آمريكاى لاتين خود را از شر كودتاى نظامى و ديكتاتورى كه مدت ها زندگى عمومى آن را قبضه كرده بود رهانيده است اما اكنون ثبات سياسى خود را مواجه با چالش جديدى كه چيزى جز بى اعتمادى عميق مردم نسبت به دولت دموكراتيك نيست مى بيند. گزارشى كه جديداً از سوى سازمان ملل منتشر شده و حاصل خود انتقادى تند نويسندگان آمريكاى لاتين است ناظر به همين موضوع است. اين گزارش كه اخيراً در ليما پايتخت پرو منتشر شده است ، خبر از ناتوانى فزاينده رهبرانى كه به شكل دموكراتيك قدرت را به دست گرفته اند در پايان مسالمت آميز دوره رياستشان مى دهد و اين در حالى است كه آمريكاى لاتين تنها منطقه جهان در حال توسعه است كه تقريباً به تمامى توسط دولت هاى دموكراتيك اداره مى شود.
ضعف دولت هاى دموكراتيك اين منطقه نوستالژى بازگشت رهبران مقتدر گذشته را موجب شده است .مطابق نظرسنجى صورت گرفته در اين پژوهش ، پنجاه و پنج درصد مردم از به قدرت رسيدن يك دولت مقتدر و خودكامه ، جاى يك دولت دموكراتيك استقبال مى كنند مشروط بر اين كه اين جايگزينى منجر به بهبود وضع اقتصادى شود. پنجاه و هشت درصد پرسش شوندگان توسل رهبران به اعمال فراقانونى در صورت لزوم را تحمل مى كنند و پنجاه وشش درصد توسعه اقتصادى را مهمتر از دستيابى به دموكراسى مى دانند.
انريكو برگوا فيلوى ، نماينده مكزيك در سازمان ملل در اين خصوص مى گويد: «اين گزارش حاكى از آن است كه دموكراسى آن گونه كه مى پنداشتيم موفق به تسخير اذهان نشده است . به نظر مى رسد نوعى گريز از دموكراسى شكل گرفته است . مردم گمان مى كنند در اين نوع حكومت انجام امور بيش از حد لازم وقت مى برد.»برنامه توسعه سازمان ملل كه متولى انجام اين پژوهش و نظرسنجى و مصاحبه هاى مربوط بوده است مى گويد براى تهيه آن ۱۸۶۴۳ نفر مورد پرسش قرار گرفته اند و ۲۳۱ مصاحبه مفصل با چهره هاى سياسى ، اقتصادى ، اجتماعى و فرهنگى كه چهل و يك نفر از آنها رئيس جمهور و نخست وزير فعلى يا سابق بوده اند انجام گرفته است . اين گزارش بر اين باور است كه اگر چه ناخرسندى از رهبران سياسى تبديل به سنت اين منطقه از جهان شده است ، ناراضيان فعلى را كسانى تشكيل مى دهند كه ناكارآمدى دولت هاى دموكراتيك منطقه كه نوع ناقص دموكراسى را در عمل پياده مى كنند مورد توجه قرار داده اند.
تعداد رأى دهندگان در تمام منطقه به خصوص در ميان جوانان رو به كاهش گذاشته و نارضايى مدنى افزايش يافته است . علاوه بر اين ، اعمال اعتراضى كه رهبران منتخب را تهديد مى كند، آغاز شده است . از سال دو هزار تاكنون چهار رئيس جمهور منتخب در هيجده كشور تحت بررسى ، زودتر از پايان دوره قانونى حكومتشان مجبور به كناره گيرى از قدرت شدند. اين امر به دليل افت شديد، حمايت عمومى اتفاق افتاد و بسيارى ديگر نيز ممكن است به همين سرنوشت مبتلا شوند. برگوا مى گويد: «در پرو كشورى كه اين گزارش منتشر شد رئيس جمهور الخاندرو تولدو تنها از هفت درصد محبوبيت برخوردار است .» متأسفانه اين گزارش رئيس جمهور ژان برتراند آريستيد كه ماه گذشته مجبور به كناره گيرى از قدرت شد و كشور متبوعش هائيتى را در برنمى گرفت . كشورهايى كه در اين گزارش مورد بررسى قرار گرفته اند، عبارتند از: آرژانتين ، بوليوى ، برزيل ، شيلى ، كلمبيا، كاستاريكا، جمهورى دومينيكن ، اكوادور، السالوادور، گواتمالا، هندوراس ، مكزيك ، نيكاراگوئه ، پاناما، پاراگوئه ، پرو، اروگوئه و ونزوئلا.
كشورهاى فوق همگى در بيست و پنج سال گذشته دموكراسى مبتنى بر آراى مردم را آغاز كرده يا به تحكيم آن همت گماشته اند. اين در حالى است كه حكومت پيشين در اين كشورها يا تك حزبى بوده است و يا تند و سركوبگر و نظامى . تمامى اين كشورها اكنون در فواصل معين اقدام به برگزارى انتخاباتى مى كنند كه با استانداردهاى بين المللى برگزارى انتخابات همخوانى دارد و كاملاً عادلانه است . همگى داراى مطبوعات آزاد هستند و آزادى هاى مدنى اساسى را پاس مى دارند. اين گزارش شرايط هر كشورى را به طور مجزا بررسى كرده و تضاد طبقاتى ، سلب حق رأى از جمعيت بومى ، واكنش مردمى به قروض خارجى و جنگ چريكى را دربرگرفته است . مطابق اين گزارش فرهنگ سياسى و ساختار اجتماعى مشترك ، فراتر از موضوعات پيش گفته در همه كشورهاى منطقه يكسان است .
مطابق اين گزارش ، مخرج مشترك اين پديده اهميتى بسيار بيش از تفاوت هاى ملى و قومى دارد. اين مخرج مشترك چيزى نيست جز سلب اعتماد از دولت هاى منتخب به دليل رشد كند اقتصادى ، نابرابرى عميق اجتماعى و نظام قانونى و خدمات اجتماعى ناكارآمد. اين گزارش مى افزايد، به رغم بهبود و رعايت حقوق بشر در مقايسه با دوران ديكتاتورى ، اكثر مردم آمريكاى لاتين به دليل اعمال غيرقانونى پليس ، سياسى كارى قوه قضاييه و فساد فراگير نمى توانند به قضاوت عادلانه اميدوار باشند.مطابق اين گزارش نخستين نسل مردم آمريكاى لاتين كه در حكومت هاى دموكراتيك ، به سن قانونى مى رسد، عملاً رشد درآمد سرانه را تجربه نكرده بلكه شاهد گسترش توزيع نامتوازن درآمد بوده است . دانته كاپوتو مدير تهيه گزارش و وزير خارجه سابق آرژانتين مى گويد: «مردم آمريكاى لاتين از اين كه چگونه نظامى كه تقريباً معادل مساوات است ، تا اين حد موجب پديد آمدن عدم مساوات گشته است، متعجبند .»
