آسيب شناسي عملكرد مساجد و تقويت جايگاه آن در حكومت- اگر عزمي جدي در پي آن باشد- نياز به بازبيني فوري و اصولي نهادهاي متولي مسجد است كه آيا توانسته اند بار امانت خدمت به خانه هاي خدا را به عنوان نقطه اشتراك مسلمانان جهان و گرانيگاه اصلي حركتها و نهضت هاي اسلامي در طول تاريخ، به خوبي به سر منزل مقصود برسانند، يا خير و البته شجاعت بر تصميم گيري كه اگر بواقع نهادي توان انجام مأموريت و يا صلاحيت ورود به حوزه مسجد را ندارد بيهوده بودجه هاي بيت المال را از چاه هاي نفت جوشان جنوب به جيبهاي جادار اين سازمانهاي عريض و طويل بدون برنامه و هدف روانه نسازيم كه با نگاه دولت نهم به مسجد و دوري از محافظه كاري مرسوم دور از دسترس نيست...

نگاهي به گذشته همين انقلاب نوراني كه گستره اش امروز شرق و غرب عالم را فراگرفته به خوبي نمايانگر اين نكته هست كه هدايت و رهبري نيروي عظيم مردم به عنوان ولي نعمتان اصلي اين نظام مقدس همواره از سنگر مساجد بوده است چه در دوران رژيم ستم شاهي و چه در دوران پيروزي انقلاب و گرماگرم جشن و بنيانگذاري پايه هاي نظام و چه در دوران دفاع مقدس و حتي روزهاي سرنوشت وبراي چشم هاي نامحرم خارج از ايران همچون راهپيمايي ها و انتخابات همه و همه به مدد وجود مساجد و مردمان اهل مسجد بوده است. سؤال اين است كه اگر مساجد همواره پايگاهي براي تثبيت حاكميت نظام و آيينه اي براي نمايش اقتدار حكومت اسلامي است، چرا در عصر ارتباطات و فناوري با وجود فرار انسان قرن بيستم از زندگي روزمره تهي از رنگ و بوي اتصال به يك منبع معنوي و بروز بحران معنويت، نتوانسته جايگاه اصلي خود را كشف و ضبط كند. آنهم در عصري كه همگان بر تأثير رسانه هاي چهره به چهره و نفس به نفس همچون مسجد اذعان دارند.

ابتدايي ترين كاركرد مساجد فراموش شده است

آمار و علاوه بر آن رفتار جامعه ركود نسبي جايگاه حقيقي اين نهادهاي باشكوه را در قلب جهان اسلام و حكومت مبتني بر آموزه هاي اسلام نشان مي دهد. طبق آمار ستاد بزرگداشت هفته جهاني مسجد 59 هزار و 129 باب مسجد در سراسر كشور وجود دارد كه در 77 درصد مساجد «نماز صبح» به جماعت اقامه نمي شود. بنابراين گزارش از 3084 مسجد در استان تهران در21 درصد مساجد «نماز صبح» به جماعت اقامه نمي شود. بنابراين گزارش از 3084 مسجد در استان تهران 21 درصد نماز صبح و 42 درصد نمازظهر و 61 درصد نماز مغرب و عشا را به جماعت اقامه مي كنند و از 1443 مسجد در شهر تهران 31 درصد نماز صبح، 61 درصد نماز ظهر و 81 درصد نماز مغرب و عشاء را به جماعت اقامه مي كنند.

و اين يك سوي ماجراي غربت مساجد در كشورمان است. امروز به زعم كارشناسان حوزه مسجد بيش از 10 نهاد و سازمان متولي مساجد هستند كه هر يك گوشه اي را به فراخور بودجه و امكانات و يا راحتي كار! بدست گرفته اند و همواره نيز نسبت به نابساماني حوزه مسجد مي نالند كه بايد متولي يك نهاد باشد. در اين ميان و از جمله نهادهاي وزارت ارشاد، سازمان تبليغات، حوزه علميه و دفتر تبليغات، سازمان اوقاف و... مركز رسيدگي به امور مساجد شايد بي واسطه ترين نهادي باشد كه بايد در خدمت مساجد و براي ارتقاي جايگاه و كاركردهاي مختلف مساجد در جامعه تلاش كند. يك نظرسنجي رسمي اما حرف هاي جالبي دارد: نتايج اين نظرسنجي بيان مي كند 13 درصد از ائمه جماعات و متوليان مساجد از برگزاري كلاسهاي آموزشي توسط مركز رسيدگي به امور مساجد براي ائمه جماعات بي اطلاع هستند و 43 درصد از آنها اين كلاسها را فاقد محتوا و عناصر كاربردي عنوان كردند. همچنين 10 درصد از كارشناسان مساجد معتقدند كلاسهاي آموزشي اين مركز ضعيف است. همچنين 20 درصد از برگزاري اين كلاسهاي آموزشي اظهار خشنودي كردند. نتايج نظرسنجي صورت گرفته نشان مي دهد 40 درصد از ائمه جماعات، عملكرد مركز رسيدگي به امور مساجد را در خصوص رسيدگي به مشكلات مساجد و رفع آنها را «ضعيف» ارزيابي مي كنند. همچنين 23 و 20 درصد از كارشناسان و متوليان مساجد به ترتيب ارزيابي شان از عملكرد مركز رسيدگي امور مساجد در رابطه با مساجد متوسط و خوب بوده است.

