براساس سنت سياسي در ايالات متحده آمريكا، همواره انتخابات ميان دوره اي كنگره در ششمين سال از يك دوره رياست جمهوري 8 ساله از اهميت زيادي برخوردار است؛ زيرا اين انتخابات محكي خواهد بود براي انتخابات رياست جمهوري دو سال بعد و هر حزبي كه بتواند در انتخابات ميان دوره اي به پيروزي دست يابد از شانس بيشتري براي ورود به كاخ سفيد برخوردار خواهد شد. در سال 1986 پيروزي با جمهوريخواهان بود و دو سال بعد، جورج بوش پدر به عنوان نامزد همين حزب انتخابات رياست جمهوري آمريكا را برد. همين وضعيت در سال 1998 نيز تكرار شد و سبب گرديد كه جورج بوش پسر با بهره گيري از پيروزي حزبش در انتخابات ميان دوره اي، دو سال بعد به كاخ سفيد راه يابد. اكنون همه نگاه ها به انتخابات 2006 دوخته شده است تا چشم انداز انتخابات رياست جمهوري سال 2008 تا حدودي روشن شود.

انتخابات كنگره

انتخابات كنگره هر۲ سال يكبار برگزار مي شود و هر بار تمامي نمايندگان مجلس نمايندگان و يك سوم سناتورها توسط مردم برگزيده مي شوند. انتخاباتي كه با انتخابات رياست جمهوري مصادف شود، انتخابات عمومي ناميده مي شوند و انتخابات ميان دوره اي در فواصل انتخابات رياست جمهوري بر پا مي شود.

تعداد نمايندگان مجلس نمايندگان بر مبناي تقسيمات جمعيتي مشخص مي شود. اما هر ايالت در سنا تنها داراي دو نماينده است. قانون اساسي ايالات متحده مقرر كرده كه به ازاي هر 30 هزار نفر يك نماينده راهي مجلس نمايندگان شود. اما به تدريج با افزايش چشمگير جمعيت، اين مبنا تغيير كرده است. در حال حاضر رابطه بين جمعيت و تعداد نمايندگان كنار گذاشته شده و تعداد اعضاي مجلس نمايندگان به 435 نفر محدود شده است. به اين ترتيب هر نماينده بايد از طرف 570 هزار نفر انتخاب شود. ايالت هايي كه جمعيت كمتر از 570هزار نفر دارند، نظير مونتانا، وايومينگ يا دلاوير يك نماينده در مجلس نمايندگان خواهند داشت.

شرايط شركت در انتخابات براي مجلس نمايندگان و سنا نيز متفاوت است. بر اساس بخش دوم فصل اول قانون اساسي، فردي مي تواند وارد مجلس نمايندگان شود كه حداقل 25 سال سن داشته باشد و به مدت 7 سال شهروند ايالات متحده به حساب آيد. وي نيز بايد در زمان انتخابات، ساكن ايالتي باشد كه از آن قصد ورود به كنگره را دارد.

بخش سوم همين فصل نيز به شرايط انتخاب سناتورها اشاره دارد و قانون اساسي به دليل اهميت وظايف سناتورها، حداقل سن آنها را 30 سال معين كرده است. اين فرد بايد حداقل 9 سال شهروند ايالات متحده شناخته شود و همانند نمايندگان مجلس نمايندگان درزمان انتخابات ساكن ايالت مورد نظر باشد.

