبه‌هاي اعتراض‌آميزي از سوي خبرنگاران IT به رشته تحرير درآمد و به جرات مي‌توان گفت كه نتيجه پيگيري‌هاي همين افراد و سپس دخالت نمايندگان مجلس در اين خصوص موجب ختم اين شيوه شد. كسي چه مي‌داند شايد در آن مقطع و در صورت عدم حضور خبرنگاران حوزه IT بسياري از ISPها و كافي‌نت‌ها تعطيل مي‌شدند و در آن صورت شاهد درج چند خبر كوتاه از بسته شدن چند مغازه مي‌بوديم كه كسي نمي‌دانست در آنها چه مي‌گذرد و البته كسي نمي‌داند كه به اين ترتيب چه بر سر اينترنت مي‌آمد.

پرونده تجارت شبكه‌اي (الماس)

موضوعي كه چندي پيش در كشور فراگير شد و موجب اغفال تعداد زيادي از هموطنانمان شد مساله تجارت شبكه‌اي يا همان تجارت الماس از طريق اينترنت بود. پرونده وقوع چنين مساله‌اي نخستين بار توسط ITنويسان مطرح شد. خبرنگاران اين حوزه با وجود تهديدهايي مبني بر سوزاندن منزل، ضرب و شتم، تهديد خانواده و حتي تطميع همچنان پيگير موضوع شدند تا آنكه مقامات مسئول در نيروي انتظامي با حضور در شبكه‌هاي خبري صدا و سيما رسما فعاليت اين گروه را غيرقانوني اعلام كرد سرانجام نيز با متلاشي شدن گروه مذكور برخي از اعضاي شبكه تجارت الماس در كشور شناسايي و دستگير شدند.

پارازيت‌هاي ماهواره‌اي

ازديگر مسائلي كه خبرنگاران IT نسبت به آن توجه ويژه‌اي نشان دادند مساله ارسال پارازيت روي امواج ماهواره‌ها بود. اين موضوع نيز از جمله مواردي بود كه در صفحات IT نشريات نمود بيشتري يافته و مورد نقد و بررسي قرار گرفت. طي مدت ارسال پارازيت روي ماهواره‌ها و در جلسات خبري با مسئولان بيشترين پرسش‌ها در خصوص ارسال پارازيت‌ها از سوي خبرنگاران اين حوزه صورت گرفت.

فيلترينگ سايت‌هاي اينترنتي

فيلترينگ (مسدود كردن)سايت‌هاي اينترنتي از ديگر مسائل حساس و داغ حوزه IT بود كه بشدت از سوي خبرنگاران اين حوزه مورد بررسي و تحليل قرار گرفت. ITنويسان نگران محدودسازي آزادي بيان در اينترنت و مسدودسازي سايت‌هاي اطلاع‌رساني بودند. اين مساله از آن مواردي است كه خبرنگاران IT هنوز با حساسيت پيگير آن هستند. اوج واكنش خبرنگاران در مسدود شدن دو سايت وبلاگ ايراني بود كه در نتيجه با صدور يك اطلاعيه از سوي مخابرات اين مسدودسازي خطاي بخش خصوصي خوانده شد و دو سايت وبلاگ مذكور نيز به كار خود ادامه دادند. اگرچه در اين ميان چند سايت ديگر نيز با تلاش ITنويسان توانستند مجددا به فعاليت خود ادامه دهند.

مساله هكرها و هك شدن سايت‌هاي داخلي

از حدود 2 سال قبل و در مقاطع مختلف سايت‌هاي داخلي كشور مورد حمله هكرها واقع شد كه اين امر خساراتي نيز به بار آورد. در اين مورد نيز بالا گرفتن اعتراضات و مقالات انتقادي خبرنگاران حوزه IT بود كه نظرمسئولان را به توجه بيشتر به ايمن‌سازي فضاي اينترنت جلب كردند. لذا كار تا به آنجا پيش رفت كه چندي پيش از هك شدن 350 سايت ايراني، برخلاف موارد قبلي، پليس ظرف كمتر از 15 روز عاملان اين حادثه را شناسايي و دستگير كردند. چنين واقعه‌اي علاوه بر ايمن‌سازي فضاي اينترنت، حاوي هشداري جدي به خرابكاران اينترنتي بود كه خبرنگاران IT نيز در آن سهم داشتند.

نقد طرح تكفا

يكي از بزرگترين پروژه‌هاي زيربنايي توسعه كاربري فناوري اطلاعات و ارتباطات در كشور مربوط به تبصره 13 برنامه توسعه سوم كشور و طرح تكفا بود كه از ابتداي شكل‌گيري تاكنون مورد نقد و بررسي اين خبرنگاران قرار گرفت.

كپي رايت

يكي از نوپاترين و در عين حال آينده‌سازترين صنايع كشور صنعت نرم‌افزار به شمار مي‌رود كه آسيب‌هاي زيادي را به علت نبود قانون كپي‌رايت در كشور متحمل شده است. مروري به اخبار و گزارش‌هاي مرتبط با كپي‌رايت در نشريات خود گوياي همه چيز است.

ساير اخبار

با گسترش كامپيوتر و اينترنت در كشور انواع كلاهبرداري‌ها، ويروس‌ها و برنامه‌‌هاي مخرب كامپيوتري از اهميت بيشتري برخوردار مي‌شود كه وجود اين موارد با اطلاع‌رساني به موقع از سوي خبرنگاران IT مانع گسترده شدن ميزان خسارات مي‌شود.

فرهنگ‌سازي

خبرنگاران حوزه IT در مجموع ضمن پرداختن به موارد مذكور در حال فرهنگ‌سازي نيز هستند. اين خبرنگاران در اصل مردم را براي زندگي در دنياي جديد آگاه و آماده مي‌كنند.