افراد با داشتن يك شناسه ی كاربری در سايت هايی كه خدمات چت كردن را ارائه می دهند هم چون ای او ال(AOL)، ياهو مسنجر(YAHOO)، ام اس ان(MSN) و گوگل تاك (GoogleTalk) و... می توانند برای خود شبكه ای از دوستان را تشكيل دهند.
در اين ميان چت روم ها(اتاق های گفتگو )ی مختلفی كه بر اساس موضوع شكل گرفته اند، دريچه ای برای ورود افراد به عرصه ای برای دوست يابی و تبادل اطلاعات است.
موضوعاتی چون هنر، سياست، مذهب، ورزش، ادبيات، موسيقی و يا حتی بر اساس منطقه و كشور و زبان تقسيم بندی شده اند.
اين تقسيم بندی دسترسی كاربر را آسان ساخته است و به راحتی بر اساس علاقه و يا نياز خويش می تواند در اتاق ها حضور يابد.
در اين ميان به دليل شناخت اين محيط و هم چنين نياز كاربران ابزارهای چت اسلامی هم شكل گرفته اند و يا برخی از سايت های مذهبی در كنار سايت خود اتاق گفت وگويی تشكيل داده اند كه البته كاركرد اين اتاق های جای بحث و گفتگو دارند. زيرا مباحث مطرحی در اين اتاق ها، ايدئولوژيك هستند و بيشتر بر پايه پرسش و پاسخ استواراند. در اينجا به چند نكته اصلی در باره ی چت و اتاق های چت اسلامی می پردازيم:
1) ويژه گی چت و كاركرد آن
2) اتاق های گفتگوی دينی (اهداف و عملكرد آنها)
3) خصوصيات كاربران و نيازهای آن ها و تيپ شناسی
چت و كاركرد آن
«چت» يا همان «گپ زدن» يكی از كاركردهای ارتباطی فضای سايبر است. كه يكی از پايه ترين نيازهای بشر يعنی «برقراری ارتباط» را در خود تجلی می دهد. چت به معنی گپ خودمانی است نه گفت وگوی رسمی! پس از نام چت كاركرد آن به خوبی يافت می شود، در نهايت صميمی شدن و راحت بودن. چت كردن خود برای خود قواعد نانوشته ای دارد كه كاربران با آن ها آشنا می شوند و كاربران به عمل به آنها می پردازند. حتی آرگوهای چت و مختصرسازی كلمات نوعی از فرهنگ چت هستند.
موره شين اللهياری، كارشناس ارتباطات معتقد است:« در واقع آن چه در چت رد و بدل می شود «كلمه» است و از آن جا كه هرجا پای كلام و مكتوب شدن آن به ميان می آيد، عقلانيت -مكالمه يا متن- نيز افزايش می يابد، می توان به اين موضوع اشاره كرد كه چت به حكم ويژه گی نوشتاری بودن اش و دادن امكان تفكر و تامل به فرد، می تواند باعث افزايش بار معنای متن گردد. به همين خاطر اگر چه تحليل چت ممكن است برای بسياری از افراد كاری نامعقول باشد، می توان ادعا كرد كه اين امكان وجود دارد كه از ورای آن چه بين دو نفر رد و بدل می شود، كم و بيش به مفاهيم و معانی ذهنی آن ها و حتی فرهنگ و باورهاشان پی برد.»
خصوصیات کاربران و نیازهای آنها و تیپ شناسی
كاربران به صورت ناشناس هستند و اين ويژه گی باعث می شود كه خود به پردازش يك شخصيت ديگر و يا تنها بروز بعضی از ويژه گی های خود و يا حتی به بيان آن چه هستند بپردازند. تنها آن چه كه از فرد می دانيد نوع انتخاب شناسه ی كاربری وی است كه می تواند معرفی مختصر از روحيات وی باشد. با دادن يك ای اس ال(ASL) (سن/جنسيت/مكان) تا حدودی با فرد آشنا می شويد.