درانتخابات كنگره، عمدتاًُ مباحث و مسائل مطرح شده از سوي نامزدها و احزاب، حول محور موضوعات منطقه اي و محلي دور مي زند در حالي كه در انتخابات رياست جمهوري، شعارهاي ملي و فرا منطقه اي اهميت بيشتري دارد. نگرش منطقه اي در انتخابات ميان دوره اي در مقايسه با انتخابات عمومي تشديد مي شود. در انتخابات كنگره، رئيس جمهور همواره با مشكل چگونگي حمايت از نامزدها بويژه نامزدهاي حزب خود مواجه است. اگر رئيس جمهور بيش از اندازه برروي نامزدهاي حزب خود سرمايه گذاري كند اما نتواند در انتخابات ميان دوره اي به پيروزي دست يابد، با خطر شكست در انتخابات عمومي مواجه خواهد شد. درمقابل نيز اگر خود و دولت را از صحنه انتخابات كنار كشد چه بسا با كينه نمايندگان حزبش در دوره باقي مانده رياست جمهوري و يا جانشينانش در كاخ سفيد مواجه شود. بارها ديده شده است كه نماينده اي كه بدون كمك و ياري رئيس جمهور به كنگره راه يافته، درتصميم گيري هاي سياسي با حزب رقيب عليه رئيس جمهور متحد شده است.در چنين صورتي رئيس جمهور مجبور است حداقل دو سال با نمايندگان حزبش دركنگره به مقابله بپردازد. انتخاب نامحدود نمايندگان مجلس نمايندگان و يا سناتورها اعتراضاتي را در سطح جامعه ايجاد كرده است. گروهي معتقدند نامحدود بودن تعدد عضويت دركنگره نوعي سمت حرفه اي را ميان نمايندگان وسناتورها به دنبال آورده كه خود فلسفه نمايندگي را تحت الشعاع قرار داده است. به همين دليل درسال 1997 پيشنهادي در مجلس نمايندگان مطرح شد تا با الحاق يك اصلاحيه جديد به قانون اساسي، مدت زمان نمايندگي دركنگره كاهش يابد. بر اساس اين پيشنهاد، هر نماينده تنها مجاز بود حداكثر تا 3 دوره در مجلس نمايندگان باقي بماند و اين زمان نيز براي سناتورها به 2 دوره متوالي محدود مي شد. اما هنوز اين پيشنهاد مراحل قانوني خود را براي تصويب در كنگره و سپس تاييد توسط ايالت ها نگذرانده است.

قدرت كنگره

قانون اساسي ايالات متحده آمريكا با تشريح و توصيف عملكرد و قدرت نهاد قانونگذاري آغاز مي شود و از همين رو مي توان به اهميت ونقش اين نهاد در بين تدوين كنندگان قانون اساسي آمريكا پي برد. بخش اول فصل اول قانون اساسي تصريح مي كند: تمام قدرت قانونگذاري در كنگره ايالات متحده تمركز خواهد يافت كه از سنا و مجلس نمايندگان تشكيل خواهد شد. به اين ترتيب مهمترين وظيفه كه درعين حال وظيفه انحصاري نيز به شمار مي آيد، براي كنگره ترسيم شد كه همانا وظيفه قانونگذاري است. نخستين كنگره ايالات متحده آمريكا بر اساس قانون اساسي، درتاريخ 4 مارس 1789 در ساختمان فدرال هال نيويورك افتتاح شد. تا آن تاريخ تنها 10 ايالت از 13 ايالت قانون اساسي را در مجلس قانونگذاري خود تصويب كرده بودند. از اين رو اعضاي نخستين كنگره شامل 59 نماينده مجلس نمايندگان و 20 سناتوربود. با افزايش تدريجي تعداد ايالت ها، طي 220 سال گذشته شمار نمايندگان كنگره نيز رو به افزايش گذاشت تا اينكه هم اكنون تعداد نمايندگان مجلس نمايندگان به 435 نفر و تعداد نماينده سنا به 100 نفر رسيده است. درمجلس نمايندگان علاوه بر 435 نماينده منتخب 50 ايالت، نمايندگاني نيز از سرزمين هاي ماورا البحار شامل پرتوريكو، ساموآ، گوام و جزايرورجين و همچنين بخش كلمبيا ـ واشنگتن دي سي ـ بدون حق راي حضور دارند. 100 سناتور نيز از سوي شهروندان هر ايالت انتخاب مي شوند.

نماينده هاي مجلس نمايندگان هردو سال يكبار انتخابات مي شوند كه انتخاب مجدد آنها به هر تعداد ممنوعيتي ندارد. سناتورها براي 6 سال انتخاب مي شوند و آنها نيز محدوديتي براي انتخاب مجدد ندارند. در قانون اساسي گفته شده است كه پس از انتخاب سناتورها، براساس قرعه كشي، آنها به سه گروه تقسيم مي شوند، گروه اول تنها دو سال در سنا حضور دارند و در انتخابات بعدي مجدداً شركت كنند. گروه دوم به مدت 4 سال و نهايتاً گروه سوم 6 سال درسنا خواهند ماند. به اين ترتيب هردو سال يكبار و در جريان انتخابات عمومي و يا ميان دوره اي، يك سوم نمايندگان سنا نيز تغيير مي كنند. برخلاف سنا، دوره نمايندگي مجلس نمايندگان تنها دوسال است.

