منظور از روم در روايات مربوط به آخر الزمان و ظهور حضرت مهدي (عج)، ملل اروپايي و در قرنهاي اخير گسترش آنان در آمريكا مي باشد، كه فرزندان روم و وارثان امپراطوري تاريخي روميان هستند.

امروزه غربيها افرادي غير از رومياني كه در روايات آمده نيستند وادامه سياست و تمدن آنها به شمار آمده و بخشي از آنان محسوب مي شوند و ملتهايي مانند فرانسه و بريتانيا و آلمان و غير آن، از لحاظ فرهنگ و سياست و دين اركان حقيقي امپراطوري روم مي باشند.

بنابراين، روايات شريفه اي كه از آينده روميان يا به تعبير عربها «بني اَصفَر» ( = زرد پوستان ) خبر مي دهد، مرادشان فقط روميان ايتاليايي، منهاي ملل و قبيله هاي فرنگي و ساير قبايل وابسته به آنها نيست. به همين دليل مسلمانان در كتابهاي تاريخي خود از آنها به روميان و گاهي به فرنگيها تعبير مي كنند اما در عين حال به همه آنها رومي گفته، و آن را به صورت «اَروام» جمع مي بندند.

«قابل ذكر است كه برخي از تعابير باتوجه به مفاهيم و عبارات امروزي بيان شده است».

نام روم در بسياري از روايات زمان ظهور آمده، از جمله رواياتي درباره حركت ناوگانهاي جنگي آنها به سواحل سرزمين هاي عربي، اندكي پيش از ظهور حضرت مهدي (عج)، وجود دارد. از امام صادق (ع) نقل شده كه فرمودند: «وقتي كه در سرزمين شام بلوايي را مشاهده نمودي، پس مرگ است و مُردن، تا آنكه غربيان به تحرك آمده و روانه سرزمينهاي عربي گردند. كه حوادثي بين آنها رخ خواهد داد». «الملاحم والفتن ص 107»

فتنه و آشوب شام در روايات مربوط به زمان ظهور به مرحله كشمكشهايي كه در سرزمين شام بعد از آشوب واستيلاي اجانب بر امت اسلامي واقع مي شود اطلاق مي شود.... به اين معني كه غربيها خود را ناگريز از دخالت نظامي مي بينند و به واسطه ي پايداري مردم آن سامان و امواج سياسي موجود از تسلط بر منطقه ي پيرامون فلسطين ناتوان گشته و دخالت نظامي آنها در آينده با مقاومت مسلمانان كشورهاي عربي مواجه خواهد شد.

در روايتي ديگر از امير مومنان (ع) آمده كه فرمودند:

«در ماه رمضان به هنگام صبح از ناحيه مشرق ندا دهنده اي بانگ بر مي آورد كه: اي اهل ايمان گردهم آييد و از ناحيه مغرب پس از ناپديد شدنٍ شفق، ندا دهنده اي ندا سر مي دهد: اي اهل باطل گردهم جمع شويد.... و روميان به ساحل دريا نزديك غار اصحاب كهف روي آورده و خداوند آن جوانان را با سگ شان از غارشان بر مي انگيزد، در بين آنان دو مرد بنام "مَليخا" و "خَملاها" بوده كه اين دو تسليم اوامر حضرت قائم (ع) خواهند بود». «بحار ج 52 ص 275»

و شايد اين جنبش نظامي ادامه يا همان حركتي باشد كه در روايت امام صادق (ع) ذكر شد، و روايت گوياي اين است كه آن جريان نزديك جريان ظهور حضرت مهدي (ع) خواهد بود.

در برخي روايات چنين استفاده مي شود كه نيروهاي غربي آهنگ سرزمين شام كرده و در"عكا" و "صور"، و طبق اين روايت نزديك غار اصحاب كهف، يعني در"انطاكيه "از ناحيه ساحل سوريه – تركيه، فرود مي آيند.

در روايت ديگري به نقل از "جابرجعفي" از امام باقر (ع) نقل است كه فرمودند:

«شورشيان ِ روم بزودي روي آورده و در" رمله" فرود مي آيند، اي جابر: در آن سال سراسر زمين از ناحيه غرب اختلاف فراوان وجود دارد». «بشارة الاسلام ص 102»

البته ممكن است اين شورشگران ( مزدوران غربي ) داوطلبان نبرد با يهود باشند كه به همين منظور در رمله فلسطين فرود مي آيند، و ظاهراً مراد ازاختلاف مذكور در روايت از ناحيه مغرب زمين و يا غرب، همان غرب سرزمينهاي اسلامي باشد، چرا كه بعد از آن بيان مي كند كه اولين حادثه اي كه به شام مي رسد خراب شدن آن است و احتمالاً خرابي آنجا به سبب غربيها باشد.

از جمله روايات ديگر در اين زمينه روايت مربوط به فرود آمدن حضرت عيسي (ع) و دعوت نمودن مسيحيان توسط آن حضرت به اسلام و پيروي از حضرت مهدي (ع) است كه اين فرموده خداوند را روشن مي سازد:

«حضرت عيسي(ع) نشانه اي است ازعلامتهاي قيامت». «سوره زحزف آيه61»

«همه اهل كتاب قبل از مردنش به او ايمان مي آورند، و او در روز رستاخيز گواه بر آنهاست». «نساء 159»

چنان كه از آيات ذكر شده دريافت مي شود حضرت عيسي (ع) يكي از علائم رستاخيز بوده و هنگامي كه خداوند او را به دنيا فرود آورد، تمام نصاري و يهود به او ايمان آورده و خود و معجزه هايش را قبل از آنكه از دنيا رحلت كند، مي بينند.

