نماز برترين عبادت، كليد بهشت و رحمت الهي و راز و نيازهاي عاشقانه بنده با معبود است.
از اين رو برخي از بندگان مخلص خداوند چنان با اين فريضه الهي مانوس هستند كه گويي نماز با تك تك سلولهاي آنان عجين شده است.
امير مومنان حضرت علي (ع) از جمله كساني است كه نماز را با تمام وجود برپا ميكرد و آن قدر غرق راز و نياز با خداوند ميشد كه گويي نه چيزي مي بيند و نه چيزي ميشنود و سراپاي وجود مبارك ايشان مست عشق الهي بود.
آن امام بزرگوار كه هنوز پژواك نواي دلنشين مناجاتش در جان هستي طنين انداز است، فرمايشات گهرباري پيرامون نماز و اهميت و ارزش اين فريضه الهي ايراد كردهاند كه به برخي از آنان به اختصار اشاره ميكنيم.
* اهميت و فضيلت نماز
حضرت علي (ع) به اهميت و فضيلت نماز به عنوان ستون دين اشاره كرده و مي فرمايند:
- شما را به نماز و مراقبت از آن سفارش ميكنم، زيرا نماز برترين عمل و ستون و اساس دين شماست.
- وقتي كه بندهاي سجده ميكند، ابليس فرياد ميزند: واي بر من! او اطاعت كرد، ولي من معصيت كردم، او سجده كرد و من از اين عمل سرباز زدم.
- گناهي كه پس از آن مهلت يافتم تا دو ركعت نماز گزارم و از خدا اصلاح آن گناه را بخواهم، مرا اندوهگين نكرد.
- نماز ستون دين است و اولين عمل انسان است كه خدا بدان نظر ميكند، اگر صحيح بود، به ساير اعمال نيز نظر ميفرمايد و اگر صحيح نباشد در هيچ عمل ديگر نمينگرد و كسي كه تارك نماز باشد بهرهاي از اسلام ندارد.
* نماز امام علي (ع)
حضرت علي (ع) در مناجات خود آن هنگام كه قامت خود را در برابر عرش كبريايي خم كرده و با خالق خود به سخن ميپردازد درخصوص به جا آوردن نمازهاي خود اين گونه ميفرمايد:
- بار خدايا! من نخستين كسي هستم كه به حق رسيدم، آن را شنيدم و پذيرفتم. هيچ كس مگر رسول خدا (ص) در نماز بر من پيشي نگرفت.
- بار خدايا! اين نماز را كه در پيشگاه تو به جاي آوردم، نه به جهت نيازي است كه به آن داري و نه به خاطر ميل و رغبتي است كه در آن داري، بلكه براي بزرگداشت و پذيرش فرمان توست كه مرا به انجام آن فرمان دادهاي.
خدايا! اگر در نماز من عيبي است، يا ركوع و سجود آن ناقص است، مرا باز خواست مكن و با پذيرش و آمرزش خود، بر من تفضل و عنايت فرما.
در محجه البيضا در خصوص نماز حضرت علي (ع) آمده است: چون وقت نماز فرا مي رسيد، علي (ع) بر خود ميلرزيد. به او ميگفتند: يا اميرالمومنين ! ترا چه شده است ؟ ميفرمود: وقت اداي امانتي رسيده است كه خداوند آن را بر آسمانها، زمين و كوهها عرضه كرد، آنها از قبول آن ابا كردند و از آن بيمناك شدند.
در بحارالانوار نيز آمده است: اميرالمومنين (ع) ركوع نماز را آن قدر طولاني ميكرد كه عرق از ساق پاي وي جاري و زير قدمهاي مباركش تر ميشد.
در وسايل الشيعه نيز پيرامون اتصال آن حضرت به نماز در مواقع مشكلات اين گونه اشاره شده است: هنگامي كه براي حضرت علي (ع) مشكلي پيش ميآمد، به نماز پناه ميبرد و آيه "واستعينوا بالصبر و الصلوه" (از صبر و نماز ياري جوييد) را تلاوت ميكرد.
* آثار و اسرار نماز
حضرت علي (ع) اسرار نهفته در نماز را اين گونه توصيف كرده است:
- هنگامي كه انسان در حال نماز است، اندام، لباسش و هر چه پيرامون اوست، خدا را تسبيح ميگويند.
- نماز، قلعه و دژ محكمي است كه نمازگزار را از حملات شيطان نگاه مي دارد.
