در صبحگاه سوم فوريه ۱۹۴۳ يك ميليون آلمانى از راديوى رژيم نازى آلمان اين خبر را شنيدند:

“زير پرچم صليب شكسته، برافراشته بر فراز ويرانه هاى شهر استالينگراد، آخرين نبرد صورت گرفت۰ امراى ارتش، افسران، درجه داران و سربازان شانه به شانه ايستادند و تا آخرين نفس رزميدند۰ آنان بى هدف قربانى نشدند۰ آنان جان باختند، تا آلمان زنده بماند۰”

اين گزارش يك دروغ بود۰ واقعيت اين بود، كه ارتش ششم آلمان تاب قدرت برتر لشكريان شوروى را نياورد وتسليم شد۰ اين رويداد هيتلر را خشمگين ساخت۰ او مى خواست كه سربازانش تا آخرين قطره خون بجنگند۰ و بدين گونه بود، كه به فرمان او حقيقت را كشتند۰

استالينگراد تنها مشتى از خروار است، كه در جنگ هاى بزرگ، چگونه تفاوت فاحش ميان واقعيت از يكسو و گزارشگرى رسانه ها ازسوى ديگر برملا مى گردد۰ اوتو فون بيسمارك، نخستين صدراعظم آلمان در پايان سده نوزدهم، در اينباره مى گويد: “بيشترين دروغ پردازى ها را مى توان پيش از انتخابات، در زمان جنگ و پس از شكار تجربه كرد”۰

دوايت آيزنهاور، كه بعدها به مقام رياست جمهورى آمريكا رسيد، در سال ۱۹۴۰ به اهميت افكار عمومى پى برد و گفت: “اين افكار عمومى است كه در جنگ پيروز مى شود”۰ سى سال بعد نظاميان آمريكا در جنگ ويتنام مزه تلخ اين واقعيت را چشيدند۰ هنگامى كه سيمور هرش )Seymour Hersh(، در سال ۱۹۶۸ گزارشى از يك قتل عام غير نظاميان ويتنامى را انتشار داد، افكار عمومى بسرعت در برابر جنگ جبهه گرفتند۰ در سال ۱۹۷۲ تصوير تكاندهنده و معروف يك دختر برهنه و گريان ويتنامى، كه از بمب هاى ناپالم جان بدر برده بود، انتشار يافت و يكسال بعد، سرانجام نيروهاى نظامى آمريكا تماماً از ويتنام عقب نشستند۰ نظاميان آمريكا ازاين شكست خود درس عبرت بزرگى گرفتند۰ آنان هنگامى كه در سال ۱۹۸۳ گرانادا، از جزاير منطقه كارائيب را به اشغال خود درآوردند، درها را به كل بر روى خبرنگاران بستند۰ در عمليات نظامى آزادسازى كويت در سال ۱۹۹۱ نيز، رسانه هاى غربى اجازه حضور مستقيم در مناطق جنگى را نيافتند۰

در جنگ كوسوو، ناتو هرروزه كنفرانس مطبوعاتى تشكيل مى داد۰ اين كنفرانس ها توأم با تصاوير تلويزيونى از قبل سانسور شده و آنهم در چارچوب معينى بود۰ سخنان جِيمى شى )Jamie Shea( ، سخنگوى ناتو در اين كنفرانس ها، هيچگونه اطلاعات مفيدى به دست نمى داند۰ او در ششمين روز حملات هوايى ناتو به يوگسلاوى تنها اين جملات را ابراز داشت:

“بله، عمليات نظامى كاركرد خوبى دارند و ما تأثيرات خود را گذارده ايم۰ ما عمليات از كار انداختن سيستم پدافند هوايى و نابودى مركز آن را آغاز كرده ايم۰ هدف ما اكنون از كار انداختن ماشين نظامى صرب ها در كوسوو است۰” در افغانستان نيز نيروهاى متحدِ سهيم در جنگ، همچنان به استراتژى سكوت و ضداطلاعات خود پايبند ماندند۰

