با تحولات اخير پرونده هسته اى و گزارش فعاليت هاى هسته اى ايران به شوراى امنيت، پس از سه سال فراز و فرود در حال حاضر جدال ميان ايران و غرب در مورد اين موضوع وارد مرحله جديد و حساسى شده است كه هر گونه بى احتياطى طرفين بازى، عواقب جبران ناپذيرى را به بار خواهد آورد.

به هر حال پرونده هسته اى ايران از وين به نيويورك منتقل شده و اين موضوع در شوراى امنيتى بررسى خواهد شد كه رياست آن برعهده يك جنگ طلب مشهور امريكايى به نام جان بولتون مى باشد.

البته اشاره به جان بولتون و شوراى امنيت، القاى ترس نيست بلكه اشاره به حساسيت موضوعى است كه مسوولان كشور براى دفاع از منافع و حقوق ملت ايران بايد در نظر داشته باشند.

قبل از چيز لازم است به تفاوت دو مفهوم «گزارش» و «ارجاع» به شوراى امنيت اشاره شود تا از هر گونه سوء تفاهمى در اين مورد جلوگيرى شود. طبق اساسنامه آژانس «گزارش به شوراى امنيت» با مفهوم «ارجاع» كاملاً تفاوت دارد و «گزارش» به عنوان يكى از موارد عادى و طبيعى مندرج در اساسنامه آژانس است.

آنچه كه در مورد پرونده هسته اى ايران اتفاق افتاد به هيچ وجه به معناى ارجاع (refer) پرونده به شوراى امنيت نيست، بلكه به معناى مطلع نگه داشتن اين شورا از فعاليت هاى آژانس در قبال پرونده مى باشد و پرونده ايران به هيچ وجه از آژانس بين المللى انرژى اتمى خارج نشده و سير حقوقى خود را طى مى كند.

در حال حاضر با توجه به شرايط فعلى پرونده هسته اى ايران وافزايش تهديدها و فشارها بر ايران چند نكته بايد مورد توجه مسوولين كشور قرار گيرد. در اين كه انرژى هسته اى حق مسلم ماست، شكى نيست ولى آنچه مسلم است بايد دراين مورد منافع بلند مدت نظام در نظر گرفته شود واين دقيقاً همان چيزى است كه مقام معظم رهبرى نيز در روزهاى گذشته بر آن تأكيد داشتند: «پايدارى همراه با حفظ هوشيارى كامل».

براى كاهش فشارها مى توان مذاكرات با طرفين اروپايى و يا احتمالاً مذاكره با كشورهاى ديگر مورد توجه قرار گيرد، طرح روسيه را نيز همزمان مى توان در نظر داشت ولى قبل از هر چيز بايد به طرفين غربى و ديگران تفهيم كرد كه تهديد ايران به نفع هيچ كس نيست. كمترين تأثير تهديد ايران، افزايش قيمت نفت مى باشد كه بيش از همه اروپا، چين و ديگر كشورهايى كه اقتصادهاى روبه رشد دارند را متضرر خواهد كرد.

بايد به اين كشورها تفهيم كرد كه رأى آنها در شوراى امنيت، تعيين كننده ادامه و يا قطع منافع آنها در ايران مى باشد. روسها به دنبال تعيين نقش ويژه در پروژه هاى هسته اى ايران هستند، چينى ها علاوه بر روابط گسترده تجارى با ايران، قسمت عمده نفت مورد نياز خود را از ايران تأمين مى كنند. اروپائى ها نيز روابط تجارى نسبتاً خوبى با ايران دارند و هند نيز خواهان تأمين انرژى مورد نياز خود از طريق ايران است.

بايد به اين كشورها تفهيم كرد كه ادامه اين روابط، ارتباط مستقيمى با رأى آنها در شوراى امنيت دارد.

همچنين ايران سرمايه هاى قابل توجهى در بانك هاى اروپايى دارد كه با خروج آنها از بانك هاى اين كشورها، اقتصاد شكننده اروپا، احتمالاً با مشكلات زيادى مواجه خواهد شد.

