من انتخاب سالوادورآلنده را به ياد دارم . و ديوانگي شادمانه اي که کم کم جمعيت را فرا گرفت. خنده هاو بوسه هايي که در خيا بان با غريبه ها ردوبدل مي شد غريبه هايي که ديگر غريبه نبودند چون آنان نيز شادي مي کردند.
آن روز٤ سپتامبر،سانتياگو زمستان را پشت سر مي گذاشت (٢) شب فرا مي رسيد. مردم مدت ها بود که درانتظار نتايج انتخابات رياست جمهوري که تا اين حد مورد رقابت نزديک نامزدهاي آن قرارداشت بودند. انتظاري بي شک بيش از حد طولاني براي ناشکيبائي نگران کساني که هنوز آرزوي پيروزي چپ را در سر مي پروراندند ودر آرزوي خروج از خانه و فرياد شادي کشيدن در خيابان ها بر خود مي لرزيدند .
در آغاز، شايعه اي نگران کننده پخش شده بود.از سه نامزد انتخاباتي ،کانديداي دست راست مي رفت که برنده شود .به همين زودي طرفداران خورخه الساندري،از محله هاي زيباي پا يتخت ريشخند کنا ن در حالي که پرچم هاي شيلي را به در خود روهاي خود آويخته بودند، بوق زنان به سمت مرکز شهر سرازير شدند . سپس از شدت شايعه کاسته شد و پيش بيني ها دگرگون گرديد. خو دروهاي بوق زن ، با تبختري کمتربه سوي خا نه هاي اعيا ني خود در پاي کوه هاي کورديليير باز گشتند.
مردم باز هم در انتظار بودند . و ناگهان مانند موجي پديدار شد. آلنده در راس نامزدها قرار گرفته بود. آلنده نماينده اتحاد توده اي تشکيل شده از سوسياليست ها ، کمونيست ها ، راديکال ها و مسيحي هاي چپ بود که با يکديگر در برابر نيروهاي دست راستي پاره پاره شده، متحد شده بودند. اين بار ، پيروزي واقعا در برابرشان بود. ولي مردم تقريبا ناباور ، باز هم ترديد مي کردند. با وجود اين ، اعداد و ارقام سخن مي گفتند . شايد آن موج توفنده نبود ولي چه کسي خود را در گير چنين مسائلي مي کرد؟ با بيش از ٣٦ % آراء ،نامزد انتخاباتي چپ آشکارا از آلساندري، محافظه کارپير جلو مي زد وبسيار بيشتر از رادوميرو،کانديداي دموکرات مسيحي راي آورده بود. بدون کوچک ترين ابهامي ،آلنده بيشترين شمارآرا را به خود اختصاص داده بود. آن بازنده دائمي انتخابات رياست جمهوري ، آن کسي که پس از سه بار شکست به سخره مي گفت که روي سنگ قبرش بايد بنويسند :" آلنده نامزد رياست جمهوري" ، ديگر رئيس جمهوري شده بود و دروغ کساندراها (٣) را ثابت مي کرد.
مردم فرياد مي زدند ، به هوا مي پريدند : " آن کس که نمي پرد مرتجع است!" و براي اين که اطمينان حاصل کنند که خواب نمي بينند ، يکديگر را در آغوش مي کشيدند. آخ ! که اين کشور چه قدر با شکوه بود و اين شيليائي هائي که تا ژرفاي وجودشان سياسي بودند چه اندازه شگفت انگيز بودند.
شب با سرماي مرطوب ماه سپتامبر ديگر فرا رسيده بود. ولي چه کسي نگران آن بود؟ از حومه هاي فقير نشين جنوب وغرب پايتخت توده مردم با بلوزهاي رنگي ، شال گردن و پانچو(٤) برتن ره به سوي آلامدا ، شاهراه سانتياگو مي بردند: زنان ، کودکاني با لپ هاي برجسته و با چشماني درشت و گرد ، مرداني لاغر اندام و نيرومند ، با پوستي به رنگ مات و موهاي سياه و صاف . از اين جمع آرام و بشاش حال و هواي جشن مي تراويد . اين جا و آن جا ، براي متعادل کردن نور کم چراغ هاي شهر و همچنين براي گرم کردن خود ، مردم آتش هائي افروخته بودند که در مه موجود رسوخ مي کرد. واپسين خبر در گوشها نجوا ميشد: آلنده ميرفت که سخنراني کند.
در طبقه اول ساختمان فدراسيون دانشجويان شيلي واقع در قلب شهر ، روبروي تپه سانتالوسيا، محل تمام قرارهاي عاشقانه، بلند گوئي سرهم بندي شده نصب کرده بودند . اما نهايتا ، آلنده با بلند گوئي دستي و بدون آماده کردن قبلي سخنراني اش جمعيت را مخاطب قرار داد. اين پزشک ٦٢ ساله که با لذتي وصف ناپذير دريافته بود که پس از مبارزه اي سي ساله ، پيروزي نصيبش شده است ، توانست کلماتي مناسب براي درود گفتن به اين پيروزي توده اي ، سپاس ازطرفدارانش و ترغيب ديگران براي پيوستن به مبارزه جهت عدالت اجتماعي بهتر را بيابد. او مي گفت که با وجود مشکلات آينده ، شيلي از پايه دگرگون خواهد شد. و همه مي شنيدند که سرانجام "او املت را از اين رو به آن رو خواهد کرد" (٥). درماندگان شکوفائي اقتصادي مي توانستند کما بيش در ضيافت ملي شرکت کنند.
مردم سرود ملي شيلي : " ميهن دلپذير" را مي خواندند، دست مي زدند ، شادي مي کردند و در وجد و سرور آن لحظه ، ابتذال مالوف شيلي مردمان خوشبخت پديدار مي شد: " زنده باد شيلي، اه ! "
پانويس هاي مترجم :
١) پابلو نرودا: شاعر شيليائي ، عضو حزب کمونيست شيلي ، سفير شيلي در فرانسه تحت حکومت آلنده ، برنده جايزه نوبل در سال ١٩٧١. وي مدت کمي پس از کودتاي پينوشه در خانه اش که غارت شده بود ، در گذشت.
٢) شيلي در نيمکره جنوبي قرار گرفته است . بنابر اين ، ماه سپتامبر ( مهر ماه ) آغاز بهار در آن نيمکره است.
٣) اشاره به پيشگوهاي شهر باستاني تروا که پيشگوئي هاي پيامبرگونه شان را هرگز مد نظر قرارنمي دادند. در اين جا نويسنده به افرادي اشاره مي کند که پيروزي رقباي آلنده را پيش گوئي کرده بودند...
٤) مانتوي مرسوم در آمريکاي جنوبي ، درست شده از يک تکه پارچه مستطيل شکل پشمي که در وسط آن سوراخي براي سر تعبيه کرده باشند.
٥) ضرب المثلي به زبان اسپانيولي که حکايت از تغيير اساسي در موقعيتي دارد.
