مقام معظم رهبري در پيام نوروزي امسال نويد سالي را دادند كه بايد توأم با نوآوري و شكوفايي باشد، و تأكيد فرمودند: «ما نمي توانيم آرام و معمولي حركت كنيم، بلكه بايد با تلاشي مضاعف جدي تر و با نهايت شتاب اما حساب شده، منظم و منضبط به جلو برويم و درعرصه داخلي و همچنين عرصه پيچيده بين المللي از تمام ظرفيت ها براي دستيابي به پيشرفت هاي بزرگ استفاده كنيم... علاج ملت ايران در كسب اقتدار است و امروز خوشبختانه مسئولان كشور عزت ملي را كاملاً در نظر دارند و در مقابل زورگويي و زورگيري دشمن ايستاده اند.»

در اين ميان نكته اي كه بايد مردم و مسئولان كشورمان بدان دقت و توجه داشته باشند اين است كه نگذاريم پيام نوروزي رهبر معظم انقلاب در حد شعار باقي بماند، چرا كه گرفتار شدن در الفاظ و شعار زدگي ما را در تمامي عرصه هاي جامعه دچار توقف خواهد كرد.

در دو شماره قبلي اين گزارش از تشكيل ستاد پيگيري پيام هاي نوروزي رهبري و برداشتن گام هايي رو به جلو در مسير توسعه پايدار در ايران اسلامي گفتيم و در اين شماره پاياني به تحليل و بررسي استفاده از راه هاي ميان بر و خلاقيت و نوآوري در جهت نيل به آرمان هاي بلند انقلاب اسلامي و شكوفايي استعدادهاي نهفته در كشورمان خواهيم پرداخت.

بدون شك در سايه نوآوري و شكوفايي آن هم در آستانه سي امين سال تولد انقلاب اسلامي است كه مي توانيم جامعه اي سرشار از آباداني داشته باشيم.

نوآوري، لازمه تحول و تكامل

كارشناسان معتقدند كه نوآوري جوهر وجودي هر نوع تكامل و تحولي در جامعه محسوب مي شود، چرا كه بدون نوآوري و خلاقيت يا اصولاً حركت و تحولي به وجود نخواهد آمد و يا تكرار مكررات و بازگشت به عقب روي خواهد داد.

خانم عفت شريعتي، نماينده مردم مشهد و عضو كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي مي گويد: «خداوند متعال در قرآن كريم مي فرمايند: كل يوماً في شأن، يعني هر روز داراي يك شأن خاصي است، ائمه معصومين عليهم السلام هم مي فرمايند: دو روز يك انسان مؤمن نبايد يكسان باشد بلكه هر روز بايد بهتر از ديروز باشد، همين فرامين ديني ايجاب مي كند كه هميشه در حركت و تكاپو باشيم و ابتكار و نوآوري را سرلوحه فعاليت هاي خود قرار دهيم.»

اين عضو كميسيون فرهنگي به سي سالگي انقلاب اسلامي اشاره مي كند و مي گويد: «پس از پشت سر نهادن 3 دهه از عمر پربركت اين نظام الهي، الان وقت آن رسيده تا در تمامي عرصه هاي جامعه نوآوري داشته باشيم و به قول آقا بايد به صورت ميان بر مسيرهاي پيشرفت و توسعه كشور را طي نمائيم، برهمين اساس در سال كنوني هر گونه تنبلي، خمودگي و سكون به خودي خود محكوم است و از هيچ شخصي پذيرفته شده نيست.»

خانم شريعتي در تشريح ابعاد مختلف نوآوري و شكوفايي در كشور مي گويد: «نوآوري بدين معنا نيست كه حريم ها شكسته شود بلكه بايد بر مدار دين داري و مبتني بر معيارهاي معنوي اسلامي باشد، چرا كه در نظام اسلامي اگر نوگرايي و نوانديشي بر مسند دين مداري نباشد نوگرايي نيست.»

