1. اصل صدور انقلاب: صدور انقلاب از موضوعات مورد توجه امام بوده که به معناى صادر کردن تجربه هاى انقلاب اسلامى به ساير کشورهاى جهان است. از ديدگاه امام خميني، منظور از صدور انقلاب، همان گسترش اسلام است. (1)

امام در اين باره اعتقاد دارد که:

ما با صدور انقلاب مان که در حقيقت صدور اسلام راستين و بيان احکام محمدي(ص) است، به سيطره و سلطه و ظلم جهان خواران خاتمه مى دهيم. (2)

از نگاه ايشان براى پيروزى بر مشکلات، بايد در مقابل همه قدرت ها ايستاد و ارزش هاى انسانى را از اين جا به ساير نقاط جهان صادر کرد. در واقع صدور انقلاب در نگاه ايشان، صبغه فرهنگى دارد.

روح الله رمضانى درباره صدور انقلاب ايران مى گويد:

ظهور صدور انقلاب به مثابه اصلى بنيادى در سياست خارجي، همچون خود انقلاب ايران، بازتاب پويايى سياسى داخلى ايران است. (3)

در واقع، هدف اصلى سياست خارجى ايران، از همان آغاز به کار حکومت جديد، تبليغ و گسترش اسلام انقلابى بود؛ اين هدف در وظيفه اى ريشه داشت که قرآن براى مسلمانان در جهت تحقق و تبليغ پيام الهى در سراسر گيتى معين کرده است. روح الله رمضانى در جاى ديگرى خواسته امام خمينى مبنى بر صدور انقلاب را ريشه در ايدئولوژى او و فرهنگ سياسى ايران- اسلامى مى داند. (4)

امام درباره صدور انقلاب مى فرمايند:

ما بايد با شدت هر چه بيشتر انقلاب خود را به جهان صادر کنيم و اين طرز فکر را که قادر به صدور انقلاب نيستيم، کنار بگذاريم؛ زيرا اسلام بين کشورهاى اسلامى تمايز قائل نيست. ما حامى تمام محرومان مى باشيم. همه ابر قدرت ها و همه قدرت ها براى از بين بردن ما برخاسته اند. اگر ما در محيط محدودى باقى بمانيم، قطعا با شکست رو به رو مى شويم. (5)

ما انقلاب مان را به تمام جهان صادر مى کنيم، چرا که انقلاب ما اسلامى است و تا بانگ لا اله الا الله و محمد رسول الله بر تمام جهان طنين نيفکند، مبارزه هست و تا مبارزه در هر کجاى جهان عليه مستکبران هست، ما هستيم. (6)

البته ايشان براى جلوگيرى از سوء استفاده از معناى صدور انقلاب و برداشت هاى منفى از آن ياد آور مى شوند که:

اين که مى گوييم بايد انقلاب ما به همه جا صادر بشود، اين معنى غلط را از آن برداشت نکنند که ما مى خواهيم کشور گشايى کنيم. همه کشورها بايد در محل خودشان باشند. ما مى خواهيم اين چيزى که در ايران واقع شد و خودشان از ابر قدرت‌ها فاصله گرفتند و [نجات] دادند، دست آنها را از مخازن کوتاه کردند، اين در همه ملت ها و در همه دولت ها بشود. معنى صدور انقلاب اين است که همه ملت‌ها و همه دولت ها بيدار شوند و خودشان را از اين گرفتارى که دارند نجات بدهند. (7)

با توجه به مطالب فوق مى توان به اين نتيجه رسيد که صدور انقلاب از ديدگاه امام خميني، همان صدور اسلام ناب محمدي(ص) است که جزء رسالت ها و تعهدات دولت اسلامى به شمار مى رود. و در نتيجه، حمايت از ملت هاى محروم و مستضعف و حمايت از حکومت جهانى اسلام در اين راستا، مفهوم و معنا پيدا مى کند.

2. اصل نفى سبيل: از ديگر اصول سياست خارجى امام خميني، نفى سلطه گرى و سلطه پذيرى است. ايشان براى حيات زير سلطه غير، ارزشى قائل نمى شوند، بلکه ارزش حيات را به آزادى و استقلال مى دانند و با توجه به آيه شريفه «لن يجعل الله للکافرين على المومنين سبيلا»(8) که مى فرمايد خداوند، سلطه اى براى کافرين بر مومنين قرار نداده، اذعان مى دارند که:

ما منطق مان، منطق اسلام، اين است که سلطه نبايد از غير بر شما باشد. نبايد شما تحت سلطه غير برويد. ما هم مى خواهيم نرويم زير سلطه. (9)

3. دفاع از کيان اسلام و مسلمانان: ايشان برنامه سياست خارجى ايران را برنامه اسلام ذکر مى کنند و مى فرمايند:

ما براى دفاع از اسلام و ممالک اسلامى و استقلال ممالک اسلامى در هر حال مهيا هستيم. برنامه ما برنامه اسلام است، وحدت کلمه مسلمين است، اتحاد ممالک اسلامى است.... (10)

و در جاى ديگرى دفاع از تمام مسلمين را لازم مى دانند:

ما کشور را، کشور ايران نمى دانيم، ما همه ممالک اسلامى را از خودمان مى دانيم، مسلم بايد اين طور باشد. ما دفاع از همه مسلمين را لازم مى دانيم. (11)

4. اصل احترام متقابل و عدم دخالت در امور يکديگر: امام در اين مورد قائل به اين است که اسلام براى همه و دلسوز براى بشر است و ما همه تابع اسلام و دلسوز براى بشر هستيم. به اين معنا که «ما با هيچ ملتى بد نيستيم، اسلام آمده بود براى تمام ملل، براى ناس،... ما اعلام مى کنم که نظر تجاوز به هيچ يک از کشورهاى اسلامى و غير اسلامى نداريم... »(12)

ايشان در جاى ديگرى فرمودند:

ملت ايران اجازه نمى دهد که هيچ مملکتى در امور داخلى او دخالت کند و آزادى و استقلال خودش را حفظ مى کند، و با تمام کشورها هم به طور متقابل عمل خواهد کرد. (13)

حضرت امام در موارد متعدد به اين مسئله (روابط حسنه و متقابل) در سياست خارجى اشاره کرده اند.

