| مجموعه حاضر حاصل كار «دانيل بايمن» يكي از متخصصان آمريكايي مسائل خاورميانه است كه در يكي از معتبرترين و قديميترين نشريات تخصصي علوم سياسي و روابط بينالملل به چاپ رسيده است. نگارنده در اين مبحث با تيزبيني خاصي به تمام زوايا و جنبههاي تغيير رهبري در جهان عرب و بهخصوص سه كشور عربستان سعودي، سوريه و مصر – مهمترين كشورهاي جهان عرب – پرداخته و تلاش كرده تا تمام موارد مهم و قابلتوجه در اين زمينه را روشن سازد و به دليل همين دقت و تيزبيني است كه حاصل كار به يك مجموعهی غني و قابل استناد تبديل شده است. اما قبل از مطالعهي ذكر دو نكته ضروري به نظر ميرسد. اول اينكه نگارنده همانطور كه خود نيز بدان اذعان داشته، مطلب را با هدف روشن ساختن مسائل مورد بحث جهت استفاده سياستگزاران و تصميمگيرندگان دولت ايالات متحده به رشتهي تحرير درآورده؛ به بيان ديگر در واقع هدف اصلي اين تحقيق پيگيري بهتر و صحيحتر منافع آمريكا در منطقه است و اين جهتگيري در جايجاي اين مكتوب به چشم ميخورد. نكتهي دوم اين است كه اين مبحث قبل از مرگ ملك فهد و نيز مطرح شدن مسئله انتخابات آتي مصر نگاشته شده و بنابراين اشارهاي به اين موارد در آن به عمل نيامده است.
مجموعه حاضر شامل بخشهای زیر است:
پارامترهاي تغيير رژيم
انواع تغيير حكومت
تغيير رهبري در عربستان سعودي
تغيير در درون آل سعود
نقاط ثابت و تغييرناپذير آلسعود
جانشيني پس از فهد
نقاط ثابت و تغييرناپذير در جامعه سعودي
اسلامگرايان سعودي
نكات ثابت و تغييرناپذير ژئوپلتيكي
پيچيدگيها و ابهامات
تغيير رهبري در سوريه
بشار در مقابل حافظ
انتقال قدرت از بشار به ديگر بازيگران داخلي
«بارون»هاي علوي
اسلامگرايان سوريه
نكات ثابت و تغييرناپذير ژئوپلتيكي
پيچيدگيها و ابهامات
تغيير رهبري در مصر
تغيير در درون مجموعه نخبگان مصري
نكات ثابت و تغييرناپذير ژئوپلتيكي و اجتماعي
يك جايگزين اسلامگرا
پيچيدگيها و ابهامات
آمادگي براي تغيير رژيم
ريسكها و فرصتهاي بالقوه
پيشنهادات |