- نماز، گناهان را مانند ريزش برگ درختان فرو ميريزد.
- اگر نمازگزار بداند كه چقدر از رحمت خداوند را فرا گرفته است، سرش را از سجده بر نميدارد.
- پيامبر خدا (ص) نماز را به چشمه آب گرمي كه در خانه است و شخص شبانه روز پنج بارخود را در آن شستشو دهد، تشبيه كرده است. بدون ترديد چرك و آلودگي در بدن چنين كسي باقي نخواهد ماند.
- ( بندگان مومن ) هنگامي كه نماز ميخوانند، به نشان تواضع، گونه ها را به خاك ميسايند و براي اظهار كوچكي و خاكساري، اعضاي خود را بر زمين ميگذارند.
* آمادگي قبل از نماز
انسان براي انجام هر كاري نياز به آمادگي قبلي دارد بر اين اساس براي اداي نماز كه بسيار سفارش شده است نيز انسان بايد آمادگي لازم را داشته باشد.
حضرت علي (ع) در اين مورد ميفرمايند:
- پيغمبر خدا (ص) فرموده است: روز قيامت خداوند امت مرا در ميان ساير امتها در حالي محشور ميكند كه آثار نوراني وضو در ايشان پيداست.
در وسايل الشيعه نحوه وضو گرفتن و مناجات حضرت علي (ع) به هنگام وضو اين گونه نقل شده است:
- روزي حضرت علي (ع) به فرزندش محمد حنيفه فرمود: ظرفي آب بياور.
محمد آب آورد، حضرت دستهاي خود را شست و فرمود: به نام خدا تبرك ميجويم، از او كمك ميخواهم، حمد و سپاس مخصوص خدايي است كه آب را پاك و پاككننده ساخت.سپس آب در دهان گردانيد و عرض كرد: خداوندا روزي كه ترا ملاقات ميكنم، حجتم را به من تلقين كن و زبانم را براي ذكرت بگشاي.
آنگاه با آب، بيني خود را شسته و عرض كرد: خدايا بوي بهشت را بر من حرام مكن و من را از كساني قرار ده كه بوي نسيم و عطر بهشت را حس ميكنند.
سپس صورتش را شست و عرض كرد: خداوندا روزي كه تبهكاران روسياهند، مرا رو سپيد گردان و روزي كه صالحان رو سفيدند، روسياهم مكن. آنگاه دست راستش را شست و عرض كرد: خدايا كارنامهام را به دست راستم و برگه اقامت ابدي در بهشت را به دست چپم بده و حساب مرا آسان گير.
پس از آن، دست چپش را شست و عرض كرد: خدايا كارنامهام را به دست چپم مده، آن را بر گردنم مينداز و من از پارههاي آتش به تو پناه ميبرم.آن گاه سرش را مسح كرد و عرض نمود: خداوندا جامههاي رحمت، بركت و عفوت را بر من بپوشان. سپس دو پاي خود را مسح كرد و عرض نمود: خدايا روزي كه قدمها در آن ميلغزند، گامهاي مرا بر صراط، ثابت و استوار فرما و سعي و تلاشم را در چيزي قرار ده كه تو از من راضي باشي.
- زماني برمردم بگذرد كه كارهاي ناشايست بسيار گردد، هر يك از شما كه آن زمان را درك كند، نبايد شبها بدون وضو بخوابد.
- مراقب اول وقت بودن نمازهاي پنجگانه باشيد، زيرا اين نمازها در پيشگاه خداوند عزوجل داراي موقعيتي خاص هستند.
- هر كه بانگ (اذان) را بشنود و بدون علت به آن پاسخ ندهد، پس نمازي براي او نيست.
- هر كسي كه نماز خود رابا اذان و اقامه بخواند، صفي از فرشتگان پشت سر او به نماز ميايستند كه دو طرف آن صف ديده نميشود و هر كس نماز خود را با اقامه تنها بخواند، يك فرشته پشت سر او نماز ميگزارد.
- در چهار زمان دعا را غنميت شماريد: هنگام قرائت قرآن، هنگام اذان، هنگام نزول باران و هنگام روبرو شدن دو لشگر مومنين و كفار براي جنگ.
- "قد قامت الصلوه" بدين معناست كه هنگام ديدار، راز و نياز، برآورده شدن خواستهها، دريافت آرزوها و همچنين زمان رسيدن به خداوند،كرامت، آمرزش، بخشش و خشنودي او فرا رسيده است.
ادامه دارد...
