با حضور دیمیتری مدودیف در جایگاه ریاست جمهوری روسیه و انتخاب پوتین به عنوان نخست وزیر، سئوال هایی در زمینه تغییرات احتمالی در سیاست های خارجی روسیه وجود دارد. باشگاه اندیشه در گفت و گو با «مارك كاتز»، استاد دانشگاه جرج ماسون آمريكا و كارشناس مسائل روسيه برخی از این سئوالات را مطرح کرده است. شما را به خواندن این گفت و گو دعوت می نماییم.

◊ همانطوری که از قبل پیش بینی می شد دیمیتری مدودیف با حمایت ولادیمیر پوتین در روسیه بر مسند میز ریاست جمهوری نشست. کمی درباره نقش و جایگاه وی در سیاست خارجی روسیه با حضور پوتین به عنوان مرد قدرتمند روسیه توضیح دهید؟

● نخستين چيزي كه بايد در خصوص آن بحث كرد اين است كه رييس جمهور مدودیف چه اندازه در سياست خارجي نقش دارد. اين حقيقت كه وي به چند كشور سفر و با رهبران مهم جهان نيز مذاكره كرده نشان مي دهد كه وي در سياست خارجي روسيه نقش دارد. اما آيا او واقعاً به عنوان يك رييس جمهور، سياست خارجي را اعمال و اجرا مي‌كند يا اينكه به عنوان يك وزير امور خارجه و با اسمی دهن پر كن عمل مي‌كند؟ تاكنون وي مانند مفهوم اخير (يك وزير امور خارجه با اسمی دهن پر كن) عمل كرده است. روشن است كه اين موضوع چيزي است كه بايد از نزديك و توسط همه كشورها و در يك تعامل نزديك با روسيه ملاحظه شود.

◊ رویکردی که مدودیف در برابر ایالت متحده دارد چه تفاوتی با رویکرد پوتین دارد؟ آیا مدودیف رویکرد ملایم تری در مقابل ایالات متحده در پیش خواهد گرفت؟

● اندكي قبل از آن كه مدودیف به عنوان رييس جمهور روسيه برگزيده شود و حتي كمي بعد از انتخاب، اظهارات مدودیف بيانگر آن بود كه وي نسبت به پوتين كه مواضع سختي نسبت به آمريكا داشت، رويكرد نرمتري را در قبال واشنگتن در پيش خواهد گرفت. گرچه لحن مدودیف در سخنراني‌اي هفته اخير در سنت پترزبورگ انجام داد بسيار انتقادي و تند شده بود. مسائل زيادي وجود دارد كه روسيه و آمريكا را از هم جدا مي سازد. حتي اگر او به طور كامل سياست خارجي روسيه را كنترل و هدايت نمايد ماهيت اين شكاف و اختلاف با آمريكا ممكن است به مدودیف براي اتخاذ رويكرد شديدتر نسبت به آمريكا فشار وارد سازد.

◊ روسیه در حال حاضر در چند جبهه با اتحادیه اروپا دچار کشمکش است. احساس نگرانی نسبت به گسترش ناتو به سمت مرزهای روسیه، همکاری اروپا با ایالات متحده در جهت دهی به امور کشورهایی چون گرجستان و صربستان و مونته نگرو و همچنین نصب سیستم های موشکی آمریکا در اروپا در نزدیکی روسیه از جمله این مسایل است. نگاه مدودیف به اروپا چگونه خواهد بود؟

● مدودیف در سخنراني اخير خود در سنت پترزبورگ از اروپا به خاطر محدوديت سرمايه گذاري در اروپا انتقاد كرد. در مقابل كشورهاي اروپايي از اينكه مدودیف سياست فشار پوتين را كه از گذشته ايجاد شده، دنبال مي كند، نااميد و دلسرد شده اند. شركت رويال داچ شل سال گذشته قرباني شد و بريتيش‌پتروليوم قرباني امسال است. اين مسائل روابط روسيه و اروپا را محدود مي كند. همچنين اعضاي اروپايي ناتو كه از ورود گرجستان به اين اتحاديه جلوگيري كرده اند از اتخاذ رويكرد سخت روسيه در قبال گرجستان نگران هستند. آنها استدلال كرده بودند كه گرجستان نبايد پذيرفته شود زيرا اين امر سبب خصومت روسيه مي شود. گرچه روسيه خود كنترلي را در رابطه با اين مسئله اعمال و اجرا نكرد اما اين موضوع را به عنوان فرصتي براي رفتار تهاجمي حفظ نمود. در نهايت اقدامات روسيه ممكن است به اروپاييان كمك كند تا براي پذيرش گرجستان در ناتو بيشتر راغب گردند.

◊ مدودیف در اولین دیدار خارجی خود به چین رفت و از گسترش همکاری های دوجانبه در حوزه های مختلف با این کشور سخن گفت. آینده این روابط را چگونه پیش بینی می کنید؟

● مدودیف از چين بازديد و به همراه رهبر چين از سياست خارجي آمريكا انتقاد كرد. من معتقدم كه علیرغم این انتقاد، مسئله ديگري وجود نداشت كه آنها بتوانند بر روي آن توافق كنند. آنها رقبايي در آسياي مركزي هستند. مسكو در خصوص تمايل تركمنستان براي فروش گاز به چين بسيار ناراضي است. من فكر مي كنم كه شركتهاي روسي و چيني براي معامله نفتي در ساير كشورها بويژه در ايران باهم در تقابل هم هستند.

◊ تعامل روسیه با ایران به خصوص در بحث فعالیت های هسته ای ایران چگونه خواهد بود؟

● به نظر مي رسد مدودیف رويكرد پوتين را در قبال ايران دنبال كند. اساساً مسكو از اين موضوع بسيار ناراضي است كه تهران نمي خواهد آن چيزي را كه روسيه معتقد است راه حل بحران غرب – ايران در مورد مسئله هسته اي مي باشد را بپذيرد. روسيه پيشنهاد داده است كه اورانيوم ايران در روسيه يا ايران غني شود. اگر ايران آن را قبول كند اين موضوع پرستيژ روسيه را  به شدت افزايش خواهد داد. روسيه با حل يك رشته بحران ميان ايران و غرب، مي تواند نشان دهد كه چه مقدار با نفوذ است. روابط خوب با روسيه براي ايران و غرب براي اطمينان از اينكه همه چيز آرام باقي مي‌ماند، مي تواند مهم باشد.

اما اين موضوع از هم اكنون بايد روشن شود: ايران قصد ندارد از غني سازي اورانيوم خود دست بردارد. براي تهران اين موضوع قابل مذاكره نيست و به نظر من اين مهم نيست كه چه كسي رهبر ايران باشد.

◊ به عنوان آخرین سئوال از نقش پوتین در حال حاضر و نحوه تعامل با مدودیف بگویید؟

● اساساً اين موضوع روشن شده است كه پوتين هنوز قدرت دارد. اين حقيقت كه وي ديدارهاي سطح بالايي را از اروپا از هنگامي كه نخست وزير روسيه شد، انجام داده است، بيانگر اين است كه وي راغب نيست كه مدودیف را برجسته سازد. اما اگر مدودیف با اين قضيه موافق نباشد فكر نمي كنم كه به او اجازه داده شود كه رييس جمهور باقي بماند.