مقاله «منشأ پيدايش شيعه و تفاوت آن با مذاهب ديگر»، نوشته مشترك دكتر «فتحيه فتاحی‌زاده» و «پروين حيدری» در آخرين شماره فصل‌نامه «شيعه‌شناسی» منتشر شده است.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، تحقيق حاضر به بررسی منشأ شيعه و تفاوت آن با مذاهب ديگر می‌پردازد كه مشتمل بر اين عناوين است: معنای شيعه از نظر لغت و اصطلاح و احاديث نبوی(ص) و آغاز پيدايش شيعه كه عده‌ای گفته‌اند در زمان رسول خدا(ص) بوده است و عده‌ای بر عكس آن ابراز كرده‌اند كه بعد از حيات پيامبر(ص) شيعه به وجود آمده است.

هم‌چنين در اين نوشتار درباره علل پيدايش مذاهب اسلامی سخن رفته و عوامل آن كه عبارت‌اند از: تعصبات قبيله‌ای و گرايش‌های غربی، كج‌انديشی در فهم معارف كتاب و سنت، جلوگيری از تدوين احاديث پيامبر(ص)، احبار يهود و راهبان مسيحی، برخورد با فرهنگ‌های بيگانه و اجتهاد در برابر نص آمده است.

هم‌چنين در مورد عقايد كلامی از نظر لغت و اصطلاح و زمان پيدايش كلام اماميه مطالبی آمده است، و در آخر نتيجه و در ادامه منابع و مآخذ به كار رفته در اين نوشتار آمده است.

مؤلف در نتيجه‌ای كه از اين تحقيق به دست آورده است می‌نويسد: با بررسی تفاوت مذهب شيعه و مذاهب اهل سنت از لحاظ پيدايش و علل و عوامل به وجود آمدن مذاهب و هم‌چنين عقايد آن‌ها به اين نتيجه می‌رسيم كه در آيات و روايات فراوان لفظ شيعه وارد شده است و آغاز پيدايش شيعه برای اولين بار كه به شيعه علی(ع) معروف شدند، به زمان حيات پيامبر اسلام(ص) باز می‌گردد كه بذر پيدايش مذاهب در عصر صحابه افشانده شد و حدود صد سال به طول انجاميد و در اواخر ايام تابعين (نيمه قرن دوم) بذرهای افشانده شده به بار نشست و اختلافات شديدی بين عالمان آن زمان به وجود آمد كه منجر به پيدايش مذاهب مختلف شد.

شيعه به معنای پيروی و تبعيت با رغبت و اشتياق است كه فرد يا افرادی آن را به عنوان الگوی سعادت و خوشبختی قرار دهند و در ابعاد مختلف رفتار و گفتار، خود را تابع و فرمان‌بردار آن الگوها قرار داده و در حمايت و ادامه اين راه، از هرگونه فداكاری دريغ نكنند

به اعتقاد نويسنده، علل و عوامل اين گرايش‌ها، از جمله مسئله خلافت و جانشينی پيامبر اكرم(ص) بود كه تعصبات قبيله‌ای، كج‌انديشی در فهم معارف كتاب و سنت، جلوگيری از تدوين احاديث پيامبر(ص)، احبار يهود و راهبان مسيحی، برخورد با فرهنگ‌های بيگانه و اجتهاد در برابر نص از ديگر عوامل شكل‌گيری اختلاف‌ها و پيدايش مذاهب در طول تاريخ اسلام بوده است.

وی در رابطه با معنای شيعه در اصطلاح می‌نويسد: شيعه به معنای پيروی و تبعيت با رغبت و اشتياق است كه فرد يا افرادی آن را به عنوان الگوی سعادت و خوشبختی قرار دهند و در ابعاد مختلف رفتار و گفتار، خود را تابع و فرمان‌بردار آن الگوها قرار داده و در حمايت و ادامه اين راه، از هرگونه فداكاری دريغ نكنند.

به زعم نگارنده، اين معنا از ابتدای بشريت وجود داشته است كه طايفه‌ای، شخصی را به عنوان بهترين فرد در همه امور، راهنمای خويش قرار می‌دهند و از او دنباله‌روی می‌كنند. لفظ شيعه در اصطلاح، به كسانی گفته می‌شود كه به امامت و خلافت بلافصل امام علی(ع) معتقدند و بر اين عقيده‌اند كه امامت از طريق نص جلی (آشكار) يا نص خفی (پنهان) ثابت شده است. امامت حق او و فرزندان آن حضرت است.

شماره آخر فصل‌نامه تخصصی «شيعه‌شناسی» به صاحب امتيازی مؤسسه شيعه‌شناسی، به مدير مسئولی دكتر «محمود تقی‌زاده داوری» و سردبيری دكتر «سيدرضا مؤدب» به تازگی وارد بازار نشر شده است.