بخش اول مقاله «نقد و بررسی تحليلهای دينشناختی انديشمندان اسلام و غرب»، نوشته «محمدرضا خاكی قراملكی» در آخرين شماره از مجله تخصصی «كلام اسلامی» منتشر شده است.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، اين مقاله در دو بخش ارائه میشود. در بخش نخست ـ كه در اين شماره درج شده است ـ با مروری بر دشواریهای ارائه تعريفی واحد درباره ماهيت يك موضوع، در علوم انسانی، تعاريفی كه دينپژوهان غربی (با رويكردهای روانشناختی، جامعهشناختی و پديدارشناختی) از دين كردهاند، طرح و مورد نقد و بررسی قرار میگيرد و ديدگاه انديشمندان اسلامی، به شماره بعدی موكول میشود.
به زعم نگارنده، در مباحث نظری و فكری، به ويژه حوزه دينپژوهی و كلام، هيچ انديشمند و نظريهپردازی نمیتواند فارغ از دغدغه تبيين ماهيت مسئله و موضوعی كه در آن انديشه و پژوهش میكند، باشد؛ زيرا سرآغاز بسيای از مجادلات علمی، فلسفی و كلامی به اختلافات در تعريف و ماهيت يك موضوع و مسئله باز میگردد.
به اعتقاد مؤلف، ارائه دو تعريف متفاوت نسبت به يك موضوع، نتيجهگيری و موضعگيری متعارضی را به دنبال خواهد داشت و طبعا نداشتن تعريف روشن نيز، به مغالطات و پارادوكسيكال بودن يك نظريه دامن میزند. از آنجا كه در تعريف و تبيين ماهوی موضوعات و پديدهها به دنبال روشن كردن حد، رسم و فصل و جنس آن هستيم، طبعا اين تبيين و روشنگری ماهيت پديدهها و موضوعات نيز خود، مبنا و اساسی میشود كه يك فرد بايد در سير و روند فكريش، در درون چارچوب آن حركت كند.
مؤلف مینويسد: در حقيقت كثرت تعاريفی كه برای دين ارائه شده است، خود مانع وضوع و روشنی ماهيت دين شده است، و با وجود كوشش و مساعی كه فيلسوفان دين و متكلمان و متألهان در تعريف دين كردهاند، نه تنها نتوانسته پرتو روشنی بر ماهيت دين ببخشند، بلكه باعث در ابهام ماندن و مانع روشنی آن شدهاند.
نويسنده:
ارائه دو تعريف متفاوت نسبت به يك موضوع، نتيجهگيری و موضعگيری متعارضی را به دنبال خواهد داشت و طبعا نداشتن تعريف روشن نيز، به مغالطات و پارادوكسيكال بودن يك نظريه دامن میزند
مؤلف در اين مجال به ارائه تعاريفی كه از دين توسط انديشمندان غرب بيان شده است پرداخت تا به تدريج تصوير روشن و شفاف از ماهيت دين ارائه كرده كه در نهايت تعريف مورد نظر دين نيز آشكار شود. وی به طور كلی دين را از دو منظر مورد توجه قرار میدهد؛ اول تعاريف حداقلی از دين و ديگر تعارف حداكثری از آن.
آخرين شماره از مجله تخصصی «كلام اسلامی» به صاحب امتيازی و مدير مسئولی آيتالله «جعفر سبحانی تبريزی»، بهار سال جاری وارد بازار انديشه و علم شده است.
دعوت همکاری با باشگاه