وظيفه قانونگذاري بر اساس قانون اساسي برعهده نمايندگان كنگره است و هر قانوني براي تصويب، نياز به تاييد هر دو مجلس دارد. مجالس نمايندگان وسنا هر يك جداگانه تشكيل مي شوند و به وظايف خاص خود مي پردازند. اين دو مجلس در يك روز مشخص جلسه مشترك برگزار مي كنند كه به آن جلسه كنگره مي گويند. در متن قانون اساسي مصوب سال 1789، تشكيل جلسه ساليانه كنگره، اولين دوشنبه ماه دسامبر تعيين شده بود. اما در اصلاحيه بيستم مصوب سال 1933 اين تاريخ تغييركرد. اكنون زمان تشكيل كنگره ظهر سومين روز ماه ژانويه است.

اصلاحيه هفدهم قانون اساسي نحوه انتخاب سناتورها را تغيير داد. تا پيش از سال 1913، دو نماينده هر ايالت درسنا، توسط مجالس قانونگذاري همان ايالت برگزيده مي شدند. اما اصلاحيه هفدهم وظيفه انتخاب سناتورها را به طور مستقيم بر عهده شهروندان قرار داد. با اين تصميم، نقش و نفوذ مجالس ايالتي در شكل دهي به نهاد هاي فدرال، به ويژه كنگره ايالات متحده كاهش يافت.

رياست مجلس نمايندگان يا سخنگوي مجلس را ارشدترين عضو حزب اكثريت بر عهده دارد. در مجلس نمايندگان، علاوه بر سخنگوي مجلس، رهبران احزاب اكثريت واقليت از نقش و جايگاه مهمي برخوردار هستند. رهبر حزب اكثريت همان سخنگوي مجلس است و براي اداره فعاليت هاي حزبي در داخل مجلس فرد ديگري به غير از سخنگوي مجلس انتخاب مي شود كه رياست انجمن حزبي را برعهده مي گيرد. رهبر اقليت و رييس انجمن حزبي حزب اقليت يك فرد است كه نقش رهبر اپوزيسيون مجلس را ايفا مي كند.

رياست سنا بر اساس قانون اساسي بر عهده معاون رئيس جمهور است. اين سمت تقريباً تشريفاتي است كه درمراسم رسمي از جمله تشكيل جلسه كنگره بر دوش معاون رئيس جمهور گذاشته مي شود. وي عمدتاً در جريان راي گيري در سنا حاضر نمي شود و تنها زماني راي مي دهد كه آراي سناتورها به صورت مساوي تقسيم شده باشد. هرگاه در مجلس سنا، مصوبه اي 50 راي مثبت و 50 راي منفي داشته باشد، معاون رئيس جمهور به عنوان رئيس سنا راي خود را به صندوق مي اندازد و به اين شكل سرنوشت آن مصوبه را تعيين مي كند. در غياب معاون رئيس جمهور كه اغلب در هنگام مذاكرات سنا حاضر نيست، ارشد ترين عضو حزب اكثريت، جلسات را اداره مي كند.

رقابت هاي انتخاباتي

حدود 6 ماه ديگر انتخابات ميان دوره اي كنگره آمريكا برگزار خواهد شد. با انتخاب 435 نماينده مجلس و 33 سناتور جديد، يكصدوهشتمين كنگره ايالات متحده آمريكا تشكيل مي شود. در كنگره يكصدوهفتم كه تا ژانويه 2007 به طول خواهد انجاميد، جمهوري خواهان هر دو مجلس را تحت كنترل خواهند داشت. هم اكنون حزب جمهوريخواه در مجلس نمايندگان 217 كرسي و در مجلس سنا 55 كرسي را در اختيار دارد در حاليكه 205 كرسي در مجلس نمايندگان و 45 كرسي در سنا دراختيار حزب دموكرات است. دموكرات ها براي اينكه بتوانند اكثريت مجلس نمايندگان را پس از سال 1994 از رقيب پس بگيرند بايد 13 كرسي ديگر را از چنگ جمهوريخواهان در آورند. در سنا نيز اگرچه دموكرات ها تنها به 6 راي براي كسب اكثريت نياز دارند، اما از آنجا كه در ميان 33 كرسي درحال رقابت، اكثر حوزه ها به جمهوري خواهان تعلق دارد، شانس موفقيت دموكرات ها چندان زياد نيست.