روايات ياد آور اين معناست كه نخستين سپاهي كه حضرت مهدي (ع) تشكيل مي دهد لشكري است كه به سوي تركها ( همان روسها كه بعد از جنگ جهاني با روميان «غربيها» ضعيف و ناتوان شده اند) گسيل داشته و آنها را شكست مي دهد.

امام (ع) بعد از تجهيز، سپاه بزرگ قومش را راهي قدس مي كند و بعد از رويارويي با سفياني، امام (ع) با سفياني وارد مذاكره شده و به گونه اي كه روايات نشان مي دهد سفياني مي خواهد قدرت را به امام واگذارد اما با سرزنش حاميان يهودي و رومي و دستيارانش از اين عمل منصرف مي شود. آنها با بسيج نيروهاي خود با امام (ع) وارد نبردي بزرگ مي شوند. در اين هنگام خشم الهي بر نيروهاي سفياني و يهودي و رومي فرود آمده و به دست مسلمانان كشته خواهند شد. از اين رو آتش خشم غربيها برافروخته شده و عليه امام (ع) اعلان جنگ مي كنند. ولي ناگاه حضرت مسيح (ع) از آسمان به قدس فرود آمده و با سخنان خويش جهانيان و مسيحيان را مورد خطاب قرارمي دهد.

طبق تفاسيري كه در مورد آيه 159 سوره نساء ذكر شده اند. حضرت عيسي (ع) در آخرالزمان از آسمان به زمين فرود خواهد آمد. چنانچه در تفسير اين آيه از امام باقر (ع) نقل است كه فرمود:

«پيش از قيامت ( عيسي ) به دنيا فرود مي آيد و هيچ كس از ملت يهود مسيحي نمي ماند مگر آنكه قبل از مرگ به اوايمان مي آورد و آن حضرت پشت سر مهدي (ع) نماز مي گذارد».

و در روايتي مشهور از حضرت پيامبر (ص) آمده است كه فرمود:

«‌چگونه خواهيد بود آنگاه كه عيسي بن مريم درميان شما فرود آيد و پيشواي شما از خود شما باشد». «بحار ج 52 ص 383»

و يا در نسخه خطي "ابن حمار" صفحه ي 162 از پيامبر (ص) نقل شده كه فرمود:

«سوگند به آنكه جانم بدست اوست به طور يقين عيسي بن مريم به عنوان داوري عادل و پيشواي دادگر در ميان شما فرود خواهد آمد و صليب را شكسته و خوك را مي كشد و ماليات ( جزيه ) وضع مي كند و آن قدر مال مي بخشد كه ديگر كسي نمي پذيرد».

بعد از حوادثي كه قبلاً ذكر شد فرود آمدن حضرت عيسي (ع) براي جهان علامت و نشانه اي است كه موجب شادي مسلمانان وملتهاي مسيحي خواهد گرديد. به نظر مي رسد كه حضرت مسيح (ع) ما بين حضرت مهدي (ع) و غربي ها وساطت نموده و قرارداد صلحي به مدت هفت سال بين دو طرف بسته مي شود.

در روايتي از حضرت پيامبر (ص) آمده كه فرمودند:

«بين شما و روميان چهار پيمان بسته مي شود، كه چهارمين آن به دست مردي از خاندان "هرقل" است كه چند سال دوام خواهد يافت، در اين هنگام مردي از "عبدالقيس" با نام" سؤدد بن غيلان" پرسيد: در آن روز پيشواي مردم كيست؟ حضرت فرمودند: مهدي از فرزندانم».

آنگونه كه در برخي از روايات آمده غربيها پس از دو سال پيمان صلح را مي شكنند، لذا روميان در يك هجوم ناگهاني با نزديك به يك ميليون سرباز به سرزمين شام و فلسطين يورش مي آورند. درادامه روايت حضرت پيامبر آمده: «آنگاه با شما پيمان شكني نموده و با ارتشي متشكل از هشتاد لشكر و هر لشكر دوازده هزار سرباز به سوي شما گسيل مي شوند».

نيروهاي اسلامي روياروي آنان قرار گرفته و حضرت مسيح موضع خود را هماهنگ با حضرت مهدي (ع) اعلام داشته و پشت سر وي در قدس نماز مي گذارد. نبرد با روميان ( غربيها ) در همان محورهاي نبرد آزادي قدس، از عكا تا انطاكيه، و از دمشق تا قدس و "مرج دابق" ( نام منطقه اي در فلسطين ) روي خواهد داد كه شكستي سخت متوجه روميان و پيروزي بزرگ نصيب مسلمانان مي گردد.

روايات مربوط به اين صلح فراوان است و به نظر مي رسد هدف امام (ع) از اين پيمان، ايجاد زمينه و فرصت عمل براي حضرت مسيح (ع) است تا بتواند به روال طبيعي در هدايت ملل غربي گام بردارد و تحولي در عقايد و سياست آنها در اين فرصت به وجود آورد و انحرافات حكومت ها و تمدن ها ي غرب را بر ملا سازد.