نماينده مردم مشهد در خانه ملت، مدارس، دانشگاه ها، حوزه ها، صدا و سيما و رسانه هاي كشورمان را مهمترين مراكز مرتبط با پيام نوروزي رهبري مي داند و مي گويد: «اين مراكز بايد پيام نوروزي رهبري را مورد تجزيه و تحليل قرار دهند تا مثلاً دانش آموز يا دانشجو و طلبه ما واقعاً با تمام وجود نوآوري ها را لمس كند و اين موضوع را در شئون مختلف اجتماعي ببيند، از طرفي هم رسانه ها و خصوصاً صدا و سيما به عنوان رسانه اي ملي بايد در راستاي رسالت مهم خود پيام نوروزي را در قالب برنامه هاي مختلفي از جمله فيلم ها و سريال ها و ميزگردهاي مختلف بگنجاند و به الگوسازي در اين باره بپردازد.»

تشكيل فراكسيون نوآوران و مخترعان

در نيمه دوم سال گذشته نمايندگان مردم در مجلس شوراي اسلامي اقدام به تشكيل فراكسيون حمايت از مخترعان، نخبگان و نوآوران نمودند و كار اين فراكسيون همچنان كه از نامش پيداست در راستاي حمايت از افراد خلاق و مبتكر كه اختراعات و نوآوري هايي داشته اند خواهد بود. به همين منظور و براي اطلاع از شيوه كار اين فراكسيون به ديدار دكتر لاله افتخاري، رئيس فراكسيون مذكور رفتم.

رئيس فراكسيون حمايت از مخترعان، نخبگان و نوآوران مي گويد: «استعدادهاي خلاق و مبتكري در جامعه داريم كه بايد تشويق شوند و بستر رشد و تعالي آنها فراهم شود و افكار و استعدادهاي آنها به خوبي هدايت شود، چون هر نوع خلاقيت و نوآوري اگر با تشويق و حمايت همراه نباشد قطعاً به نتيجه مطلوب نخواهد رسيد.»

وي نياز نوآوران و نخبگان را چنين بيان مي كند: «در وهله اول به يك بانك اطلاعاتي وسيع و گسترده در سطح كشور نياز داريم تا ظرفيت هاي ديني و ملي ما در زمينه هاي مختلف را به خوبي نشان دهد، بعد از بانك اطلاعاتي كه تشكيل بدهيم بايد به مهمترين دغدغه نوآوران و مخترعان كشورمان كه همانا امنيت شغلي است پاسخ مثبت بدهيم و به نيازهاي مالي، شغلي، معيشتي و مسكن آنها توجه نماييم، آن وقت است كه در سايه توجه به اين نيازها مي توانيم مخترعان و نخبگاني را پرورش دهيم كه حركت كشورمان را در مسير توسعه شتاب بيشتري ببخشند.»

وي به آمار بيش از 6 هزار مخترع و نخبه و نوآور در كشور اشاره مي كند و مي گويد: «اين افراد از دانش آموز مدارس تا پيش كسوتاني كه موي سرشان سفيد شده را تشكيل مي دهند و در مباحث پزشكي، فيزيك، شيمي، رياضيات، علوم قرآني و... اختراعات زيادي داشته اند و حتي برخي از آنها چهره هايي بين المللي هستند.»

از خانم دكتر افتخاري مي پرسم كه چرا درباره تشكيل اين فراكسيون هيچگونه اطلاع ر ساني صورت نگرفته است، ايشان مي گويد: «اين فراكسيون را برخلاف ساير فراكسيون هاي تخصصي مجلس، بدون كمترين اطلاع رساني شكل داديم و شايد يكي از دلايل آن نوپا بودن اين فراكسيون است، اعضاء آن هم نمايندگان مختلفي با گرايش هاي متفاوت سياسي هستند و هفته اي يكي دو بار با نمايندگان مخترعان و حتي نخبگان و نوآوران جلسه داريم و با چندين تشكل مخترع در ارتباط هستيم و اميدواريم در سال جديد كه از سوي مقام معظم رهبري به نوآوري و شكوفايي نامگذاري شده اين فراكسيون بتواند نقش موثر و مفيدي داشته باشد.»