همانند دو انتخابات قبلي در سال هاي 2002 و 2004، اصلي ترين بحث رقابت ها ميان نامزدهاي دو حزب، موضوع تامين امنيت و چگونگي مبارزه با تروريسم است. هنوز خاطره تلخ فروريختن برج هاي دوقلوي مركز تجارت جهاني نيويورك در صبح روز 11 سپتامبر از ذهن آمريكايي ها پاك نشده است. جمهوري خواهان اميدوار هستند بتوانند بار ديگر با دامن زدن به ترس از تروريسم از رقابت هاي انتخاباتي پيروز بيرون بيايند. هنوز جمهوري خواهان به عنوان حزبي كه مي تواند امنيت ايالات متحده را در اين جهان پرآشوب تامين كند، شناخته مي شود. هرچند كه اين احساس به دليل دور شدن از زمان وقوع حادثه 11 سپتامبر و همچنين رسوايي هاي متعدد دولت بوش رو به كاهش گذاشته است. در مقايسه اي ميان جمهوري خواهان و دموكرات ها، حزب حاكم بر كاخ سفيد و كنگره از موقعيت اطمينان بخشي برخوردار نيست. در نظر سنجي انجام شده در ماه آوريل، تعداد كساني كه قصد داشتند به نامزد دموكرات ها راي دهند تقريباً 10 درصد از كساني كه به نامزد جمهوريخواهان تمايل داشتند بيشتر بود. اين مساله نشان مي دهد كه روحيه محافظه كاري ملت آمريكا كه با حادثه 11 سپتامبر تقويت شده بود، رو به كاهش گذاشته است. سه سال جنگ در عراق و 2300 كشته در اين كشور مردم آمريكا را خسته كرده است. اين جنگ به مراتب بيش از هر جنگ ديگر آمريكا بعد از جنگ ويتنام پر هزينه و پر تلفات بوده است. به علاوه انتقادات فراواني درمورد سوء مديريت جنگ متوجه جورج بوش، دونالد رامسفلد و پنتاگون شده است. اين مساله موجب سرخوردگي اغلب جمهوريخواهان و ناخرسندي طيف نومحافظه كاران آمريكايي از كاخ سفيد شده است.

در طول يكسال گذشته همچنين رسوايي هاي متعددي كاخ سفيد را به خود مشغول كرده است. از رسوايي نشت اطلاعاتي نام جاسوس سيا تا رسوايي شنود مكالمات تلفني، بوش با انتقادات فراواني نه تنها از سوي دموكرات ها، بلكه از سوي هم حزبي هاي خويش مواجه شده است. حتي طبيعت هم با بوش سر سازگاري نداشت. توفان كاترينا ناكارآمدي دولت بوش را در امدادرساني به موقع به آسيب زدگان به نمايش كشيد. پس از اين حادثه اغلب آمريكايي ها، بويژه رنگين پوستان و فقرا بوش را فاقد توانايي اداره كشور عنوان كردند. بحث افزايش قيمت بنزين به هر گالن 3 دلار نيز دردسرهاي بوش را تشديد كرد. اين مسائل همگي دست به دست يكريگر داده اند به گونه اي كه اكنون نامزدهاي حزب جمهوريخواه ترجيح مي دهند كه كمتر از گذشته دركنار بوش فرا گيرند تا شانس خود را براي پيروزي در انتخابات نوامبر از دست ندهند.

در قياس با جمهوريخواهان، دموكرات ها مي توانند به دليل 6 سال دوري از قدرت خود را منجي مشكلات عديده آمريكا، از مساله جنگ عراق تا معضل كسري بودجه معرفي كنند. البته دموكرات ها در حال حاضر از تشتت آرا ميان جناح هاي مختلف اين حزب رنج مي برند. ناكامي در سه انتخابات متوالي در سال هاي 2000، 2002 و 2004 آنها را فاقد اعتماد به نفس كرده است. عموم مردم آمريكا نسبت به توانايي دموكرات ها به تامين امنيت مشكوك هستند. هم اكنون جناح چپ حزب به رهبري افرادي نظير هيلاري كلينتون، هوارد دين و نانسي پلوسي كنترل حزب دموكرات را در اختيار دارند كه اين مساله در طول چند سال گذشته سبب شده تا ميان روحيه غالب محافظه كاري عموم مردم آمريكا و گرايش هاي ليبراليستي حزب دموكرات فاصله انداخته شود.

به هر حال اگر دموكرات ها بر خلاف 3 انتخابات گذشته بتوانند در انتخابات ميان دوره اي ماه نوامبر به پيروزي دست يابند و كنترل كنگره را به دست گيرند؛ اين موقعيت را نه مديون توانايي هاي خود بلكه مديون ناتواني هاي حزب رقيب خواهند بود.