آدم سوزى در زندان يكى از كشورهاى آمريكاى مركزى ابعاد خشونت گانگسترهاى اين منطقه را كه از ايالات متحده به كشورهايشان برگشته اند، نشان داد. جنازه هاى همه ۱۰۳ نفرى كه در آتش سوزى در زندان شلوغى در سن پدروسولا در شمال هندوراس آتش گرفتند، يك وجه مشترك داشت. بيشتر اين جنازه ها خالكوبى هاى زيادى رويشان داشتند. همه كشته شده هاى اين حادثه جوانان گانگسترى بودند كه بيشترشان به جرم عضويت در گروه هاى گانگسترى عضو بودند.
جوانان گانگستر و جرم و خشونتى كه آنها ايجاد مى كنند، يكى از جدى ترين مشكلات پنج كشور اصلى و فقير آمريكاى مركزى است. زندان شهر سن پدروسولا (كه دومين شهر بزرگ هندوراس است) براى نگهدارى ۸۰۰ نفر طراحى شده بود در حالى كه ۲۲۰۰ نفر را در آن نگه مى دارند. دليل اصلى اين مسئله آن است كه دولت ريكاردو مادورو رئيس جمهور هندوراس مثل بيشتر همسايگانش تلاش مى كند سازمان هاى گانگسترى را متلاشى كند. سال گذشته دولت مادورو عضويت در سازمان هاى گانگسترى را جرم اعلام كرد. ال سالوادور نيز همين كار را كرده است و نيكاراگوئه هم احتمالاً از اين دو كشور پيروى خواهد كرد. دولت هندوراس به پليس اين كشور دستور داده بود جوانان را فقط به جرم داشتن خالكوبى هاى مخصوص گروه هاى گانگسترى در خيابان دستگير كنند و مستقيماً به زندان بفرستند. در عرض نه ماه بيش از هزار نفر در اين كشور دستگير شدند.
بسيارى از مردم هندوراس از اين تصميم خشن دولت استقبال كردند اما آتش سوزى زندان، ضعف اين سياست را نشان مى دهد. گرچه علت اين آتش سوزى احتمالاً اشكالات سيستم برق بوده است اما نجات يافتگان اين آتش سوزى مى گويند مسئولان زندان تا دو ساعت بعد از شروع آتش سوزى در سلول ها را باز نكرده اند و اين كار تعداد كشته شدگان حادثه را افزايش داده است. يك سال پيش نيز ۶۸ زندانى كه بيشتر آنها گانگستر بودند در جريان يك شورش در يكى از زندان هاى هندوراس كشته شدند. بيشتر آنها را ماموران زندان كشتند.
منتقدان اين سياست مى گويند دولت ها به جاى مجازات گانگسترها بايد به دنبال دلايل اصلى افزايش گروه هاى گانگسترى باشند. ريشه اصلى گروه هاى گانگسترى، جنگ هايى است كه در دهه هاى ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ در آمريكاى مركزى در جريان بود. بسيارى از شهروندان كشورهاى آمريكاى مركزى براى فرار از اين جنگ ها به ايالات متحده، به ويژه لس آنجلس فرار كردند. فرزندان اين مهاجران از فرهنگ گانگسترهاى آن شهر تقليد كردند. در سال ۱۹۹۲ كه جنگ هاى آمريكاى مركزى رو به پايان بود، دولت آمريكا تصميم گرفت كسانى را كه به جرم گانگستر بودن دستگير كرده بود، بعد از طى دوران محكوميت شان به كشورهايشان بازگرداند.
• سالواتروچاى معروف
اين افراد بعد از بازگشت به كشورهايشان كه تقريباً با آنها غريبه بودند و به علت اينكه شغلى نداشتند، شروع به تشكيل گروه هاى گانگسترى كردند. طبق برآوردهاى دولت ها تعداد اعضاى اين گروه ها در هندوراس ۳۶ هزار نفر، در گواتمالا ۱۴ هزار نفر، در السالوادور ده هزار و پانصد نفر، در نيكاراگوئه هزار و صد نفر و در كاستاريكا دو هزار و ششصد نفر است. به احتمال بسيار زياد تعداد واقعى اعضاى اين گروه ها بسيار بيشتر است. معروف ترين گروه از بين صدها گروه گانگسترى هندوراس، مارا سالواتروچا است كه نامش را از موسسان السالوادورى اش گرفته است. اقمار اين گروه در سرتاسر منطقه وجود دارند و بسيارى از زندانيان كشته شده عضو ماراسالواتروچا بوده اند.