رئيس فراكسيون حمايت از مخترعان، نخبگان و نوآوران مي گويد: «بنده به نمايندگي از سوي بيش از 6 هزار مخترع آمادگي خود را براي لبيك گويي به دعوت مقام معظم رهبري مبني بر توجه به شكوفايي و نوآوري از طريق تهيه مقدمات براي اجرايي كردن اختراعات و نوآوري هاي حاصل از انديشه هاي خلاق و به كارگيري آن در خدمت جامعه اسلاميمان و در راستاي حل مشكلات مردم اعلام مي كنم و اميدوارم با انجام حمايت هاي لازم و رفع مشكلات پيش روي مخترعان و نخبگان كشورمان و برقراري ارتباط ميان حلقه هاي از هم گسسته انديشه، آموزش، توليد و بازار در آينده نزديك به نتايج مطلوب دست يابيم.»

نوآوري و شكوفايي در مجلس

مجلس شوراي اسلامي به عنوان يك نهاد قانون گذار نقش مهمي در تحقق پيام نوروزي امسال مي تواند داشته باشد، از همين رو دكتر حميدرضا حاجي بابايي عضو هيئت رئيسه و نماينده مردم همدان مي گويد: «در تحقق پيام نوروزي رهبري مجلس مي تواند دو كار را انجام دهد، اولين اقدام اين است كه قوانيني را در جهت نوآوري و شكوفايي به تصويب برساند و به اصلاح، ادغام، بازسازي و جمع و تعديل قوانيني بپردازد كه به صورت مكرر از سال هاي گذشته و در ادوار مختلف مجلس به تصويب رسيده است، اما دومين اقدام مجلس هم كه بسيار مهم به نظر مي رسد نظارت بر اجراي قوانين است.»

اين عضو هيئت رئيسه مجلس به تصويب دو قانون اصل 44 قانون اساسي و قانون صيانت پولي در مجلس اشاره مي كند و مي گويد: «اگر نظارت دقيقي بر اجراي اين دو قانون مهم صورت بگيرد نوآوري به معناي واقعي در كشور به وجود مي آيد و بدون شك به شكوفايي خاصي در تمامي زمينه دست پيدا خواهيم كرد، چون با اين كار هم شاهد ورود و استقبال مردم در صحنه مشاركت حاكميتي در اقتصاد و سياست خواهيم بود و هم اينكه در كنار آن، شادابي و شور و نشاط خاصي را براي مردم به ارمغان خواهيم آورد؛ چرا كه رقابتي شدن ورود سرمايه هاي مردمي و خصوصي سازي از مهمترين ويژگي هاي قوانين فوق است.»

توجه به اولويت ها در سال جديد

براساس پيام نوروزي، امسال بايد به طور متمركز سالي باشد كه پروژه ها و برنامه هاي نيمه تمام به ثمر بنشيند و جامعه از شكوفايي و به نتيجه رسيدن طرح هاي نيمه كاره بهره مند شود.

«مرتضي تمدن» نماينده مردم شهركرد و عضو كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس در اين باره مي گويد: «لازمه رسيدن به نوآوري و شكوفايي تجديد نظر در ساختارها و نوع مديريت ها و بالا بردن ميزان ريسك پذيري و شجاعت در عملياتي كردن اهداف در برگيرنده پيام نوروزي امسال است.»

