مقاله «شخصيت‌شناسی انسان از ديدگاه قرآن»، توسط «سوده سادات‌تقوی» نوشته شده و در آخرين شماره از ماه‌نامه اخلاق و تربيت «طوبی» (شماره 27) منتشر شده است.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، بنا بر آيات قرآن كريم، انسان موجودی است دو بعدی، از يك سو ريشه در خاك دارد كه همان جنبه مادی اوست و از سوی ديگر رو به بارگاه اعلی و ربوبی دارد كه جنبه باطنی يا بعد معنوی انسان يا به بيان ديگر بعد ملكوتی آدمی است. ميان اين دو جنبه انسانی همواره كشمكش وجود دارد.

از نگاه قرآن، رياكاری و خودنمايی، نيرنگ، آز و ديگر مفاسد اخلاقی ناشی از فساد ملكوت انسان است. راستی و درستی، فداكاری، قرب به خدا و و ديگر فضيلت‌های اخلاقی روح، نشانه پاكيزگی، بزرگی، عزت نفس و سلامت ملكوت انسان است. از منظر قرآن اعمال و رفتار انسان بر اساس بعد ملكوتی وی ارزيابی می‌شود، نه بعد ظاهری او و در قيامت هم آدمی بر اساس بعد ملكوتی خود محشور می‌شوند، نه بعد ظاهری.

نگارنده اين مقاله عقل و انديشه، دل و قلب و اختيار را عوامل سازنده شخصيت و هويت انسان معرفی می‌كند و در اين باره می‌گويد: انسان موجوی است آميخته از عقل و عاطفه يا عشق و انديشه كه هر دو در ساختن شخصيت او نقش مهم و به سزايی دارند. قرآن كريم در كنار عقل، به دل كه كانون عواطف آدمی است، توجه دارد.

انسان موجودی صاحب اختيار است و مجموعه كارهايی كه از وی سر می‌‌زند، به اختيار و اراده وی صورت می‌گيرد. به دليل وجود همين اختيار، در بسياری از موارد كه مرتكب اشتباه می‌شود، پشيمان می‌شود. بی‌شك اگر آدمی به انجام عملی مجبور شود، ديگر لزومی ندارد كه احساس پشيمانی كند.

از نگاه قرآن كريم در طبيعت انسان ويژگی‌های مثبتی است كه می‌تواند او را تا آستان خداوند راهنمايی كند. برخی از آن‌ها عبارتند از: خود‌آگاهی، گرايش به خداجويی و خداپرستی، استعداد كمال و تعالی‌جويی

سادات‌تقوی در بخش ديگری از اين مقاله می‌نويسد: از نگاه قرآن كريم در طبيعت انسان ويژگی‌های مثبتی است كه می‌تواند او را تا آستان خداوند راهنمايی كند. برخی از آن‌ها عبارتند از: خود‌آگاهی، گرايش به خداجويی و خداپرستی، استعداد كمال و تعالی‌جويی.

اين محقق در بخش هشدار قرآن كريم به جنبه‌های منفی شخصيت انسان می‌گويد: قرآن كريم در كنار يادآوری به جنبه‌های مثبت طبيعت و شخصيت او، وی را به جنبه‌های منفی طبيعتش نيز هشدار داده و از وی خواسته كه مراقب فعال شدن اين بخش از وجود خويش باشد. برخی از آن جنبه‌ها عبارتند از: ميل به آزادی در خواهش‌های نفسانی، انسان موجودی مجادله‌گر، انسان موجودی ضعيف و در رنج، نااميدی و ناسپاسی انسان.

ماه‌نامه اخلاق و تربيت «طوبی» به صاحب‌امتيازی مركز پژوهش‌های اسلامی صدا و سيما و به كوشش «سيد‌محمود طاهری» منتشر شده است و به بهای 14000 ريال در اختيار علاقه‌مندان قرار گرفته است. در اين شماره كه ويژه خرداد 87 است به موضوعاتی مانند خودشكوفايی روحی و عوامل آن، حقوق كودك در اسلام، اخلاق سياسی و ... پرداخته شده است.