چگونه ميتوانيم قرن بيست و يكمي بسازيم كه منطقاً مثبت باشد؟ براي رسيدن از موقعيّتي كه هم اكنون در آن قرار داريم، به يك آينده مثبت در سال 2020 يا 2030، جامعه ما بايد به كدام مسائل جهاني توجه كند؟ و به كدام جهت استراتژيكي حركت نمايد و تلاش خود را متمركز سازد؟ بطور خلاصه، مسير ما از اين جا كه هستيم تا يك آينده مثبت و مطمئن كدام است؟
مطمئناً اين پرسش از جمله پرسشهاي اصلي و مهّم در زمينه مطالعات و تحقيقات مربوط به آينده است. ما انتظار داريم كه اين امكانات در نهايت، ما را در يافتن راهي مطمئن به سوي قرن بيست و يكم رهبري نمايند. اگر اين مطالعات به موفقيّت برسند، موضوع تحقيق در مورد آيندهها يكي از مهّمترين و مفيدترين زمينههاي علمي و اطلاعاتي تاريخ بشر خواهد شد.
مسائل فوقالعاده وسيع از مشكلات، خطرات، و فرصتها، با فرياد و غوغا ما را بخود فرا ميخوانند. انسانيت براي رسيدن به يك آينده رضايتبخش، بايد اطمينان حاصل نمايد كه مسائل مهّم و عمده دستور كار انسان، در ميان غوغاي رقابتها به فراموشي سپرده نشود. ما نياز به يك تغيير جهت بنيادي داريم. بايد توجه عمومي، بحثها، تعهّدها، تلاشها، و منافع همگان را به اين امور اوّلويتدار معطوف كنيم. (بدور از هر گونه تجمّل، تعصّب، اعتقاد، و عادات سنتي كه همگي مانع كار هستند).
بديهي است كه ما نميتوانيم تمامي آنچه را كه ميخواهيم و براي ما مهّم و ارزشمند هستند، فوراً و يكجا بدست آوريم. ولي اين هم مسلّم است كه ميتوانيم چند تغيير مهّم و حساس را بوجود آوريم كه بنيادي هستند. بايد توجه و تلاش ما روي همين تغييرات بنيادي متمركز شود. هر كدام از ما حق دارد، و اساساً مسئول است، كه در مورد اولويّتهاي بنيادي مورد نظر خود براي جامعه و تمدّن بشري فكر كنند.
اگر مردم و دولتها در سراسر جهان، به آينده تمدن بشري عميقاً و جدّي بينديشند و امكانات گوناگون را بررسي نمايند، اولويتها را براي امور تعيين كنند، و در تفهيم و رساندن اين مهّم به ديگران تلاش نمايند، امتيازات و منافعي براي بشريت پيدا خواهد شد كه وضع كنوني ما در برابر آن عجيب و احمقانه به نظر خواهد آمد. بشريّت لياقت و استعداد دارد كه قرنها با تندرستي و نيرومندي و با خوشي و سعادت زندگي كند. بايد استعدادها را به كار گرفت و اولويّتها را جدّي تلقي نمود.
در اينجا ليستي از مهمترين اولويّتها و جهات استراتژيكي لازم براي حركت جامعه ارائه ميشود. با متمركز ساختن توّجه و تلاش روي اين مسائل، ميتوانيم شانس موفقيت خود را براي ساختن يك آينده مثبت و مطمئن بالاتر ببريم:
1. از بكارگيري سلاح هستهاي و قتل عام جلوگيري كنيد. از پيدايش جنگ سوم جهاني و يا هر جنگي كه با شدت و مقياس جنگ دوم جهاني باشد، بپرهيزيد. درگيريها و كشمكشهاي مسلحانه وسيع را متوقف سازيد. تا آنجا كه ما مطلع هستيم، با بكار رفتن فقط يك قسمت جزئي از تسليحات هستهاي موجود جهان، پايان كار و هستي بشريت فرا خواهد رسيد. در چنين وضعي نه تنها ثروتها و فرهنگها و شهرها منهدم خواهند شد، بلكه آنان كه جان بدر برده و ميمانند، با گرسنگي و اثرات راديواكتيويته، و هواي كشنده روبرو ميشوند و با عذاب و شكنجه و هراس از بين خواهند رفت.