اين عضو كميسيون برنامه و بودجه مجلس در پاسخ به اين سؤال كه قوه مقننه در سال جديد چه وظايفي را بر عهده دارد، مي گويد: «به نظر من مجلس شوراي اسلامي بايد خود را از كمند طرح ها و لوايح انباشته شده و غيرضروري مجالس گذشته نجات دهد و در وضع قوانين به اولويت ها بيشتر توجه داشته باشد، خصوصاً در ايجاد رابطه منطقي بين اهداف و اولويت هاي كاري خود و سند چشم انداز 20 ساله نظام و قانون برنامه و برقراري نظم اساسي در بين اهداف و برنامه هاي خود موفق عمل كند.» تمدن از شناخت دقيق وضع موجود، ترسيم برنامه روشن براي آينده و تعريف درست و شفاف اهدافي كه تحقق آنها مستلزم نوآوري و شكوفايي هستند به عنوان عوامل بسترساز جهت حركت به سوي توسعه و پيشرفت كشورمان ياد مي كند و مي گويد: «نهادهاي اجرايي و تمامي مسئولان كشور بايد تعريف شفافي از اهداف و برنامه هاي خود در سال نوآوري و شكوفايي ارايه دهند و همچنين در پايان سال هم گزارشي درباره عملكرد دستگاه متبوع خود در زمينه تحقق شعارها و اهداف ترسيم شده مدنظر مقام معظم رهبري ارايه دهند.»

نوآوري هاي علمي

«نوآوري هاي علمي بين المللي كشورمان بايد بيش از پيش بر روي نيازها و مزيت هاي ملي متمركز شود و زيربناي نوآوري در ساير زمينه ها را فراهم كند تا از سرمايه هاي ارزنده انساني و مالي در پيشرفت كشور استفاده شود.»

اين سخنان دكتر صادق واعظ زاده، رئيس بنياد ملي نخبگان و معاون علمي و فناوري رئيس جمهوري است كه چند روز پيش در يك نشست خبري اعلام كرده و مي گويد: «براي تحقق اين منظور لازم است كه نوآوري هاي علمي به يك حلقه مهم از زنجيره يا چرخه نوآوري تبديل شوند، به عبارت ديگر چرخه نوآوري ملي بايد تكميل شود، در اين چرخه، نوآوري علمي به نوآوري فناورانه و پس از آن به نوآوري در كالا و خدمات تبديل مي شود و در اختيار مردم قرار مي گيرد.»

رئيس بنياد ملي نخبگان مي گويد: «ثبت بين المللي اختراعات كشور رو به رشد است اما هنوز در حد مطلوب نيست، به پژوهشگران كشور توصيه مي كنم قبل از انتشار نتايج پژوهش هاي ارزنده خود، امكان ثبت آن ها را به صورت اختراع بين المللي مورد بررسي قرار دهند. صندوق حمايت از پژوهشگران كشور، سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي ايران و شماري از دانشگاهها و پارك هاي علم و فناوري كمك هاي لازم را براي اين منظور ارايه مي كنند، ضمناً از تاسيس مؤسسات غيردولتي براي كمك به ثبت اختراعات بين المللي نيز استقبال مي كنيم.»

نوآوري يك مفهوم علمي است و نوآور موفق كسي است كه نسبت به مباني علمي هدف ها، اصول و ساز و كارهاي نوآوري آگاهي داشته باشد، اما بايد اذعان داشت كه زمينه هاي پذيرش نوآوري هم در جامعه ما بايد فراهم شود، كه با تحقق سياست هاي اصل 44 قانون اساسي و همچنين تشديد فضاي رقابتي مثبت در بازار كشورمان اميد است كه اين زمينه هرچه بيشتر فراهم گردد.

معاون علمي و فناوري رئيس جمهور مي گويد: «كشورمان به عضويت سازمان مالكيت معنوي درآمده است و دولت نسبت به حفظ حقوق معنوي مخترعان كشور حساسيت دارد و كميسيوني براي اين منظور در وزارت دادگستري مشغول به كار شده است تا وضعيت بررسي و ثبت اختراعات در كشور را بهبود ببخشد.» وي با اشاره به اينكه با دستور رئيس جمهور آيين نامه اي تهيه شده كه به زودي براي تصويب به دولت عرضه مي شود، مي گويد: «با تصويب اين آيين نامه نوآوران كشور به آزمايشگاه ها، كارگاه ها و كتابخانه ها و مراكز اطلاع رساني علمي دولتي دسترسي خواهند يافت تا با استفاده از تسهيلات نرم افزاري و سخت افزاري اين مراكز به تكميل نوآوري خود بپردازند.»