وقتى خبرنگار مجله آمريکايى تايم از ايشان سوال مى کند که: در جمهورى اسلامى به طور کلى سياست خارجى شما چگونه خواهد بود؟ امام در جواب مى فرمايند:

جمهورى اسلامى ما با تمام ممالک روابط حسنه دارد و احترام متقابل، قائل است، در صورتى که آنها هم احترام متقابل، قائل باشند. (14)

5. اصل نفى ظلم و حمايت از مظلوم: امام خمينى با استناد به سيره انبيا، ملت اسلام را پيرو مکتبى مى دانست که برنامه آن در دو کلمه «نه ستم کنيد، نه مورد ستم قرار گيريد؛ لا تظلمون و لا تظلمون» خلاصه مى شود. (15)

امام در بيانات خود در جمع سفرا در تاريخ 59/11/22 فرمودند:

ما نه ظلم خواهيم کرد؛ و نه مظلوم خواهيم واقع شد. (16)

در واقع، امام مى خواهد تا با ابر قدرتها و ظالمان مخالفت شود. ايشان سازش با ظالم را ظلم به مظلومان و ظلم به شرع و خلاف راى انبياء مى دانست:

ما تحت رهبرى پيغمبر اسلام اين دو کلمه را مى خواهيم اجرا کنيم؛ نه ظالم باشيم و نه مظلوم... (17)

6. اصل نه شرقي- نه غربي: اين اصل که در واقع يکى از شعارهاى اساسى مردم در بحبوحه انقلاب بود و برگرفته از سخنان امام خميني(ره) که در موارد متعددى به اين مسئله اشاره کرده اند:

ملت ايران بدون اتکا به غرب و شرق مى خواهد روى پاى خود بايستد و بر سرمايه هاى مذهبى و ملى خود استوار باشد. (18)

در جاى ديگرى به معناى اين شعار توجه مى دهند که:

اين که جوانان ما مى گويند «نه شرقى نه غربي»، معنايش اين است که هيچ کدام در ايران دخالت نکنند؛ و اين کاملا بجا و بحق است. (19)

در واقع ايشان به دنبال دولت اسلامى آزاد و مستقل است که فارغ از گرايش به سوى غرب و شرق باشد و تعادل قوا در اين منطقه از جهان حفظ شود.

پى نوشتها:

. 1 محمد ستوده، پيشين، ص ؛273 صحيفه نور، ج 11، ص 21-28

. 2 در جستجوى راه از کلام امام (دفتر دهم( )تهران: اميرکبير، 1362) ص435

. 3 جان ال اسپوزيتو، انقلاب ايران و بازتاب جهانى آن، ترجمه دکتر محسن مدير شانه چي، مقاله صدور انقلاب ايران: سياست، اهداف و وسايل، روح الله کارگر رمضانى (تهران: مرکز بازشناسى اسلام و ايران، 1382) ص 56

. 4 همان، مقاله صدور انقلاب ايران: سياست، اهداف و وسايل، روح الله کارگر رمضاني، ص. 58

. 5 همان، ص65

. 6 پيام امام به مناسبت سالگرد کشتار خونين مکه (67/4/29) صحيفه نور، ج20، ص 232. -8

. 7 آيين انقلاب، پيشين، ص413

. 8 نساء (4) آيه 141

. 9 بيانات امام خمينى در مورد ماموريت شاه براى اجراى طرح هاى استعماري، اقتصادى فرهنگى (57/7/20) صحيفه نور، ج2، ص 139

. 10 بيانات امام خمينى در جمع کليه سفرا، کارداران و... (62/11/18) صحيفه نور، ج18، ص221

. 11 اعلاميه مشترک آيات عظام امام خميني، نجفى مرعشى و... (1343) صحيفه نور، ج1، ص 84

. 12 آيين انقلاب اسلامي، پيشين، ص 407-409

. 13 مصاحبه خبرنگار روزنامه دانمارکى (57/9/5) صحيفه نور، ج22، ص 146

. 14 مصاحبه خبرنگار مجله آمريکايى تايم (57/9/30) صحيفه نور، ج 22، ص 156

. 15 آيين انقلاب اسلامي: گزيده اى از انديشه و آراى امام خمينى (تهران: موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني، 1374) ص 390. -395

. 16 بيانات امام خمينى در جمع سفرا (59/11/22) صحيفه نور، ج14، ص. 68

. 17 همان، ص. 66

. 18 مصاحبه امام خمينى با روزنامه اونيتا، ارگان حزب کمونيست ايتاليا (62/10/1) صحيفه نور، ج4، ص 195.

. 19 بيانات امام خمينى در ديدار با سفير شوروى (57/11/19) صحيفه نور، ج7، ص89.