كتاب «قحطي بزرگ» به بررسي آثار و تبعات اقتصادي جنگ جهاني اول در ايران از جمله قحطي بزرگ سال‌هاي 1296 تا 1298شمسي(1917 تا1919ميلادي) پرداخته است. اين كتاب توسط موسسه مطالعات و پژوهش‌هاي سياسي منتشر شده است./

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) اين كتاب ترجمه‌اي است از پژوهش محمد‌قلي مجد، محقق ايراني مقيم آمريكا كه  عنوان اصلي آن "The Great Famine and Genocide in Persia 1917-1919 "است.

نويسنده در ضمن پژوهش خود اخبار و گزارش‌هاي دست اول و رقت انگيزي از نتايج حضور نيروهاي نظامي بيگانه و عمليات و اقدامات آنان در ايران ارائه داده است. اقدماتي كه با "جنايت جنگي عليه غير نظاميان" همسان و برابر بوده است.

وي پژوهش خود را  در زمينه "قحطي بزرگ" در ايران با تكيه بر اسناد و مدارك و گزارش‌هاي آرشيو وزارت خارجه آمريكا و نيز اخبار و اطلاعات و گزارش‌هاي موجود در روزنامه‌‌هاي آن دوره، به ويژه روزنامه‌هاي«رعد» و «ايران» و همچنين خاطرات افسران و فرماندهان انگليسي حاضر در ايران زمان جنگ جهاني اول پيش برده است.

در اين كتاب نقش مستقيم نيروهاي مداخله‌گر انگلستان و روسيه در ايجاد قحطي و مرگ و مير در ايران در فاصله سال‌هاي جنگ جهاني اول به طور مستند مورد بررسي قرار گرفته است.

محمد كريمي مترجم كتاب "قحطي بزرگ" گفت: هدف از ترجمه اين كتاب مطرح كردن موضوعي است كه تا به حال در كشورمان به آن پرداخته نشده است، اين كتاب منبع تاريخي مناسبي درباره حضور استعمارگران انگليسي و روسي در ايران است.

وي ادامه داد: قحطي بزرگ 1917-1919 بزرگ‌ترين فاجعه تاريخ ايران و فراتر از تمامي وقايع پيش از آن است.

كريمي درباره انگيزه خود از ترجمه اين كتاب خاطرنشان كرد: درسال 1384 نسخه‌اي از اين كتاب به دستم رسيد كه وقتي به سر‌دبير فصلنامه مطالعات تاريخي(هدايت الله بهبودي) نشان دادم، مهجور ماندگي موضوع چنان بود كه با توجه به نظر ايشان ضمن ترجمه مختصري از آن‌، اثر طي مقاله‌اي در اين فصلنامه معرفي شد. انتشار آن مقاله مقدمه‌اي بود كه كل كتاب را ترجمه كنم.

وي درباره مبحث "هولوكاست" كه نويسنده در اين كتاب مطرح كرده، گفت: سال 1919 كه ايران تحت استعمار انگليس بود،‌ به خاطر متمركز نبودن بحث مديريت كارآمد، سقوط قاجار و روي كارآمدن دولت پهلوي، باعث شد كه انگليسي‌ها مايحتاج غذايي خود را از ملت ايران تامين كنند.

وي افزود: ارتش انگلستان براي تدارك آذوقه مورد نياز نفرات خود در ايران، به جاي وارد كردن آذوقه از هندوستان، اقدام به جمع‌آوري و خريد گندم و جو و ساير مايحتاج مردم گرسنه و قحطي زده ايران مي‌كند. نيروهاي انگلستان، در حالي كه مردم يك شهر از گرسنگي به جان آمده بودند، آذوقه‌اي را كه از شكم گرسنه همان مردم زده بودند ،  هنگام عقب نشيني در برابر نيروهاي عثماني براي آن‌كه به دست حريف نيفتد، يك‌جا از بين بردند.

محمد كريمي اظهار داشت: كتاب حاضر درباره يكي از تلخ‌ترين دوره‌هاي تاريخي ايران بود و نويسنده آن را "هولوكاست" خوانده است.

در قسمتي از كتاب نيز آمده است: عملكرد ارتش انگلستان در ايران مسبب اصلي تشديد فاجعه قحطي بزرگ بوده است. اين ارتش با خريد مقادير زيادي از غله و موادغذايي از بازار ايران باعث افزايش قيمت مواد غذايي شد و مردم ايران را از اين مواد محروم ‌كرد. جالب‌تر اين ‌كه مانع واردات مواد غذايي از آمريكا، هندوستان و بين النهرين به ايران مي‌شد و همچنين از پرداخت در‌آمد‌هاي نفتي به ايران استنكاف مي‌كرد. اسناد وزارت جنگ نظامي انگليس در رابطه با ايران سال‌هاي 1914 تا 1921 هنوز در حالت طبقه‌بندي شده قرار دارند و اعلام شده كه تا سال 2053 علني نخواهد شد. البته هيچ تضميني نيست كه بعد از اين پنجاه سال هم علني شود.

محمدقلي مجد، نويسنده كتاب «قحطي بزرگ» 26 اسفند 1324 در تهران به دنيا آمد. تحصيلات خود را در دانشگاه‌هاي سن اندريو (1970)، منچستر (1975) و کرنل (1978) با درجه دکترا به پايان برد و به تدريس در برخي از دانشگاه‌هاي ايالات متحده آمريکا، از جمله دانشگاه پنسيلوانيا (1993 -1998)، مشغول شد.

در اين سال‌ها مقالات متعددي از مجد در نشريات مطالعاتي آمريکايي انتشار يافت. محمدقلي مجد از سال 1999 ، تمام وقت به تحقيق و تأليف در حوزه تاريخ معاصر ايران اشتغال دارد.

محمد كريمي، مترجم كتاب «قحطي بزرگ» اسفند ماه سال 1350 درتهران متولدشده است. وي از سال 1372 در مركز مطالعات و تحقيقات فرهنگ و ادب پايداري حوزه هنري به بررسي اسناد و مكتوبات خارجي مربوط به تاريخ معاصر و انقلاب اسلامي مي‌پردازد.

تا‌كنون مقالات بسياري از محمد كريمي در فرهنگ ناموران معاصرايران و دايرة‌المعارف انقلاب اسلامي منتشر شده است. وي همچنين مقالات بسياري در نشريه كمان و در فاصله سال‌هاي 1380 تا 1383 به چاپ رسانده و در حال حاضر مشغول ترجمه كتابي درباره جنگ بوسني است.

كتاب " قحطي بزرگ" در قطع رقعي و 225 صفحه و با شمارگان 5 هزار نسخه و بهاي 25000 ريال توسط موسسه مطالعات و پژوهش‌هاي سياسي به چاپ رسيده است.