البته نبايد از اين نكته غافل شد كه به دليل نبود چند عنصر، شما فرد را از دريچه ی گفته های خود وی می شناسيد شايد در برخورد با وی چنين تعريفی از شخصيت وی نداشته باشيد. هر چه قدر چت به سوی مولتی مديا شدن پيش می رود حلقه های گمشده را به مخاطب می دهد داشتن صدا و تصوير كمك بسياری برای عدم رخداد كج فهمی ها می شود.
اساس چت بيشتر بر نوشتار است . و اين نوشتار اجازه تفكر بيشتر و مكث كردن می دهد اما يك نكته ديگر آن است كه در چت نوشته را آن طور كه خود دوست داريم می خوانيم و اين باعث كج فهمی هايی می شود.
اين مهم نبايد فراموش شود كه اينترنت يك ابزار است با آنكه در پنجره ها و خانه های مجازی هستيد ولی آن شخصی كه به شما پيام آن لاين می دهد حقيقتی و واقعيت به نام يك فرد انسانی است. پشت پنجره ی مجازی واقعيتی نشسته است. اين واقعيت ها هر كدام شخصيتی دارند و لازمه شناخت فضای سايبر و كاربران آن دانستن تيپ شناسی افراد است. مك ويليامز سبك های شخصيتی را بدين قرار می داند.
- سايكوپتيك (ضد اجتماعی)
- خود شيفت گر (نارسی تيك)
- شيزوئيد
- پارنويد
- افسرده و مانيك (تكانشی)
- مازوخيستی (خود آزار)
- وسواسی و بی اختيار
- هيستريك (Histrionic)
- منفك گرا ( دگر گريز)
ممكن است شما در يك لحظه با چندين پنجره با چندين شخصيت متفاوت مواجه شويد.
اتاق های گفتگوی دینی (اهداف و عملکرد آنها)
اين بحث به بررسی اتاق های گفتگوی دينی می پردازد.
اين اتاق ها با هدف پاسخ گويی كاربران درباره مسائل دينی به وجود آمده اند و يا بهتر است بگوييم برای كاربرانی كه دوست دارند با افرادی كه يك صفت بارز دارند و آن هم دين و مذهب است در ارتباط باشند. برای مثال پسر 20 ساله ای از مصر بر اين اعتقاد بود كه به دليل اشتراك در صفتی با نام اسلام می توان دوستان خوبی را يافت.
البته در اين ميان اتاق های عمومی چون اتاق های ياهو داريم و اتاق های تخصصی را در پالتاك و ابزارهای گفت وگوی دينی چون ارتباط شيعی می بينيم.
یاهو مسنجر
«ياهو مسنجر» يكی از نرم افزارهای محبوب ياهو به شمار می آيد، اين نرم افزار به يكی از ابزارهای رايج كاربران ايرانی تبديل شده است. وجود اتاق های مختلف و حضور كاربران درآن ها، دست رسی شبانه روزی به اتاق های گفتگو و وجود آيكون ها و تمهيدات ياهو مسنجر بر جذابيت آن افزوده است.
با آنكه اتاق های گفت وگوی زيادی در ياهو مسنجر وجود دارد كه محور بحث اتاق اسلام است اما با چرخی در اين اتاق ها درمی يابيد كه كاربران آن الزاماً مسلمان نيستند و از اتاق بيش تر برای دوست يابی استفاده می كنند تا به اشتراك گذاشتن عقيده به صورت گروهی و بحث درباره موضوعی خاص، كه البته اين موضوع تنها مخصوص اتاق های گفت وگوی اسلامی نيست بلكه تمام اتاق های گفتگو به آن دچار هستند.
يكی از ويژه گی های بارز اتاق های گفتگوی اسلامی گره خوردن آن با ادبيات عرب است. زيرا زبان مشترك تمام مسلمانان عربی است و افرادی كه در اين اتاق ها حضور دارند بيشتر سخن خود را با «سلام عليكم» شروع می كنند. با اينكه به زبان انگليسی می نويسند و حتی صحبت می كنند اما آغاز با سلام است.