2. تحليل بردن شرايط زندگي در سيارّه زمين را متوقف سازيد. گرم شدن تدريجي كره زمين، نازكتر شدن لايه اوزون را به نحوي چاره كنيد. از افزايش جمعيّت جهان جلوگيري نمائيد. با فقر و گرسنگي مبارزه كنيد. با محيط خود رابطه بادوام بوجود آوريد. مسائل مربوط به محيط زيست هم اكنون در دستور كار جهاني قرار دارد، ولي هنوز كارهاي مهم چنداني صورت نگرفته است و نتايج رضايتبخش نيست.
اين دو مسئله كه در تقدم يكم قرار دارند، تأكيد بر دوري كردن و جلوگيري از فجايع بزرگ را ضروري اعلام ميكنند. مسئله سوم بر جهات مثبت متمركز است. علاوه بر اجتناب كردن از وقوع بدترين فجايع، بايستي توجه و تلاش بسياري هم در جهت بهتر نمودن جنبههاي گوناگون تمدّن خود بعمل آوريم. اگر اين تلاشها و جهتگيريهاي مثبت، بر مسائل و مشكلات منفي غلبه نمايند، رفاه و سلامتي بشر بتدريج روي به افزايش خواهد گذاشت. اگر اين تغييرات مثبت فقط بتواند با تغييرات منفي به تعادل برسد، ما هم ميتوانيم فقط وضع موجود را حفظ كنيم؛ و با همين وضع به قرن 21 وارد شويم تا اوضاع بدتر از اين نشود.
3. كارهاي مهّم و اميدواركننده را حمايت كنيد و به پيشرفت اين امور كمك برسانيد. مثالهاي مهم اين امور بشرح زير است:
الف . بهداشت و رفاه كودكان؛
ب . عاليترين ارزشها و خلاقيت بشري؛
پ . دانش جديد در مورد كائنات و جايگاه ما در آن ميدان؛
ت . تماس با تمدنهاي پيشرفته خارج از كره زمين؛
ث . توسعه آموزش و تفاهم.
4. تركيب و سازمان دانش آيندهنگري را بوجود آوريد. ظرفيّت انسان را براي كسب ايدههاي قوي، تصوّرات، درك، بينش، و پيشنهادات، توسعه بدهيد. اين موضوع در مركز تحقيقات و مطالعات مربوط به آينده جاي دارد.
5. دانش آيندهنگري را به رهبران سياسي، تصميمگيران مهّم، و عموم مردم منتقل كنيد (بوسيله آموزش، كتب، روزنامه، مجله، راديو ـ تلويزيون و هر نوع وسيله جديد رسانهاي). يادگيريهاي فردي را مرد مورد آينده بشر تقويت و تسهيل نمائيد. اين موضوع بايد در مركز برنامههاي تعليم و تربيت در مدارس، دانشگاهها و آموزش بزرگسالان باشد.
6. نحوه برنامهريزي، سياستگزاري، مديريت و حكومتكردنها را بهتر كنيد. در اين مورد جهتگيري و ديدگاه مسئولين به آينده دور درست به اندازه پرهيز از فجايع اتمي اهميّت دارد. مهّم است كه به نيازها، حقوق، و آزادي تمامي مردم تأكيد شود. بايد از بوروكراسي و بودجهبنديها كاسته شود.
در تمامي اين شش اولوّيت بنيادي، ضرورت تغيير وسيع و عميق در ديدگاهها آشكار است. آيا اين دگرگونيهاي ضروري را ميتوانيم به زودي محقق سازيم؟ اگر نتوانيم به اين تغييرات برسيم آن وقت اضمحلال وسيع و عميق فرا خواهد رسيد؛ كه زيان آن بسيار بالاتر از هزينه لازم براي اجراي تغييرات ضروري خواهد بود. از لحاظ دورنگري، احمقانه و غيرعادلانه خواهد بود اگر تغييرات لازم را بوجود نياوريم. بيعدالتي به مردمي كه بعد از ما بايد زندگي كنند و همه چيز زندگي آنان موكول به اقدام و بينش ما است. اگر بتوانيم اين شش مورد مهّم را به نتيجه مطلوب برسانيم، سود عظيمي براي بشريت هديه كردهايم. بازده اين تغييرات بسيار بالاتر از هزينه آنها است. قرن بيست و يكم بايد قرن رفاه و سعادت انسان باشد نه قرن فجايع بزرگ و نابودي انسان.
