مقاله «علل ورود علويان به طبرستان تا تشكيل دولت علوی»، نوشته «محمد شورميج» در آخرين شماره از فصل‌نامه علمی ـ تخصصی «تاريخ در آينه پژوهش» منتشر شده است.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، اين نوشتار بر آن است تا علل و چگونگی روی آوردن علويان به طبرستان تا تشكيل دولت علوی (250 ق) را بررسی كند. منطقه طبرستان به دليل موقعيت جفرافيای سياسی، اهميت ويژه‌ای داشت و همواره پناهگاه مخالفان رسمی دستگاه خلافت بود.

ويژگی منطقه طبرستان، آن را محل مناسبی برای علويان ساخته بود تا دور از دستگاه خلافت آرزوهای خود را عملی كنند. علويان، فرزندان و نوادگان امام علی(ع) بودند كه در دوره‌های مختلف به طبرستان روی آوردند.

در اين پژوهش علل ورود علويان به طبرستان بررسی می‌شود. هدف مقاله آن است كه با تحليل علل ورود به طبرستان، خوانندگان را با چگونگی شكل‌گيری يك دولت متمركز علوی در طبرستان آشنا سازد. هم‌چنين برخی از مهم‌ترين مهاجرت‌های علويان به طبرستان شناسايی شود.

نويسنده اين جستار يكی از علل ورود علويان به طبرستان را ولی‌عهدی امام رضا(ع) و تسامح اوليه مأمون درباره علويان دانسته و می‌نويسد: عامل ديگر درباره ورود علويان به طبرستان، به زمان مأمون بر می‌گردد. او پس از آن‌كه بر امين، پيروز شد، كوشيد تا پايگاهی در جامعه به دست آورد. بدان علت كه عناصر و خاندان عباسی بر امين تكيه می‌كردند. برای ايجاد اين پايگاه، می‌توانست حمايت مردم را كه علاقه به علويان داشتند، جذب كند و از آن به عنوان ابزاری برای سركوب قيام‌هايی بسازد كه به نام علويان صورت می‌گرفت.

به زعم نگارنده، افزون بر آن مأمون می‌دانست كه علويان در زمان پدرش دردسرهای زيادی برای او ايجاد كردند. از اين رو برای جلوگيری از نارضايتی آن‌ها سياست جديدی در پيش گرفت و موضوع ولی‌عهدی امام رضا(ع) و هواداری از علويان را در پيش گرفت.

نگارنده معتقد است، با انتخاب امام رضا(ع) به ولی‌عهدی و آمدن ايشان به ايران، گروه‌های فراوانی از سادات راهی ايران شدند. تسامح مأمون در برابر علويان در مقايسه با سخت‌گيری پدر و اجدادش، در رفت و آمد سادات به ايران تأثير بسزايی داشت.

وی به نقل از مولانا اوليا‌ءالله آملی می‌آورد: چون خبر ولی‌عهدی امام رضا(ع) در جهان فاش شد، سادات علوی از اطراف شام، حجاز، عراق، يمن، مدينه و هرجا كه بودند، روی به خراسان نهادند تا به امام رضا(ع) بپيوندند.

با انتخاب امام رضا(ع) به ولی‌عهدی و آمدن ايشان به ايران، گروه‌های فراوانی از سادات راهی ايران شدند. تسامح مأمون در برابر علويان در مقايسه با سخت‌گيری پدر و اجدادش، در رفت و آمد سادات به ايران تأثير بسزايی داشت

وی می‌نويسد: سيد ظهيرالدين مرعشی و اولياءالله آملی يادآور شده‌اند، وقتی مأمون امام رضا(ع) را به شهادت رساند، سادات به ناچار برای رهايی از اين مهلكه به كوهستان‌های ديلم و طبرستان پناه بردند. بعضی از آن‌ها در اين منطقه شهيد شدند و مزارشان باقی است و زيارتگاه مردمان شد و برخی نيز در آن‌جا ماندند.

مؤلف در نتيجه اين عمل، می‌نويسد: در نتيجه آزار و تعقيب علويان و مظلوميت آن‌ها و قيام و شهادت آن‌ها به دست عاملان خلفای عباسی، گرايش مردم به علويان افزايش يافت و سرانجام در ورود سادات به منطقه طبرستان تأثير داشت.

آخرين شماره فصل‌نامه علمی ـ تخصصی «تاريخ در آينه پژوهش»، به صاحب امتيازی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) و مدير مسئولی دكتر «محمدرضا جباری» به تازگی وارد بازار نشر شده است.