كاربران از مناطق مختلف كه بيشتر خاورميانه هستند، حضور دارند. برای مثال مصر، دوبی، لبنان، ايران، پاكستان، هندوستان و ...
در اتاق های ياهو بايد حتما به زبان انگليسی تسلط داشته باشيد تا بتوانيد ارتباط مفيدی برقرار كنيد و در اين اتاق ها با فرهنگ های مختلف اسلامی آشنا می شويد و تفاوت های فرهنگی در عمل به آيين ها را به خوبی می توانيد از كاربران جويا شويد.
پالتاك نرم افزار مفيدی است كه البته مثل ياهو مسنجر نبوده و دارای شرايط خاصی است. برای عضويت در برخی از اتاق های گفتگو نياز به تأييديه داريد. پالتاك مباحث تخصصی تری دارد و افرادی كه در اتاق ها حضور دارند بيشتر درباره همان موضوع اصلی سخن می گويند.
در پالتاك دو اتاق اسلامی «حضرت معصومه(س)» و «امام رضا(ع)» وجود دارد. كه اتاق امام رضا 5 ساعت در روز فعاليت دارد و اتاق پرسش و پاسخ است و وابسته به حرم مطهر امام رضا (ع) است. در اين اتاق متخصصان امور دينی و اساتيد به عنوان پاسخ گو حضور دارند .
پالتاک
البته بايد در نظر داشت كه به دليل محدوديت، ايرانی ها نمی توانند وارد اتاق های گفت وگوی پالتاك بشوند و تنها ايرانيان خارج از كشور می توانند از اين نرم افزار بهره ببرند و اين دو اتاق نيز از مخاطب شناسی كابران غيرايرانی و يا ايرانيان مقيم خارج از كشور پيش تر نمی روند.
ارتباط شيعی نرم افزاری است كه در آن مخاطبان می توانند با مشاوران دينی صحبت كنند و اين نرم افزار با دسته بندی موضوعی و هم چنين دسته بندی دفتر مراجع، دسترسی كاربر را آسان ساخته است.
ساعات حضور اساتيد پاسخ گو نيز ذكر شده است اما تنها 10 نفر همزمان می توانند در اين اتاق حاضر شوند.
ارتباط شیعی
اساتيد حاضر نيز بيشتر تمايل به چت صوتی دارند.
چند نكته را از ديد مخاطبان اين سايت می توان گفت:
- كاربران با افرادی كاملا رسمی در ارتباط هستند چون اساتيد حاضر در مقام پاسخ گو حاضر هستند پس با كاربر خود در يك سطح نيستند بلكه از موضعی بالاتر و آگاه تر قرار دارند. كاربر با انكه با آی دی ناشناسی وارد شده است (كه البته با شماره مشخص می شود)، بايد به صورت رسمی صحبت نمايد.
- كاربران با آگاهی وارد اين اتاق می شوند و از ابتدا با قصد پاسخ گويی سوال های خود وارد اتاق شده اند.
- كاركرد دوست يابی را در اين اتاق كم رنگ تر می يابيم.
- اين ابزار كاملا فارسی است در نتيجه ابزاری فارسی-شيعی است.
مباحثات الكترونيكی به عنوان جايگزين يا مكمل های بالقوه ای برای گردهم آيی های الكترونيك به حساب می آيند. در اين مباحثات، گروه ها و افراد می توانند در فرايند شكل دهی به افكار عمومی در جامعه مدنی و فرايندهای تصميم گيری و تصميم سازی در امور دولتی شركت كنند. در اواخر دهه 1990 صدها هزار گروه مباحثه و گروه های خبری در اينترنت ظاهر شد.(ون دايك، جان، قدرت و سياست در جامعه شبكه ای)
در پايان بايد گفت هر كدام از ابزارها و برنامه ها تنها با تعريف مخاطب خود به شكل دهی موضوعی و محتوايی پرداخته است كه اين اتاق ها به سوی تخصصی شدن پيش می روند.
دعوت همکاری با باشگاه