بايد به طرف هاى متخاصم تفهيم كرد كه هرگونه تهديد نظامى عليه ايران منجر به ناامنى و تهديد كل منطقه مى شود وايران با استفاده از ابزارهايى كه در اختيار دارد از جمله نفت، تنگه هرمز، نفوذ گسترده در عراق، حماس و حزب الله و ... مى تواند به شدت منافع غرب را به خطر بيندازد.

از سوى ديگر برخى كارشناسان مسائل استراتژيك معتقدند اتحاد چين، روسيه، هند و ايران مى تواند به عنوان يك قطب جديد در مقابل امريكا مطرح شود. با توجه به ويژگى هاى اين كشورها از لحاظ وسعت، جمعيت منابع عظيم انرژى، تنوع مناطق نفوذ از آسياى جنوب شرقى تا اروپا و همچنين منطقه استراتژيك خاورميانه، تشكيل يك اتحاد شرقى تا حدود زيادى مى تواند فضاى مانور را براى سياست هاى يكجانبه گرايانه امريكا محدود كند. بايد به اين كشورها تفهيم كرد كه منافع تشكيل اين اتحاد به مراتب بيشتر از اطاعت از سياست هاى امريكا در جهان مى باشد.

از سوى ديگر اگر به نوع آرايى كه به ايران داده شد توجه كنيم متوجه مى شويم آراى ممتنع و منفى اغلب از سوى كشورهايى داده شده است كه به دنبال دستيابى به فناورى هسته اى مى باشند.

از سوى ديگر مى توان طرفين غربى را تهديد كرد كه هرگونه اقدامى عليه ايران منجر به صدور فناورى هسته اى به اين كشورها مى شود و از طرف ديگر با رايزنى با كشورهايى كه به دنبال دانش هسته اى هستند، حمايت آنها را در مورد پرونده هسته اى ايران بدست آورد.

به هر حال خود غربى ها هم مى دانند كه هرگونه اقدامى عليه ايران چه عواقب ناگوارى براى آنها به بار خواهد آورد و به گفته خود آنها ايران با كشورهاى ديگر بسيار متفاوت است و بايد در برخورد با اين كشور بسيار محتاط بود. در همين زمينه مجله بريتانيايى اكونوميست طرح روى جلد اين هفته خود را به كاريكاتورى از جورج بوش اختصاص داده بود كه روى بمب اتمى نشسته بود و صحنه اى از فيلم معروف استرنجلاو را به خاطر مى آورد كه خلبان بمب افكن B52 امريكايى پس از آنكه سرانجام موفق مى شود نقص فنى هواپيماى خود را رفع كند و بمب اتمى را براى فرو افتادن بر خاك شوروى رها سازد خود نيز در حالى كه فرياد مى زند و كلاه گاو چرانى اش را تكان مى دهد سوار بر بمب، نخستين قربانى جنگ جهانى سوم مى شود.

همين موضوع به صورتى ديگر توسط على لاريجانى دبير شوراى عالى امنيت ملى مطرح شده است. آقاى لاريجانى در گفت وگو با شبكه ۲ فرانسه در پاسخ به سوالى در مورد تهديدات امريكا عليه ايران گفت: كسانى كه چنين تهديداتى را به كار مى گيرند وسايل اجراى آن را ندارند و اين بيش از آنكه قدرتشان را به اثبات برساند ناتوانى شان را ثابت مى كند.

در پايان اين نكته قابل توجه است كه پرونده هسته اى ايران فقط يك بهانه است و در حقيقت امريكا مى خواهد با سوء استفاده و بزرگ نمايى فعاليت هاى هسته اى ايران، با ما تصفيه حساب كند ولى در صورت پايدارى و مقاومت، درنهايت ايران و ملت بزرگ آن برنده نهايى خواهند بود كه توانسته اند با پيروزى در مقابل اراده جهانى به نمادى از شجاعت و قدرت در بين مسلمانان و ديگر آزاديخواهان جهان تبديل شوند.

* دانشجوی کارشناسی ارشد روابط بین الملل

magidzawari@yahoo.com

www.magidzawari.parsiblog.com