مسئولين، موازي كاري و عدم پاسخگويي

رئيس اداره تبليغات اسلامي رباط كريم در اين باره معتقد است: در حال حاضر سازمانها و نهادهاي مختلفي مسئول تأمين بخشي از نيازهاي مساجد هستند،اما مجموع اين مراكز نتوانسته اند پاسخگوي نيازهاي مساجد باشند و تعددشان نيز موجب انجام فعاليتهاي موازي و ناهماهنگ در بين آنها شده است از اين رو مركز رسيدگي به امور مساجد با امكاناتي كه در حال حاضر در اختيار دارد، نمي تواند متولي اصلي مساجد باشد. همچنين حجت الاسلام محمد ولي محمدي فرد، رئيس اداره تبليغات اسلامي شمال غرب تهران شناسايي نيازهاي ائمه جماعات را از جمله وظايف مركز رسيدگي به امور مساجد مي داندومي گويد: ائمه جماعات هيچگاه انتظاري غيرمنطقي از مركز رسيدگي به امور مساجد نداشتند و تنها انتظار آنها بررسي مشكلات آنها توسط اين مركز است. در واقع مركز رسيدگي به امور مساجد به عنوان يكي از مراكز مرتبط با مساجد بايد با ايجاد ارتباط قوي با ائمه جماعات مشكلات مالي آنها را شناسايي و براي رفع آنها اقدام كند. حجت الاسلام اذن الله خدايي، رئيس اداره تبليغات اسلامي شميرانات نيز با اشاره به عدم تخصيص مناسب اعتبارات به مساجد از سوي مركز رسيدگي به امور مساجد گفت: اعتبار تخصيص يافته از سوي دولت به مركز رسيدگي به امور مساجد مبلغ قابل توجهي نيست اما همين اعتبار اندك نيز از سوي مركز براي مواردي هزينه مي شود كه منفعتي را متوجه مساجد نمي كند. حجت الاسلام حسين اوستاني، رئيس مركز رسيدگي به امور مساجد پاكدشت تبيين جايگاه حقيقي مساجد براي مردم رااز وظايف اين مركز مي داندومي گويد: ائمه جماعات به عنوان مديران مساجد انتظار دارند مركز رسيدگي به امور مساجد حامي مادي و معنوي آنها باشد. برقراري ارتباط دوسويه ميان مسئولان مركز و ائمه جماعات گامي مؤثر در تبيين جايگاه حقيقي مساجد براي مردم از جمله وظايف مهم رسيدگي به امور مساجد است.

دولت اسلامي عمران معنوي مساجد را آغاز كند

هفته جهاني گراميداشت مساجد اگرچه محملي است براي طرح ايده ها و نظرات سازنده در تقويت جايگاه مساجد وليكن بيش از هر چيز مي طلبد دولتمردان و مسئولين و متوليان امور مساجد با بازبيني عملكرد خويش و آسيب شناسي فعاليت هايشان براي رفع نقاط ضعف و تقويت نقاط قوت تلاش كنند. امروزه و طبق آمار رسمي مركز رسيدگي به امور مساجد تنها 10 درصد شركت كنندگان در نمازجماعت مساجد كشور داراي ميانگين سني 15 تا 24 سال هستند كه در واقع آمار خوبي نيست...

شايد هنوز طنين اين سخنان كه يكسالي از بيانشان مي گذرد در ميان جلسات متعدد و مطول گم نشده باشد كه: «بايد با برنامه ريزي صحيح و استفاده از ابزارهاي فرهنگي، هنري، عمران معنوي مساجد را تقويت كرد و از ظرفيت شوق آوري و شورآفريني مساجد براي جذب قشرهاي مختلف مردم و تبليغ مفاهيم و معارف اسلامي، بهره گيري كامل كرد.»¤

¤ رهبر فرزانه انقلاب، 30 مرداد 84