مقاله «دين و فضايل انسانی»، نوشته «علی ربانی گلپايگانی» در آخرين شماره از مجله تخصصی «كلام اسلامی» منتشر شده است.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، مباحث اين نوشتار برگرفته از آثار و آرای استاد آيت‌الله سبحانی است كه «علی ربانی گلپايگانی» آن را به رشته تحرير درآورده است.

ربانی گلپياگانی می‌نويسد: انسان از يك سلسله تمايلات و كشش‌های غريزی و فطری برخوردار است كه بخش هويت وجودی او را تشكيل می‌دهد، تمايلات غريزی از ضروريات حيات حيوانی و مادی او هستند و تمايلات فطری برای حيات معنوی و انسانی او ضرورت دارند. بنابراين انسان از ساختار وجودی ويژه‌ای برخوردار است كه در عين اين‌كه از حيات طبيعی و حيوانی برخوردار است، دارای قابليت‌های معنوی و انسانی است و همين قابليت‌های معنوی است كه حساب او را از ديگر موجودات طبيعی جدا ساخته، رذايل و فضايل اخلاقی در مورد او مطرح می‌شود.

وی می‌آورد: مشكلی كه در اين‌جا رخ می‌دهد اين است كه تمايلات غريزی و حيوانی را نمی‌توان به كلی از وجود انسان جدا ساخت؛ چرا كه زندگی طبيعی و مادی او به آن‌ها بستگی دارد، و از طرف ديگر، نمی‌توان آن‌ها را به صورت بی‌قيد و شرط ارضا و اشباع كرد؛ زيرا در آن صورت قابليت‌های معنوی و انسانی او آسيب خواهد ديد، و از وصول به كمالات انسانی محروم خواهد ماند.

وی می‌افزايد: بنابراين تنها راه حل ممكن و معقول برای مشكل ياد شده اين است كه غرايز و تمايلات مادی و حيوانی انسان تعديل شود، تا هم حيات مادی و طبيعی انسان دچار اختلال نشود و هم به حيات معنوی و انسانی او آسيبی وارد نشود.

ربانی می‌نويسد: زمام تربيت بشر بايد به دست كسانی باشد كه از دو ويژگی برخوردار باشند؛ اول آن‌كه راه و روش تربيت انسان‌ها را به صورت كامل بدانند و ديگر اين‌كه، راه و روش تربيت را به صورت كامل به كار ببندند و خود تربيت مجسم باشند تا بتوانند الگوی مناسبی برای ديگران به شمار آيند.

زمام تربيت بشر بايد به دست كسانی باشد كه از دو ويژگی برخوردار باشند؛ اول آن‌كه راه و روش تربيت انسان‌ها را به صورت كامل بدانند و ديگر اين‌كه، راه و روش تربيت را به صورت كامل به كار ببندند و خود تربيت مجسم باشند تا بتوانند الگوی مناسبی برای ديگران به شمار آيند

وی معتقد است دو شرط مذكور جز در پيامبران(ع) و اوليا خاص خداوند متعال يافت نمی‌شود. آنان كسانی‌اند كه دين را از جانب خداوند متعال به بشر عرضه می‌كنند، و با به كار بستن كامل آن، راه درست تربيت را فرا روی بشر می‌گشايند.

نويسنده اين جستار اين‌گونه يادآور می‌شود كه: استاد سبحانی در تبيين اين دليل، علاوه بر دو شرط ياد شده (شرط علمی و شرط عملی) شرط ديگری را نيز لازم دانسته است و آن عبارت است از انگيزه نيرومند برای عمل كردن به قوانين تربيتی و پيروی از الگوهای تربيت، اين انگيزه در سطح عالی و كامل جز در ايمان به خدا و پاداش‌ها و كيفرهای اخروی نخواهد بود. و اين، وجه ديگری برای نياز تربيتی و اخلاقی انسان به دين خواهد بود.

آخرين شماره از مجله تخصصی «كلام اسلامی» به صاحب امتيازی و مدير مسئولی آيت‌الله «جعفر سبحانی تبريزی»، بهار سال جاری وارد بازار انديشه و علم شده است.