براى اينكه بفهميد چرا مردان و زنان جوان به گروه هاى گانگسترى مى پيوندند، كافى است سرى به يكى از حومه هاى فقيرنشين شهرى مثل ماناگوا (پايتخت كلمبيا) بزنيد. هر محله اى گروه خاص خودش را دارد. مثلاً در ايلاريو سانچز از هر سه جوان، يكى شان عضو ال كارتل گروه گانگسترى محله است اين را «ژان پل» يكى از اعضاى ال كارتل كه اسمش را از يك خواننده رپ گرفته، مى گويد. بسيارى از آنها سلاح شخصى و عموماً تپانچه دارند. به علت كمبود شغل، جوانان اين مناطق كارى جز پيوستن به گروه هاى گانگسترى ندارند. جرم و جنايت تنها راه به سوى كسب احترام، قدرت و پول است. بعضى از پول ها صرف مواد مخدرى مى شود كه به سادگى در خيابان ها توزيع و مصرف مى شود.
بيشتر گانگسترها مثل ال كارتل در حوزه هاى محلى فعال هستند. آنها بيشتر جرم هاى كوچك و پست به خصوص اخاذى از مغازه هاى محلى را مرتكب مى شوند. گروه هاى بزرگتر مثل مارا سالواتروچا هستند كه حكومت ها را نگران مى كنند. شاخه هاى مارا سالواتروچا در آمريكاى مركزى، مكزيك و آمريكا فعال اند. رهبران اين گروه احتمالاً هنوز در لس آنجلس زندگى مى كنند. اين گروه حتى در جاهايى مثل ويرجينيا در واشنگتن دى سى نيز طرفدارانى دارد. اين گروه در جنوب مكزيك تعداد زيادى از اهالى آمريكاى مركزى را كه براى رسيدن به آمريكا تلاش مى كردند، تنها براى يك جفت كفش ورزشى كشته اند.
مارا سالواتروچا از ساختار مستحكم و منابع مالى مافياى ايتاليا برخوردار نيست. اما نشانه هايى وجود دارد كه اعضاى اين گروه به سمت آدم ربايى به ويژه ربودن تاجران خارجى در شهرهايى مثل سن پدرو سولا روى آورده اند. در اصل همين تغيير تاكتيك از درگيرى هاى خيابانى به جرايم سازمان يافته است كه دولت ها را براى متلاشى كردن اين گروه ها به تحرك واداشته است. آرماندو كاليدونيو معاون وزير امنيت هندوراس ادعا مى كند كه سياست هاى سختگيرانه دولت از جمله قانون كنترل حمل اسلحه كارايى لازم را داشته است. در سال گذشته آدم ربايى و دزدى از بانك ها كمتر شده ولى جنايات در اين كشور بيشتر شده است. منتقدان در صحت اين ادعا شك دارند. آنها از سياستى كه يك گانگستر جنايتكار را با پسرى كه براى خوشامد دوست دخترش خالكوبى كرده يكسان مى انگارد، انتقاد مى كنند. حداقل در زندان اين دو گروه ادغام شدند. يك دانش آموز دبيرستانى كه قبلاً از زندان سن پدروسولا بازديد كرده بود گفته كه ماموران زندان كنترل كافى روى زندانى ها نداشتند، او مى گويد برخورد درست با زندانى ها و سرنخ هاى موجود بهتر از پيدا كردن سرنخ هاى جديد است. ممكن است پيدا كردن سرنخ هاى جديد در كوتاه مدت بهتر باشد ولى مشكل اصلى و ساختارى را بدتر مى كند.بعضى ها مى گويند سرمايه گذارى روى فعاليت هاى اجتماعى و وسايل ورزشى باعث مشغول كردن جوانان مى شود. در اقدامى در اين راستا شوراى شهر ماناگوا مسابقه فوتبالى را بين ال كارتل و ديگر محله هاى شهر ترتيب داده است حداقل آنها توپ را شوت مى كنند به جاى اينكه به هم شليك كنند.