ولى در جنگ كنونى عليه عراق، دولت بوش بخوبى مى داند كه تأثيرى كه رسانه ها بر افكار عمومى جهانى مى گذارند، از اهميتى فوق العاده برخوردار است و موفقيت و وجهه جهانى آمريكا در گرو نوع بازتاب گزارشات در رسانه هاى گروهى است۰ بدين منظور پنتاگون پانصد خبرنگار گزين شده را درون واحدهاى نظامى آمريكايى و انگليسى، كه در خط حمله هستند، گنجانده است۰ ولى تهيه گزارش از سوى اين خبرنگاران مهار شده نيز در گرو رعايت يك رشته ضوابط است۰ يورگ آرمبروستر) Jörg Armbruster( مفسر تلويزيون آلمان در بغداد تا شروع جنگ، اين شكل از گزارشگرى را نوعى سانسور مى نامد و مى گويد:

“به نظر من اين امر خيلى مسئله ساز است، كه نمى توان ميان سرباز و خبرنگار تفاوت قائل شد۰ آنان دستور العمل هايى را دريافت مى كنند كه درباره چه چيزى اجازه گزارش ندارند۰ به آنان فهرستى از موضوعات داده مى شود، كه نبايد درباره شان پرسش كرد۰ و به اين صورت نمى توان از ابعاد جنگ گزارش داد”۰

مرسى مك گينس، معاون رئيس خبرى CBS در همين زمينه مى گويد: “به نظر من سانسور خواهد بود، ولى در مورد چگونگى آن بايد منتظر شد۰ گذشته از اين، نظر فرمانده واحدها در مورد گزارش هاى تهيه شده، تعيين كننده خواهد بود۰”

همانند جنگ نخست خليج در سال ۱۹۹۱، در اين جنگ نيز تلاش مى شود نشان دهند، كه جنگ افزارهاى آمريكايى از دقتى چون يك جراحى برخوردارند، جنگى است كه كمترين قربانى غيرنظامى و تخريب شهرها را خواهد داشت۰ در گزارشات تلويزيونى از كشته شدگان غيرنظامى عراقى تصويرى نيست۰ مك گينس در اينباره مى گويد:

“پنتاگون به جنگ اين گونه نگاه مى كند۰ پنتاگون تعيين مى كند كه چه زمان نشان دهيم كه چه چيز مورد اصابت قرار گرفته است۰ اين وضعيت رسانه هاى گروهى در يك نظام دمكراتيك پذيرفتنى نيست۰ ما بايد همه ابعاد جنگ را انعكاس دهيم و نه تنها آنچه كه دولت بر پايه منافع خود در اختيار ما مى گذارد۰”

در اين جنگ دو مركز خبرى نظامى وجود دارد۰ يكى كنفرانس هاى مطبوعاتى روزانه ژنرال تومى فرنكس در ستاد فرماندهى در كمپ دوحه در قطر و ديگر مركز خبرى پنتاگون در واشنگتن است۰ خبرنگاران پنتاگون عارى از هر گونه برخورد انتقادى اند۰ ويليام سرين، استاد رشته خبرنگارى دانشگاه دولتى نيويورك در اين زمينه مى گويد:

“پنتاگون در زمان هاى عادى جزو آن دسته از نهادهايى است، كه درباره شان تقريباً هيچ گزارش قابل اطمينان و انتقادى وجود ندارد۰ علت اين امر به آن دسته از افرادى بازمى گردد، كه در صندلى هايشان نشسته اند و منتظرند تا آنها را براى دادن گزارشى صدا زنند۰ از آن گذشته، گزارشات جنگ بطور فزاينده اى توسط خبرنگارانى تهيه مى شود، كه تجربه اى در اين موارد ندارند۰ هم اكنون CNN گزارشگر زنى را به كويت فرستاده، كه كارش بطور معمول، گزارش از اعطاى جوايز اسكار بوده است۰”

بايد اذعان داشت، خبرنگارى كه با اونيفورم و كلاه خود، به عنوان جزيى از يك واحد نظامى عمل مى كند، بايد وى را جزيى از ماشين جنگ دانست۰ چنين خبرنگارى هرگز قادر نخواهد بود، گزارشى واقع بينانه و همه جانبه ارائه دهد۰ و بدين گونه سخنى چند هزارساله امروز جلوه اى تازه مى يابد۰ پانصد سال پيش از ميلاد، آخيلوس، شاعر شهير يونانى، دريافت خوداز جنگ را چنين بيان داشت: “حقيقت نخستين قربانى جنگ است”۰